G‘usl qilish qoidalarini bilasizmi?
Dinimizda poklikka alohida e’tibor qaratiladi. Qur’oni karimning bir necha o‘rinlarida qalb, tana, kiyim va taomlar pokligi masalasiga oid oyatlar nozil bo‘lgan. Jumladan, Baqara surasining 222-oyatida: “Albatta, Alloh chin tavba qiluvchilarni va obdon poklanib yuruvchilarni sevadi”, deyiladi.
Shuningdek, Payg‘ambarimiz Muhammad mustafo (sollallohu alayhi va sallam): “Pok bo‘linglar, pok bo‘lmagan kishi jannatga kirmaydi”, deb ogohlantirganlar. Biz bugun poklanishning asosi – g‘usl haqida to‘xtalamiz. “G‘usl” so‘zi arabcha bo‘lib, “yuvmoq” ma’nosini anglatadi.
Alloh taolo “Moida” surasining 6-oyatida shunday marxamat qiladi:
وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُوا
Agar junub bo‘lsangiz, obdon poklaningiz (cho‘milingiz)!
Keling, endi g‘uslni vojib qiladigan narsalarni bilib olsak. Ular quyidagilar:
- maniyning o‘rnidan shaxvat va quvvat bilan otilib chiqmog‘i;
- erning olati ayolning farji yo duburiga aloqa qilmog‘i;
- ehtilom (ya’ni uyqudan uyg‘ongan er va ayolning o‘z badanida yo ich kiyimida nam kurishi) bo‘lishi;
- hayz kurgan ayolda hayzning to‘xtashi;
- nifosdan xalos bo‘lmog‘i.
Demak, shulardan birontasi bo‘lishi bilan imkon boricha tezroq g‘usl qilish kerak bo‘ladi. G‘uslda dastlab qo‘llar yaxshilab yuvilgach, badandagi najosatlar yuviladi, so‘ngra qo‘llarni yuvib, tahorat qilinadi. Ya’ni og‘iz, burun suv bilan keyin yuz-qo‘llar tirsaqlari bilan qo‘shib uch martadan yuviladi. Qo‘llar suv bilan namlanib, boshga mas'h tortiladi. Agar suv to‘planadigan joy bo‘lsa oyoq yuvilmaydi.
G‘uslning farzi 3 ta bo‘lib, ular quyidagilar:
- Og‘izga suv olib uch marta yaxshi g‘arg‘ara qilish;
- Burunni uch marta yuvish(achishtirib);
- Avval boshdan, keyin o‘ng va chap yelkadan uch martadan suv quyish. Har quyganda badanning suv tegmay qolish ehtimoli bo‘lgan (kindik, quloq, qo‘ltiq osti, tirsak, to‘piq, qoboq, qo‘ldagi uzuk ostlari kabi) joylariga ishqalab suv yetkaziladi.
G‘usl oxirida oyoqlar yuvilib, pok narsa ustiga qo‘yiladi. Agar ayollar sochlarini o‘rgan bo‘lsalar, o‘rimini yechishi shart emas, balki o‘sha o‘rim ustidan suv qo‘yishi kifoya. Agar o‘rmagan bo‘lsalar, albatta yuvishlari shart. G‘uslni mukammal qilish kerak. Chunki Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam) “Har bir sochning va har bir terining ustida janobat bor”, deb ogohlantirganlar. Demak, erkakmi-ayolmi, boshimi yo boshqa a’zolarimi – butun tanaga suv tekkizishi shart. Tirnoqlarda lak bo‘lsa, uni ketkazish lozim. Agar erkak yo ayol og‘ir xasta holida junub bo‘lib, suvda cho‘milganda xastaligi ortib ketadigan bo‘lsa yoki mutlaqo imkoniyatsiz bo‘lsa, bunday kishilar iloji boricha najosatlardan tozalanib, tayammum qilishlari durust.
Xulosa qilib aytganda, ibodatlar qabul bo‘lishining muhim shartlaridan biri, bu poklik va ozodalik ekan. Junublikni ketkazish uchun, pokiza bo‘lib ibodatlarni ado etish uchun qilinadigan g‘usl ham shularning eng asosiysi ekan.
Oybek MA’RUPOV
“Ko‘kaldosh” o‘rta maxsus islom bilim yurti talabasi
Hindistonlik general: «Usmon Mus'hafi men uchun eng ta’sirli eksponat bo‘ldi»
Hindiston Respublikasi Mudofaa vazirligi kotibiyati boshlig‘i, general Dinesh Kumar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif buyurdi. Markaz bilan tanishuv davomida mehmon, ayniqsa, Usmon Mus'hafini ko‘rib chuqur taassurot olganini ta’kidlab, uni bu yerdagi eng noyob va unutilmas yodgorliklardan biri, deya e’tirof etdi.
Tashrif chog‘ida general Dinesh Kumar muzeyning boy ekspozitsiyalari bilan batafsil tanishdi. U islomgacha bo‘lgan davr sivilizatsiyasi, Islom sivilizatsiyasining taraqqiyot bosqichlari, Birinchi va Ikkinchi Renessans davrlariga bag‘ishlangan galereyalar, buyuk allomalarning hayoti va ilmiy merosi, nodir qo‘lyozmalar hamda zamonaviy raqamli texnologiyalar asosida yaratilgan interaktiv ekspozitsiyalarni katta qiziqish bilan ko‘zdan kechirdi.
Mehmon ekspozitsiyalar tarixiy merosni zamonaviy muzeyshunoslik yechimlari orqali jonli va ta’sirchan tarzda namoyon etayotganini yuqori baholadi. Uning ta’kidlashicha, har bir galereya o‘zaro uzviy bog‘langan bo‘lib, tashrif buyuruvchilarga O‘zbekiston va butun mintaqa sivilizatsiyasi tarixini yaxlit holda anglash imkonini beradi.
General Dinesh Kumar bunday dedi:
➖ Bu haqiqatan ham hayratlanarli maskan. Delegatsiyam bilan birgalikda bu yerga kelib, katta taassurotlar oldik. Markazning me’moriy qiyofasi, ekspozitsiyalarning yuksak saviyada tashkil etilgani hamda islomgacha bo‘lgan davrdan tortib bugungi kungacha bo‘lgan tarixning izchil va ta’sirchan tarzda yoritilgani meni chuqur hayratga soldi. Ayniqsa, zamonaviy texnologiyalar yordamida tarixni jonlantirish usuli tahsinga sazovor. Bu yerda har bir ekspozitsiya o‘tmishni nafaqat ko‘rish, balki uni chuqur his qilish imkonini ham beradi.
Bizga namoyish etilgan Usmon Mus'hafi so‘z bilan ta’riflab bo‘lmaydigan darajada noyob meros ekan. Bu men uchun eng ta’sirli eksponat bo‘ldi va uni umrim davomida eslab yuraman.
O‘zbekistonga keladigan har bir sayyoh ushbu maskanni albatta ko‘rishi kerak. Biz Hindistonga qaytgach, do‘stlarimiz va hamkasblarimizga ham bu yerga tashrif buyurishni tavsiya qilamiz.
Tashrif yakunida general Dinesh Kumar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi mamlakatning ko‘p asrlik tarixiy va ma’naviy merosini zamonaviy texnologiyalar bilan uyg‘un holda namoyon etayotgan, xalqaro ahamiyatga ega ilmiy-ma’rifiy maskan ekanini alohida ta’kidladi.
iccu.uz
