Yaxshi kelding, ey sharofatli aziz mehmonimiz,
Intizor erdi yo‘lingda diydai giryonimiz,
Ey ko‘ngillar istagi, mahbubimiz, jononimiz,
O‘rtanur shavqing bila bu siynai so‘zonimiz,
Tiyra kulbamiz yorutding, ey mahi tobonimiz.
Jilvalar aylab saodat burjida, ey navnihol,
Yuz ochib, qilding namoyon nozaninlardek jamol,
Barqaror o‘lg‘il kamolot avjida ko‘rmay zavol,
Xush kelibsan, ketmag‘il, to umrimiz boricha qol,
Kechsin emdi sen bila qolgan hayoti fonimiz.
Dilhazinlarni quduming shodu xandon ayladi,
Kechamizni partavi mohing charog‘on ayladi,
Har sahar subhing nasimi anjumafshon[i] ayladi,
Sen tufayli Tangri ne’matlar farovon ayladi,
Hayri barkat kelganing mohi sharif ramadonimiz.
Qaysi bir madhing raqam qilgay sening, ey yaxshi zot,
Ulki mo‘min bahravar sendin hayotu ham mamot,
Ey karambaxshu saxolik, boisi xayru zakot,
Topg‘usi bechoralar sen birla tanglikdin najot,
Xayri maqdam, ey fazilatli mahi g‘ufronimiz.
Ta’rixi hijratga o‘tgach ikki yil ul biru bor,
Bandalarga ro‘za tutmoq amrin etdi oshkor,
Ehtirom ila tuting odobini, ey ro‘zador,
Koni xislat, xosiyatbaxshu mahi rahmatnisor,
Bir ulug‘ ne’matki, bizga tuhfai rahmonimiz.
Assalom, ey mohi oliy, xush kelibsan, marhabo,
Ey g‘ubori xoki poying diydalarga to‘tiyo,
Qilmadik shoyista amring, tutmadik sharting bajo,
Bo‘lg‘umiz afv etmasang, sharmandai yavmil-jazo,
Ul kuni so‘rganda bizdin adl ila sultonimiz.
Haq taolo bizga ko‘p lutfu inoyat ayladi,
Sen kabi bir mohi rahmatni karomat ayladi,
Xolisanlilloh agar kim senga xizmat ayladi,
Oni Tangrim loyiqi diydoru jannat ayladi,
Illati jurmu gunahlar dardiga darmonimiz.
Jumla oylardin fazilatli, muborak nomsan,
Benavolarga saxovatli ulug‘ ayyomsan,
Soim[ii] ahlini ziyofat qilg‘uchi har shom san,
Rahmatidin Jabraildek qosidi payg‘omsan,
Xayrxohu jurmpo‘shu[iii] pardai nuqsonimiz.
Mushkbo‘yi fayzi subhingdin muattardur dimog‘,
Ro‘shnoyi laylatil-qadringda yulduzlar chirog‘,
G‘aflat ahli uyquda bebahra, kunduz kun sinog‘,
Yaxshilar bedor o‘lib, tunlar farog‘atdin yirog‘,
Aylashib xatmu tilovat hofizi qur’onimiz.
Ey mahi ashraf[iv], fazilat senda behad bordur,
Ham savobing behisobu hikmating bisyordur,
Susti hozim[v], za’fi me’da birla kim bemordur,
Hikmating bu dardu illatga shifo izhordur,
Har marizu[vi] har tani bemora sen Luqmonimiz.
Bizni, yo Rab, yaxshilarning zumrasiga qil vusul,
Jurmimizni mag‘firat qil, ayla rahmatga duxul,
Aybu nuqson birla tutgan ro‘zamizni qil qabul,
Bu Suhayliy osiyning sendin mudom ummidi shul,
Vaqti rihlatda salomat aylagil iymonimiz.
