“Kavsar”dan murod nima?
Mehribon va Rahmli Alloh nomi bilan (boshlayman).
“(Ey Muhammad!) Albatta, Biz Sizga Kavsarni ato etdik. Bas, Rabbingiz uchun (besh vaqt yoki Qurbon hayiti uchun) namoz o'qing va (tuya) so'yib qurbonlik qiling! Albatta, g'animingizning o'zi (barcha yaxshiliklardan) mahrumdir” (Kavsar surasi).
“(Ey Muhammad!) Albatta, Biz Sizga Kavsarni ato etdik”. Ibn Abbos roziyallohu anhumo va boshqa mufassirlardan qilingan rivoyatlarga ko'ra, oyatdagi “Kavsar”dan murod – ko'p yaxshilik, shu jumladan, Qur'oni karim nubuvvat, ilm, hikmatdir. Yoki bu Qur'on fazilati tufayli berilgan ko'p yaxshiliklardir.
Albatta, u Payg'ambarimiz alayhissalom o'z hadislarida ta'kidlaganlaridek, Alloh taoloning Nabiy alayhissalomga maxsus in'om etgan va ajoyib sifatlarga ega bo'lgan jannatdagi daryosi hamdir.
“Bas, Rabbingiz uchun (besh vaqt yoki Qurbon hayiti uchun) namoz o'qing va (tuya) so'yib qurbonlik qiling! Albatta, g'animingizning o'zi (barcha yaxshiliklardan) mahrumdir”.
Imom Zamaxshariy va Imom Nasafiy keltirishicha, “kavsar” arab tilida “ko'plik” so'zining o'zagi bo'lgan “kasra”ning “fav'al” vaznidagi shaklidir. Ko'plikning mubolag'a darajasini ifodalaydi. Ya'ni, Payg'ambarimiz alayhissalomga olamlar Rabbi ko'pligining chegarasi bo'lmagan, ikki dunyoda hech kimga berilmagan darajadagi yaxshiliklar bergan.
U zot uchun ikki yaxshilik jam bo'lgan:
– eng ulug' va mo'l-ko'l ne'matlarga erishish;
– ato qiluvchilarning eng Karamlisi va ne'mat beruvchilarning eng Ulug'idan ushbu yaxshiliklarni qabul qilib olish.
Demak, Nabiy alayhissalom mana shunday ne'matlar bilan u zotni izzat qilgan, sharafli aylab, xaloyiqning minnatidan saqlagan Parvardigoriga ibodat qiladilar va Allohning roziligi uchun qurbonlikni bajo keltiradilar.
Mana shunday vasfga ega Nabiy alayhissalomning zikri minbar va minoralarda, har bir olim va zikr qiluvchining tiliyu dilida dunyo turguncha joriydir. U zotning zikri Allohning zikri bilan birlashadi. Oxiratda esa u zot uchun ta'rifu tavsifga sig'maydigan ne'matlar bor.
Albatta, “ko'p yaxshilik”larning avvalida Qur'oni karim turadi. Chunki ilmu hikmat, nubuvvat va u zotga berilgan boshqa barcha yaxshiliklar Qur'oni karimda mujassam. U, Imom Zamaxshariy ta'riflaganidek, chegarasi bo'lmagan darajadagi yaxshilikning aynan o'zidir. Qolaversa, yaxshiliklarning barchasini jamlagan Qur'on bilan qo'lga kiritiladigan yaxshilik ham abadiy davom etadi, chegaralanib qolmaydi.
Jo'rabek OMON o'g'li
tayyorladi.
"Hidoyat" jurnalining 2023 yil 4-sonidan olindi
Siz eng boy odamsiz!
Insonning fe’li qiziq: biz ko‘pincha o‘zimizda yo‘q narsalar haqida qayg‘urib, qo‘limizdagi bebaho ne’matlarni odatdagi holdek qabul qilamiz. Vaholanki, biz oddiy deb bilgan qulayliklar, sog‘liq va boshqa imkoniyatlar sayyoramizning millionlab aholisi uchun eng katta orzu hisoblanadi.
Jumladan, bugungi tongni dunyo bo‘yicha 174 mingga yaqin inson qarshi ololmadi. Ayni damda 50 milliondan ortiq odam saraton kasalligi bilan kurashmoqda. 300 million inson ranglar jilosini ko‘rish baxtidan mahrum. 400 millionga yaqin kishi esa eshitish moslamalarisiz dunyo tovushlarini eshita olmaydi. 770 milliondan ortiq katta yoshdagi inson hanuzgacha o‘qish va yozishni bilmaydi. 2,5 milliarddan ziyod aholi global axborot va internet imkoniyatlaridan uzilgan holda yashamoqda. 6,5 milliard inson esa samolyotda umuman uchib ko‘rmagan...
Bu raqamlar shunchaki quruq ko‘rsatkichlar emas. Ular ortida millionlab insonlarning ana shunday ayanchli taqdiri yotibdi.
Agar siz hozir ushbu matnni o‘qiy olayotgan, atrofdagi ranglar va tovushlarni his qilayotgan, eng muhimi, yangi kunni sog‘-omon yashayotgan bo‘lsangiz, demak, siz sayyoradagi eng baxtli insonlardan birisiz. Shunday ekan, turmush tashvishlaridan nolishni to‘xtating. Yon-atrofga boqing: siz yashayotgan bugungi kunga kimlardir yetmadi. Demak, har bir xotirjam olingan nafas, har tinch otgan tong uchun Yaratganga hamdlar aytib, shukronalik kayfiyati bilan yashang. Chunki siz eng boy odamsiz!
Akbarshoh RASULOV