Rahmat va mag‘firat oyi
Ramazon ro‘zasi bandani o‘z nafsini boshqara olish, sabr-qanoatli bo‘lish, alaloqibat taqvodor bo‘lishiga xizmat qiladi.
U Islomning besh asosidan biri bo‘lib, payg‘ambar yuborilgan har bir ummatga farz qilingan. Qur’oni karimda “...sizlarga ham sanoqli kunlarda ro‘za tutish farz qilindi”, “...sizlardan kim bu oyga hozir bo‘lsa, ro‘za tutsin” (Baqara, 183-184) kabi xitoblar bilan ro‘zaning farzligi sobit bo‘lgan. Dinning ustuni namoz, jamiyatning tayanchi zakot, ruhniki esa ro‘zadir. Shu sabab Ramazon ro‘zasi, uning fazilatlari haqida juda ko‘p o‘rinlarda ta’kidlab o‘tilgan. Ularda xabar berilganidek, Ramazon rahmat va mag‘firat oyi. Chunki ro‘za jasadga ham, ruhga ham fayz bag‘ishlaydi, uni qayta tiriltiradi. Moddiy va ma’naviy zararlardan muhofaza qiladi. Bu oyda Allohga yaqinlashish, ulug‘ ajru-mukofotlarga sazovor bo‘lish imkoniyatlari ko‘proq. Bu oyda ixlos, samimiyat ila tavba qilsak, gunohlarimiz kechiriladi, duolar qilsak, ijobat bo‘ladi, inshoalloh!
Bu oyda yer sharining turli burchagidagi musulmonlar mushtarak tuyg‘u, bir orzu bilan birlashadilar. Allohning rahmatiga erishish, mag‘firatidan nasiba olish ilinjida ochlikka, chanqoqqa chidaydilar, jamoat bo‘lib Allohga taslim bo‘ladilar. Unga bo‘lgan muhabbatlari sabab sabrning, taqvoning eng go‘zal namunasini ko‘rsatadilar. Yaxshilik, xayru saxovat eshiklari keng ochiladi. Mo‘min-musulmonlar shu oy davomida ruhlarini sabr-qanoat, mashaqqat va qiyinchiliklarda toblaydilar. Alloh bergan ne’matlarning qadriga yetish haqida o‘ylay boshlaydilar...
Ro‘za ibodati dinimizning boshqa ahkomlari kabi jamiyat hayoti va taraqqiyotiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Xatmi Qur’on, taroveh namozlari va iftorliklar musulmonlarni yanada jipslashtiradi, ular o‘rtasidagi mehr oqibat, dinu-diyonat tuyg‘ularini junbushga keltiradi.
Insonlar yil mobaynida nafsning ishtiyoqlarini qondirish bilan ovora bo‘lib, kundalik turmush jarayonida sodir bo‘layotgan turli salbiy holatlardan ta’sirlanishi natijasida uning nuri imoni ancha xiralashib qoladi. Janob Rasuli akram (sollallohu alayhi va sallam) o‘z vasiyatlarida: “Tez-tez ulamo va fuzalolarning ilmiy suhbatlarini topib turinglar. Goh-gohida Qur’on oyatlarining tilovati yoki ularni quloq solib tinglash bilan mashg‘ul bo‘linglar. Shunday qilsangiz, zanglab qolgan dillaringiz sayqallanib, nuri ziyoda bo‘lib turadi”, deb marhamat qilganlar. Ramazon oyi ham dillarimizda yig‘ilib qolgan ana shunday yillik g‘uborlarni tozalab, vujudimizni axloqiy fazilatlar kasb etishga tayyorlab oladigan g‘animat fursatdir. Binobarin, masjidlarda joriy etilgan xatmi Qur’onlar, taroveh namozlari bizga ana shunday imkoniyatni beradi.
Musulmon kishi ro‘za tutarkan, ruhan poklanadi. Aqlni nafsdan g‘olib bo‘lishga o‘rgatadi. O‘zini turli shahvatlardan tiyadi. Shu asosda qalbida beva-bechora, och-nahorlarga nisbatan mehr paydo bo‘ladi. Bu jamlangan xususiyatlar sabab ham ro‘zadorga qiyomat kunida ulug‘ ajru savoblar va’da qilinadi.
Hazrati Umoma (roziyallohu anhu):
– Ey Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam), menga bir vazifa buyuring, – debdi.
