Malayziyaning eng chiroyli masjidlari
Islom Malayziyada muhim ayamiyatga ega din hisoblanib, ushbu mamlakatdagi masjidlar o‘zining go‘zalligi bilan ajralib turadi. Quyida Malayziyadagi eng go‘zal masjidlar haqida ma’lumot beriladi..
Jamek masjidi
Jamek masjidi “Juma masjidi” nomi bilan ham mashhur bo‘lib, 1907 yilda Kuala-Lumpurdagi qabriston o‘rnida barpo etilgan. Masjid Klang va Gombak daryolarining qo‘shilish joyida joylashgan. Masjidning uch yirik gumbazi va ikki minorasi mavjud.
Putra masjidi
Putra masjidi Putrajaya ko‘li bo‘yicha joylashgan bo‘lib, eng ko‘p ziyoratchilar tashrif buyuradigan maskan hisoblanadi. Ushbu masjidning qurilish dizayni Bag‘doddagi Shayx Umar masjidiga o‘xshash shaklda yaratilgan. Asosiy gumbazning diametri 36 metrni tashkil etib, uni 12 ta ustun tutib turadi.
Federal hudud masjidi
Federal hudud masjidi davlat idoralari bilan bir hududda joylashganligi va usmoniylar davri arxitekturasi asosida barpo etilgani bilan ajralib turadi. Masjidning 22 ta gumbazi bor hamda bu yerda bir vaqtning o‘zida 17 ming musulmon namoz o‘qish oladi.
Malakka bo‘g‘ozidagi masjid
Malakka bo‘g‘ozidagi masjid Malakka shahridagi sohilga yaqin dengizda barpo etilgan. Uning 30 metrli minorasi dengizchilar uchun mayoq vazifasini ham bajaradi.
Sulton Salohiddin Abdul Aziz masjidi
Ushbu masjid Shoh Alam shahrida joylashgan bo‘lib, ko‘k rangli gumbazi sabab Qo‘k masjid sifatida mashhurdir. Ushbu masjid Janubiy-sharqiy Osiyodagi eng katta masjid hisoblanadi. Eng yirik gumbaz va minoralarga ega masjid Yaqin Sharq va malay uslublarini o‘zida mujassam etgan.
Tengku Tengax Zaxara masjidi
Tengku Tengax Zaxara masjidi Malayziyadagi birinchi suv ichida qurilgan masjiddir. U Kuala-Terengganu shahrida joylashgan bo‘lib ko‘l ichida qurilgan.
Kota-Kinabalu shahri masjidi
Kota-Kinabalu shahri masjidi Madinadagi Payg‘ambar masjidiga o‘xshash uslubda qurilgan. Masjidda bir vaqtning o‘zida 12 ming kishi namoz o‘qishi mumkin.
Sulton Abu Bakar masjidi
Sulton Abu Bakar masjidi Johar-Baru shahriga yaqin joydagi tog‘ cho‘qqisida joylashgan. Qurilish materiallari Turkiya, Chexiya, Italiyadan olib kelingan bo‘lib, minorasining tuzilishi britan soatli minoralarini eslatadi.
Kapitan Keling masjidi
Kapitan Keling masjidi 1801 yilda hindistonlik bo‘lgan musulmonlar tomonidan Penanga mavzesida qurilgan.
Al Buxoriy masjidi
Al Buxoriy masjidi Alor-Setar shahrida joylashgan bo‘lib, buyuk muhaddis nomi bilan ataluvchi majmuaning bir qismi hisoblanadi. Majmua tarkibida tibbiyot markazi, jamoatchilik markazi, qariyalar uyi, bolalar uyi va o‘quv markazi kiradi.
Billur masjid
Billur masjid o‘zining shakliga ko‘ra Malayziyada yagona hisoblanadi. U Von Men orolidagi slom merosi bog‘ida joylashgan. Masjid beton qorishmasidan qurilgan va shisha bilan qoplangan. Shisha gumbaz masjid husniga husn qo‘shadi.
Ubudiya masjidi
Kuala-Kangsar shahri aholisiga xizmat ko‘rsatuvchi Ubudiya masjidi o‘zining tillarang gumbazi va sakkiz qirrali binosi bilan ajralib turadi.
O‘MI Matbuot xizmati
Marg‘ilonning uch muqaddas qadamjosi
Marg‘ilon – Farg‘ona vodiysining eng qadimiy va o‘ziga xos shaharlaridan biri. Uning tarixini faqat me’moriy obidalar, qadimiy ko‘chalar yoki mashhur hunarmandchilik an’analari bilangina emas, balki asrlar davomida xalq e’zozida bo‘lib kelayotgan ziyoratgohlarsiz ham tasavvur etib bo‘lmaydi, xabar bermoqda O‘zA.
