Cavol: Namozda esnash yaxshi emas, deb eshitdim. Ammo esnash ixtiyorsiz kelsa, nima qilish kerak?
Javob: Ibodat paytida esnash xushu’ va xuzu’ni ketkazadi. Boshqa paytlarda ham esnashni ulamolar yaxshi sanashmagan. Shu sabab namozxon esnashni qaytarishga harakat qilishi lozim. Ammo qaytarolmasa chap qo‘li orqasi bilan og‘zini yopishi kerak.
Qiyomda turgan paytda ko‘p harakat bo‘lmasligi uchun o‘ng qo‘l orqasi bilan og‘iz berkitiladi. Chunki qiyomda namozxonning o‘ng qo‘li chap qo‘lining ustida bo‘ladi. Ammo oldin esnashni qaytarishga harakat qilish kerak. Quduriy aytadi: “Ko‘p bor sinadik, esnashni qaytarishga harakat qilinsa, u to‘xtar ekan” (“Fatovoyi Qozixon”).
“Tuhfatul muluk” kitobida, Payg‘ambarimizning namozda aslo esnamaganlarini, ko‘ngildan o‘tkazib, Alloh taologa chin dildan itoatli, iltijoli holatda turish odamni namozda esnash kabi ortiqcha harakatlardan saqlaydi, deyilgan (“Sharhul Viqoya”).
O‘MI Matbuot xizmati
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Ibn Atoulloh Sakandariy rahimahulloh aytadilar: “Agar Alloh huzuridagi qadringni bilmoqchi bo‘lsang, U seni nimada mashg‘ul qilib qo‘yganiga nazar sol”.
Sharh: Insonlar odatda o‘z qadrini molu dunyosi, lavozimi, ilm darajasi yoki xalq orasidagi obro‘si bilan o‘lchaydilar. Ammo Alloh nazdidagi haqiqiy qadr dunyo matohlari, obro‘-e’tibor bilan emas, balki insonning nimaga muvaffaq qilingani bilan bilinadi.
Agar Alloh taolo bandasini:
namozga,
Qur’on tilovatiga,
ilm o‘rganish va o‘rgatishga,
ota-ona xizmatiga,
odamlarga manfaat yetkazishga,
yaxshi axloq va solih amallarga muvaffaq qilgan bo‘lsa, bu Allohning unga bo‘lgan lutfi va ehsonidan dalolat.
Allohning nazdidagi qadringni bilishni istasangiz, tilingizni nima bilan, qalbing nima bilan va umringizni nima bilan o‘tayotganiga qarang. Chunki Alloh bandasini O‘zi yaxshi ko‘rgan ishlarda ishlatadi.
Aksincha, inson vaqtini behuda ishlarga, gunohlarga, g‘iybatga, dunyoparastlikka sarflayotgan bo‘lsa, bu uning ziyonda ekani, o‘zini jiddiy hisob-kitob qilib, tavba qilmasa U Zotning azobiga qolishiga sabab bo‘ladi.
Bu hikmat “Alloh menga nima berdi?” degan savoldan ko‘ra, “Alloh meni nimaga muvaffaq qildi?” degan savol muhimroq ekanini o‘rgatadi. Chunki ne’matning eng buyugi – Allohga yaqinlashtiruvchi amallarga muvaffaq bo‘lishdir.
Demak, har bir inson vaqti-vaqti bilan o‘ziga shunday savol berib turishi lozim: “Kunlarim nimalar bilan o‘tmoqda? Qalbim nimaga bog‘langan? Ko‘proq qaysi ishlar bilan mashg‘ulman?”.
Chunki bandaning Alloh nazdidagi maqomiga ishora qiluvchi muhim belgilardan biri – uning qaysi ishlarga muvaffaq qilib qo‘yilganidir.
Muhammad Zarif Muhammad Olim o‘g‘li