Mutaassiblik haqida tushuncha
Bismillahir rohmanir rohim
Alhamdulillahi robbil a'lamin. Allohumma solli ala sayyidina Muhammad va a'la a'lihi va as'habihi ajma'iyn.
Shariatimiz doimo mutaassiblikka qarshi bo'lib, uning asl manbalari bo'lgan Qur'oni karim oyatlari va hadisi shariflarda bu bid'at ish juda qattiq qoralangan.
Mutaassiblik – biron e'tiqodga yoki dunyoqarashga o'ta berilganlik, o'z fikrida qat'iy turib olib, boshqalarning fikrini inobatga olmaslik hamda inkor qilish va hamisha o'zini haq deb bilishdir. Hozirgi zamon tili bilan buni «fanatizm» ham deyiladi.
«Kashshofu istilohotil funun» kitobida: «Mutaassiblik – garchi dalil ko'rinib turgan bo'lsa ham, bir tomonga moyillik tufayli haqni rad etishdir», deb ta'riflangan. Ulamolardan Alloma Taftazoniy: «Mutaassiblik – haq zohir bo'lsa ham uni tan olmaslikdir», deb aytgan. Shayx Alovuddin Buxoriy: «Dalil zohir bo'lganda, aqidasi haqni tan olishdan to'sadigan kishi mutaassib hisoblanadi», deb ta'rif bergan. Sodrush shari'a Ubaydulloh ibn Mas'ud al-Mahbubiy esa: «Bilingki, bid'at ikki ishning biridan paydo bo'ladi; birinchisi mutaassiblikdan, ikkinchisi ahmoqlikdan. Bir inson aqli joyida bo'lgan holida qalbidagi aqidasi buzuq bo'lgani bois haqni tan olmasdan katta ketsa, ana shu kimsa mutaassib bo'ladi», deb aytgan ekan.
Alloh taolo bunday kimsalarga tahdid qilib Niso surasining 15-oyatida:
ومن يشاقق الرسول من بعد ما تبين له الهدى ويتبع غير سبيل المؤمنين نوله ما تولى ونصله جهنم وساءت مصيرا
«Kim o'ziga hidoyat ravshan bo'lgandan keyin Payg'ambarga xilof qilsa
va mo'minlarning yo'lidan boshqa yo'lga yursa, ketgan tomonga qo'yib qo'yamiz va jahannamga kiritamiz. U qandoq ham yomon joy!», deb aytgan.
Hulosa qilib aytganda inson mutaassiblik illatidan saqlanishi bu ayni islom dinida sobit bo'lishi demakdir. Alloh taolo barchamizni bunday illatlardan asrasin.
SALIMHON JAMOLIDDINOV
Mir Arab oliy madrasasi 2-bosqich talabasi
ICESCO tomonidan Imom Buxoriyning “Al-Jome’ as-Sahih” asariga bag‘ishlangan maxsus kitob chop etildi
Islom dunyosi ta’lim, fan va madaniyat masalalari bo‘yicha tashkiloti (ICESCO) “Imom Buxoriyning “Al-Jome’ al-Musnad as-Sahih” asari: Ummat kitobi. Isnod va tasdiq sivilizatsiyasining ilmiy timsoli” nomli fundamental ilmiy nashrni taqdim etdi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Mazkur kitobni tayyorlashda dunyoning 16 mamlakati yetakchi olim va tadqiqotchilari ishtirok etdi.
Nashr 2026 yil 9–10 iyul kunlari Samarqand shahrida o‘tkazilgan “Imom Buxoriyning “Al-Jome’ as-Sahih” asari – Ummat kitobi” mavzusidagi xalqaro ilmiy konferensiya materiallari asosida tayyorlandi. Anjuman O‘zbekiston Islom sivilizatsiyasi markazi, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi hamda ICESCO hamkorligida tashkil etilgan edi.
Hajmi qariyb 800 sahifadan iborat mazkur kitob buyuk muhaddis Imom Buxoriyning boy ilmiy merosiga bag‘ishlangan eng yirik zamonaviy tadqiqotlardan biri hisoblanadi. Unda hadisshunoslik, islom ilmlari tarixi hamda hadislar ishonchliligini aniqlash metodologiyasiga oid dolzarb ilmiy maqolalar jamlangan.
Nashrda Imom Buxoriy yashab ijod qilgan tarixiy va ilmiy muhit, uning hadislarni saralash va tasniflashdagi betakror uslubi, shuningdek, “Sahihi Buxoriy” asariga bag‘ishlangan zamonaviy ilmiy tadqiqotlar, bahs-munozaralar va tahlillar o‘rin olgan.
Mazkur fundamental nashrning e’lon qilinishi islomshunoslik sohasidagi xalqaro ilmiy hamkorlikni yanada rivojlantirishga xizmat qilib, O‘zbekistonning Imom Buxoriy ilmiy merosini o‘rganish va targ‘ib etish bo‘yicha jahon miqyosidagi nufuzli markazlardan biri sifatidagi o‘rni tobora mustahkamlanayotganini yana bir bor tasdiqlaydi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