– Ro‘za tutishda davom eting, shubhasiz, uning savobining tengi yo‘qdir, – deb marhamat qilganlar.
Savol uch bor so‘ralganida ham, u zot (sollallohu alayhi va sallam) avvalgi javobni qaytarganlar.
Ramazonda ro‘zadorga besh xislat berildiki, bular boshqa ummatlarning hech biriga berilmagan:
1. Ro‘zadorning og‘zidan keladigan hid Alloh taolo nazdida mushk hididan ham yaxshiroqdir.
2. Iftor qilinguncha farishtalar ham ro‘zador uchun istig‘for aytib, unga mag‘firat talab qiladilar.
3. Haq taolo har kuni jannatning ziynatini oshiradi.
4. Shaytonlarning sarkashlari band etiladi.
5. Oxirgi kechada butun ro‘zadorlar mag‘firat qilinadilar.
Rahmati ilohiy shunchalar kengki, uni tasavvur qilishga insoniyatning aqli yetmaydi. Besh vaqt namoz har namoz orasidagi xatolarga, juma kungi namoz ikki juma orasidagi xatolarga, Ramazon oyi ibodatlari bir yillik gunohlarga kafforat bo‘ladi. Faqat mo‘min kishi gunohi kabiradan, ya’ni katta gunohlardan o‘zini saqlashi kerak.
Ro‘za Alloh uchundir. Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilgan bir hadisi qudsiyda: “Insoniylarning qilgan barcha amallari o‘zlari uchun, faqatgina ro‘za men uchundir (menga oiddir). Ro‘zaning mukofotini men beraman. Ro‘za bir qalqondir, shuning uchun ro‘za tutgan kuningizda rafas, ya’ni, jimo’ haqida fahsh so‘zlarni so‘zlamangki, balki, jimo’ga sabab bo‘lar... Hech qachon baqirib chaqirmang, xusumatlashmang va tortishmang. Agar boshqa bir kishi sizni urib-so‘kishga, siz bilan janjallashishga moyil bo‘lsa: “Men ro‘zadorman, men ro‘zadorman” deng”, deya marhamat qilinadi. Urushish, yomon so‘zlar aytish esa insonni u kutayotgan, umid qilayotgan savoblardan mahrum qiladi.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilingan boshqa bir hadisi sharifda esa Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam) bunday deganlar: “Sizlarga muborak Ramazon oyi keldi. Alloh taolo uning ro‘zasini tutishni farz qildi. Bu oyda jannatning eshiklari ochiladi, jahannamning eshiklari yopiladi. Bu oyda o‘zboshimcha shaytonlar kishanlanadi. Alloh taolo bu oy orasida bir kechani nozil qilgan bo‘lib, u kecha ming kechadan yaxshiroqdir. Kim u kechaning yaxshiligidan mahrum bo‘lsa, batahqiq (ko‘p fayzlardan mahrum bo‘libdi”.
Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam) bunday deganlar: “Jannatda alohida bir eshik bo‘lib, u Rayyon (chanqoqlik yo‘q) deyiladi. Qiyomat kuni bu eshikdan faqat ro‘za tutgan kishilargina kiradilar” (Imom Buxoriy rivoyati).
Alloh taolo barchamizga Ramazon oyini muborak qilsin, bu oyda gunohlardan poklanib, qalb ko‘zimiz ochilishini nasib aylasin. Azizlar, keling, bu oyda, duolar mustajob bo‘ladigan iftor chog‘idagi duolarimizda yurtimizning tinchligi, ravnaqi va farovonligini so‘raylik! Negaki, tinchlik bo‘lmasa, hayotda ham, ibodatda ham halovat bo‘lmaydi. Alloh taologa barchamizga bu oyning fazilatlaridan to‘liq bahra olishni nasibi ro‘z aylasin!
O‘tkir G‘UZOROV
Ikki ulug‘ ne’mat
Bismillahir Rohmanir Rohiym
#Mustaqillikning 35 yilligi
Mustaqilligimizning 35 yillik to‘yi yaqinlashib, joylarda bayram shukuhi keza boshladi. Bundan dilda shukronalik hissi ortmoqda.
