Ro‘za va salomatik
Dinimizda taqiqlangan narsalarning barchasida inson sog‘ligiga yoki jamiyatga zararlari bor. Aksincha, ularga man etilmagan narsalarda foydalari juda ko‘p. Din ustunlaridan biri bo‘lmish ro‘za ibodati ham inson salomatligiga bu dunyoda keltiradigan manfaatlari ko‘p bo‘lishi bilan birga, oxirat sarmoyasi hamdir. Ro‘za jismning zakoti ekan, bu oyda tugal ro‘za tutgan odam tanasi va ruhidagi o‘zgarishlarning ijobiyligini his etadi.
Ro‘za barcha a’zolarni saqlaydi, Uning inson salomatligini mustahkamlashi borasidagi foydalari haqida ko‘p gapirilgan. Ro‘za oshqozon va ichaklarni ortiqcha chirindilardan tozalaydi, u tufayli hazm qilish tizimi ma’lum muddat orom oladi. Ro‘za parhezdan ham ustun turadi. Ichak va yo‘g‘on ichaklarida yallig‘lanishi bor bemorlar ro‘zaning foydasini sezishadi. Ro‘zada taomlanish bir tartibga tushadi.
Ro‘za nafs va ruhni poklaydi, kambag‘al va muhtojlarga mehr ko‘rsatishni o‘rgatadi, shahvatlarga berilishdan qaytaradi, nafsni rostgo‘ylik, g‘azab qilmaslik kabi xulqlarga erishtiradi, tinchlik, muhabbat va poklik ruhini beradi. Ba’zi doktorlar qand, bo‘g‘im va boshqa turli kasalliklarni davolashda ro‘zadan keng foydalanishgan.
Inson organizmi asab tizimiga qarab turlicha bo‘ladi. Inson tanasidagi ortiqcha vazn sababidan ham kasallik seza boshlaydi, peshob yo‘lida to‘plangan toshlarni eritishda, oqsil va kraxmal moddalarining ko‘pchish holatiga sabab bo‘luvchi oshqozon bezovtaligida ro‘za ham ko‘p foyda beradi.
Ro‘za ibodati insonning sog‘ligiga qanchalik foydali bo‘lsa, uning ruhi – qalbiga ham shunchalik manfaatli. Buni quyidagi ma’lumotlardan bilib olishimiz mumkin. Nabiy (alayhissalom): “Ogoh bo‘linglar! Hammaning jismida bir bo‘lak go‘sht bo‘ladi. Agar u salohiyatli bo‘lsa, butun jasad salohiyatli bo‘ladi. Agar u fasod (aynisa, yaroqsiz) bo‘lib qolsa, butun jasad fasodli bo‘ladi. Ogoh bo‘ling u qalbdir”, dedilar.
Demak, ro‘za bilan qalbimizni isloh qilsak, butun jasadimizni isloh qilgan bo‘lamiz. Qalbimizning salohiyatli bo‘lishi esa, dunyo va oxiratdagi saodatimiz. Uning fasod bo‘lishi natijasida qanday halokatga yuz tutishini Alloh taoloning yolg‘iz O‘zi biladi.
Qalbimiz nafaqat Ramazon oyida balki, boshqa oylarda ham Ramazon oyidagidek ro‘za tutishi kerak. Uning ro‘za tutishi esa shirk amallar, noto‘g‘ri e’tiqod, yomon va yovuz niyatlar va mahzunliklardan uzoq bo‘lishidir. Zero, qalbimiz Alloh taologa bo‘lgan muhabbat bilangina tirik bo‘ladi, chiroq kabi charaqlaydi, quyosh kabi nur sochadi va tong kabi yaraqlaydi.
Qalbimiz Qur’oni karimni eshitishi bilan imon nuri, tafakkur qilishi bilan ishonchi va atrof-muhitga ibrat nazari bilan boqishi natijasida hidoyati ziyodalashib boradi, manmanlikdan tiyiladi. Chunki kibr – qalb ro‘zasini buzadi.
Shuni esda tutish lozimki, kasalni davolash uchun muolaja qanchalik zarur bo‘lsa, parhez ham shunchalik zarur. Gunohlardan parhez qilib, Alloh taoloning buyruqlariga itoat qilish orqali maqsadimiz hosil bo‘ladi.
Inson sog‘lig‘iga oid ro‘za haqidagi mazkur ma’lumotlar Alloh taolo bizdek ojiz bandalariga bildirganlaridir. Biz bilmagan yana qancha manfaatlari va hikmatlari bor, bu U Zotning yolg‘iz O‘ziga ayon.