[i] anjumafshon — yulduz sochuvchi, nur sochuvchi
[ii] soim – ro‘zador
[iii] jurmpo‘sh – ayblarni yopguvchi
[iv] ashraf – eng ulug‘
[v] susti hozim – hazm tizimining buzilishi
[vi] mariz – kasal
Dadaxon qori Suhayliy
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Qur’oni karimda savol va javob ko‘rinishida bir nechta oyatlar zikr qilingan:
“Sizdan harom oy haqida so‘raydilar” (Baqara surasi, 217-oyat);
“Sizdan nimani infoq qilishlarini so‘raydilar” (Baqara surasi, 219-oyat);
“Sizdan xamr va qimor haqida so‘raydilar” (Baqara surasi, 219-oyat);
“Sizdan yetimlar haqida so‘raydilar” (Baqara surasi, 220-oyat);
“Sizdan hayz haqida so‘raydilar” (Baqara surasi, 222-oyat);
“Sizdan fatvo so‘raydilar” (Niso surasi, 176-oyat);
“Sizdan o‘ljalar haqida so‘raydilar” (Anfol surasi, 1-oyat);
«Sizdan: “Bu haqmi?” deb so‘raydilar» (Yunus surasi, 53-oyat);
“Sizdan ruh haqida so‘raydilar” (Isro surasi, 85-oyat);
“Sizdan Zulqarnayn haqida so‘raydilar” (Kahf surasi, 83-oyat);
“Sizdan tog‘lar haqida so‘raydilar” (Toha surasi, 105-oyat);
“Sizdan qiyomat qachon bo‘lur, deb so‘raydilar” (Nazi’aat surasi, 42-oyat).
Ushbu savollarga javob berish uslubi uch xil ko‘rinishda keladi. Eng ko‘p uchraydigan ko‘rinish shuki, Alloh taolo savolni zikr qilgach, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga “Qul” (ayt) deb amr qiladi. Ba’zi o‘rinlarda esa javob “fa” harfi bilan boshlanadi: “Fa qul”.
Qolgan savollar esa yordamchi masalalar bo‘lgani uchun ularda “fa” harfi zikr qilinmagan.
Uchinchi ko‘rinishga kelsak, Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “Agar bandalarim sizdan Meni so‘rasalar, Men, albatta, yaqinman. Duo qilguvchi duo qilganda, ijobat qilurman” (Baqara surasi, 186-oyat).
Bu yerda “Ayt: Men yaqinman” deyilmagan. Bu esa duo maqomining ulug‘ligini ko‘rsatadi. Buning bir necha nozik jihatlari bor.
Birinchisi: Alloh taolo go‘yoki: “Ey bandalarim! Boshqa ishlaringizda vositachiga muhtoj bo‘lasiz. Ammo duo paytida Men bilan sizning orangizda hech qanday vositachi yo‘q”, demoqda.
Ikkinchisi: “Bandalarim sizdan Men haqimda so‘rasalar” degan oyatda Alloh taoloning bandaga mehribonligi va unga yaqinligi ifoda etilgan.
Uchinchisi: Alloh taolo “Bandam Menga yaqin” demadi, balki “Men unga yaqinman” dedi. Banda o‘z kuchi bilan Haq taologa yaqin bo‘la olmaydi. Ammo Haq subhanahu va taolo O‘z fazli va rahmati bilan bandasiga yaqinlashadi. Shuning uchun Alloh taolo: “Albatta, Men yaqinman”, deb marhamat qilgan.
To‘rtinchisi: duo qiluvchining qalbi Allohdan boshqa narsalar bilan mashg‘ul ekan, u haqiqiy ma’noda Robbiga yuzlana olmaydi. Banda o‘z havoyi nafsi va shaxsiy maqsadlaridan voz kechishi bilan Allohga yaqin bo‘ladi. Duo insonni Allohga yaqinlashtiradi. Shu bois duo ibodatlarning eng afzallaridan biri hisoblanadi.
Davron NURMUHAMMAD