Shahardagi Pir Siddiq ziyoratgohi, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi va Kaptarli mozor ana shunday tarixiy-ma’naviy maskanlar sirasiga kiradi. Ularning har biri o‘z tarixi, rivoyatlari va xalq xotirasidagi o‘ziga xos o‘rniga ega.
Marg‘ilonning qadimiy ziyoratgohlaridan biri Pir Siddiq majmuasidir. Xalq orasida bu qadamjo bilan bog‘liq turli rivoyatlar avloddan-avlodga o‘tib kelgan. Ziyoratgoh Pir Siddiq nomi bilan bog‘liq bo‘lib, “siddiq” so‘zi arab tilida haqgo‘y, rostgo‘y, haqiqatga sodiq inson ma’nolarini anglatadi. Shu jihatdan ziyoratgoh nomi ham xalq tasavvurida ezgulik, iymon va rostgo‘ylik kabi fazilatlar bilan uyg‘unlashib ketgan. Majmuadagi me’moriy yechimlar, ayniqsa, gumbazli inshootlar va qadimiy qabrlar Marg‘ilonning o‘tmishdagi shaharsozlik va me’morchilik an’analaridan darak beradi.
Pir Siddiq ziyoratgohi nafaqat ziyorat maskani, balki Marg‘ilonning tarixiy xotirasini o‘zida mujassam etgan qadamjolardan biri sifatida ahamiyatlidir. Marg‘ilon tarixi buyuk alloma Burhoniddin Marg‘inoniy nomi bilan chambarchas bog‘liq. XII asrda yashab ijod qilgan alloma islom huquqshunosligi, xususan, hanafiy fiqhi taraqqiyotiga beqiyos hissa qo‘shgan. Uning butun islom olamida mashhur bo‘lgan “Hidoya” asari asrlar davomida muhim huquqiy manba sifatida qadrlanib kelgan.
Marg‘ilonda alloma nomi bilan bog‘liq Chillaxona ham xalqning ma’naviy xotirasida alohida o‘rin tutadi. “Chillaxona” atamasi odatda insonning ma’lum muddat xilvatda qolib, tafakkur, ibodat va ruhiy tarbiya bilan mashg‘ul bo‘ladigan joyini anglatadi. Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi bilan bog‘liq rivoyatlar ham allomaning ilm yo‘lidagi mashaqqatli izlanishlari va ma’naviy kamolotini tasavvur qilishga yordam beradi. Bu maskanni faqat ziyoratgoh sifatida emas, balki buyuk allomaning ilmiy-ma’naviy merosini anglashga xizmat qiluvchi tarixiy xotira joyi sifatida ham baholash mumkin.
Marg‘ilondagi yana bir o‘ziga xos maskan – Kaptarli mozor. Uning nomi bilan bog‘liq xalq rivoyatlari turlicha. Ayrim hikoyalarda bu joyda kaptarlar ko‘p bo‘lgani, shu sababli mozor “Kaptarli” deb atalgani aytiladi. Kaptar esa xalq tasavvurida tinchlik, poklik va ezgulik ramzi sifatida qabul qilinadi. Kaptarli mozor haqidagi ma’lumotlarni ilmiy jihatdan chuqur o‘rganish Marg‘ilonning mahalliy tarixini yanada boyitishga xizmat qiladi. Buning uchun arxiv hujjatlari, qadimiy xaritalar, qabrtoshlaridagi yozuvlar, vaqf hujjatlari va xalq orasida saqlanib kelayotgan og‘zaki tarix namunalarini tadqiq etish muhim. Zero, xalq xotirasida asrlar davomida saqlanib kelayotgan rivoyatlar ham tarixiy-etnografik tadqiqotlar uchun qimmatli manba bo‘lishi mumkin.
Uch qadamjo – bir tarix. Pir Siddiq ziyoratgohi, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi va Kaptarli mozorni birlashtirib turgan asosiy jihat ularning Marg‘ilonning ma’naviy qiyofasini shakllantirishdagi o‘rnidir. Bu qadamjolar xalqning ajdodlarga hurmat, muqaddas joylarni asrash, ezgulik va ma’rifatni qadrlash kabi an’analarini o‘zida mujassam etadi.
Ularning har biri Marg‘ilon tarixining turli qirralarini namoyon etadi: Pir Siddiq – diniy-ma’naviy merosni, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi – ilm va tafakkur an’analarini, Kaptarli mozor esa xalq xotirasi va mahalliy rivoyatlarning uzviyligini ifodalaydi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