Qoraqalpog‘iston musulmonlar qoziyoti qozisi
Sh.Bauatdinov
Inson barmoq izlari
Inson tanasidagi eng hayratli alomatlardan biri – uning barmoq izlaridir.
Agar ikki egizak bir tuxumdan yaralgan bo‘lsa – zero ba’zi egizaklar ikki tuxumdan, ba’zilari esa bir tuxumdan yaraladi – hatto shunday holatda ham ularning barmoq izlari bir-biridan mutlaqo farq qiladi.
Bu haqiqatga Alloh subhanahu va taolo O‘zining aziz Kitobida ishora qilib shunday marhamat qiladi:
“Inson Bizni, uning suyaklarini jamlay olmas, deb o‘ylarmi? Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 3–4-oyatlar).
Zamonaviy ilm-fan barmoq izlarida yuzga yaqin o‘ziga xos alomat borligini aniqladi. Agar ikki barmoq izida ana shu yuz alomatdan o‘n ikkitasi o‘zaro mos kelsa, u holda bu ikki iz bir insonga tegishli deb qabul qilinadi.
Tasodifan ikki barmoq izining bir xil chiqish ehtimoli esa oltmish to‘rt milliarddan bittadir. Ya’ni yer yuzida oltmish to‘rt milliard inson yashagan taqdirda ham, shundagina bir juft barmoq izining o‘xshab qolish ehtimoli paydo bo‘ladi. Holbuki, dunyo aholisi 8 milliardni tashkil etadi, xolos.
Barmoq izlarining shakli ham favqulodda murakkabdir. Unda yoylar, egri chiziqlar, burilishlar, burchaklar, tarqalishlar, mayda chiziqlar, chuqurchalar va tarmoqlanishlardan iborat noyob tuzilish mavjud.
Ayrim tibbiyot muassasalarida bir barmoq izi namoyish qilinib, uning ostiga o‘n besh mingta boshqa barmoq izi qo‘yilganida ham, ulardan ikkitasi hatto yetti nuqtada ham mutlaq o‘xshash chiqmagan.
Barmoq izi inson ona qornida bo‘lganidayoq, homilaning oltinchi oyida shakllana boshlaydi va inson o‘lguniga qadar o‘zgarmasdan saqlanadi.
Yana ham hayratlisi shuki, agar barmoq uchidagi teri butunlay olib tashlansa, uning o‘rnida qayta o‘sib chiqqan yangi terida avvalgi barmoq izining o‘zi yana paydo bo‘ladi.
Ayrim jinoyatchilar barmoq izlarini yo‘qotish uchun jarrohlik amaliyotlarini o‘tkazganlar. Ular barmoq terisini kesib tashlab, boshqa joydan olingan terini ko‘chirib o‘tkazganlar. Ammo oradan bir necha oy o‘tgach, avvalgi barmoq izlari yana qayta namoyon bo‘lgan.
Chunki bu – Alloh taolo insonga bergan ilohiy muhrdir. Uni bashar quvvati yo‘q qilib tashlay olmaydi.
Qiyomat kuni Alloh taolo insonlarni qayta tiriltirganida ham ana shu chiziqlar, chuqurchalar, tarmoqlar va mayda belgilar yana avvalgi holiga qaytariladi.
Alloh taolo marhamat qiladi: “Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 4-oyat).
Bu – Alloh taoloning buyuk oyatlaridan biridir. Inson hali ona qornida ekan, bu naqshlar qanday yaratiladi? Keyin inson o‘lganidan so‘ng Alloh taolo ularni qanday qilib yana avvalgi holiga qaytaradi?
Bu savollarning o‘zi inson qalbini tafakkurga, aqlni esa Yaratuvchining qudrati haqida mulohaza qilishga chorlaydi.
Zamonaviy ilm-fan yana bir hayratli haqiqatni kashf etdi: insonning ko‘z gavhari – ya’ni ko‘zning rangli qismi ham har bir insonda o‘ziga xos bo‘lib, u ham shaxsni aniqlashda barmoq izi kabi noyob belgi vazifasini bajaradi.
Demak, inson tanasidagi har bir a’zo, har bir chiziq, har bir hujayra va har bir biologik belgi – Alloh taoloning qudratiga dalolat qiluvchi tirik oyatdir.
Muhammad Rotib Nabulsiyning
Qur’on va sunnatdagi
ilmiy mo‘jizalar
ensiklopediyasidan
Mir Arab oliy madrasasi
o‘qitvchisi
Abdurahmonov
Abdulhodiy
tarjima qildi