Tarixga nazar tashlansa, hamma davrda ham davlatning rivojlanishi, taraqqiy topishi jamiyatning farovon va osoyishta hayot kechirishiga bog‘liqligi ayon bo‘ladi.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam tinchlik-xotirjamlik eng katta ne’mat ekanligini ta’kidlab, bunday deganlar: “Ikki ne’mat borki, ko‘pchilik insonlar uning qadriga yetmaydi. Ular xotirjamlik va sihat-salomatlik” (Imom Buxoriy rivoyati).
Demak, tinchlik va xotirjamlik Alloh ta’oloning behisob bo‘lgan buyuk ilohiy ne’matlaridan. Shunday ekan, tinchlikning qadriga yetib, uning shukrini ado etish insonning burchlaridandir. Zero, hayotning bir maromda davom etishi, Haq taolo buyurgan ishlar xotirjam ado etilishi uchun ham osoyishtalik lozim bo‘ladi. Alloh taolo ham: “Ey, imon keltirganlar! Yoppasiga tinchlik ishiga kirishingiz!” deya buyuradi (Baqara surasi, 208-oyat). Tinchlik, salimlik mavzusi o‘ta muhim bo‘lgani bois Qur’oni karim oyatlaridan o‘rin olgan. Zotan, arab tilidagi “salm”, “silm”, “salom”, va “islom” so‘zlari bir o‘zakdan chiqqan, turli ma’nodagi so‘zlar bo‘lsada, aynan bir maqsadga yo‘naltirilgandir.
Bandaga berilgan ne’matlarning qadriga yetishda va uni asrashda, bizga payg‘amlarlarning otasi bo‘lgan, Ibrohim alayhissalom o‘rnak bo‘lib kelgan. U zot o‘z davrida Makkaga tinchlik, uning ahliga rizq so‘ragani so‘zimizning yorqin misolidir: “Ibrohim: “Ey, Rabbim, bu (Makka)ni tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilarga (turli) mevalardan rizq qilib bergin” dedi” (Baqara surasi,126-oyat).
Alloh taolo bu orqali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni o‘tgan payg‘ambarlar hayotidan xabardor qilish barobarida, ular so‘ragan narsalarni ham bildirib, shunga chaqirgan.
Bu ne’atlar bardavom bo‘lishi uchun ham insondan shukr va qadrlash talab etiladi. Tinchlik hukm surib turgan joyga yana tinchlik so‘rab duo qilish esa, muqaddas dinimiz buyuradigan ishlardan. Shunday ekan, inson kim bo‘lishidan qat’iy nazar, o‘zi yashab turgan, Alloh ne’mat qilib bergan Vatani, uning zilol suvlari, havosi, nozi ne’matlari va boshqa barcha sharoitlariga shukr qilib, uni ziyoda bo‘lishini so‘rab duo qilishi lozim.
Bugun dunyoda tinchligi, xotirjamligini yo‘qotganlar qancha. Bularni ko‘rib, eshitib turganlar ibrat olib, xulosalar chiqarib, o‘zlari uchun in’om qilingan tinchlik va xotirjamlikni qadrlab, asrab avaylashi lozim.
Yurtimizda hukm surayotgan tinchlik, xotirjamlikni saqlash, uni turli xil g‘arazli xuruj, hamlalardan, fitna va bo‘htonlardan himoya qilish, g‘arzli va manfur kimsalarning makrlariga uchmasdan, yosh avlodni ham ulardan xabardor qilib, islom ta’limotining ezgu g‘oyalarini keng targ‘ib etish har birimizning burchimizdir. Bu xususida Alloh taolo bunday degan: “Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi, 2-oyat).
Xulosa qiladigan bo‘lsak, dinimizning tinchlik va xotirjamlikka bo‘lgan e’tibori nechog‘lik katta, hamda bag‘rikenglik uning negizi ekani yaqqol namoyon bo‘ladi. Inson o‘zidagi ne’matning qadrini uning ustida mulohaza yuritish, shu ne’matdan o‘zgalar ham bahramand yoki bebahra ekanini o‘ylab ko‘rish bilan biladi. Bu esa Allohga yanada ko‘proq shukr qilishga undaydi.
Ne’matning bardavom bo‘lishi, uning shukri ado etilishiga ham bog‘liq. Yoshi ulug‘ nuroniy otaxon va onaxonlarimiz ushbu ikki ulug‘ ne’matning mustahkamligini so‘rab duo qilishlari shundan. Alloh taolo yurtimiz tinchligi va xotirjamligini barqaror, bardavom, xalqimiz hayotini bundan-da farovon qilsin.
Isomiddin AHROROV
