Sayt test holatida ishlamoqda!
25 Fevral, 2026   |   8 Ramazon, 1447

Toshkent shahri
Tong
05:46
Quyosh
07:04
Peshin
12:41
Asr
16:25
Shom
18:13
Xufton
19:25
Bismillah
25 Fevral, 2026, 8 Ramazon, 1447

7 savolga 7 javob: Musofirning namozi

23.03.2018   42163   5 min.
7 savolga 7 javob: Musofirning namozi

1-savol: Musofir kishi qanday namoz o‘qiydi? 

Javob: Va alaykum assalom! Musofir to‘rt rakatlik farz namozlarni ikki rakat qilib o‘qiydi. Sunnat namozlari o‘z holida to‘rt rakat o‘qiydi. 

2-savol: Men Toshkent shahrida o‘kiyman, uyim esa Andijonda. Uyga uch kun yoki ko‘proqqa qaytsam namozlarimni qasr qilib o‘qiymanmi (15 kundan kamroq turaman lekin o‘zimni uyim)? 

Javob: Siz uyingizga borganingizda namozlaringizni to‘liq o‘qiysiz. Faqat yo‘lda ketish va kelish chog‘ida musofir bo‘lasiz. Shunda namozlaringizni qasr qilib o‘qishingiz mumkin. 

3-savol: Men hozir shaharda yashayman. Tug‘ilib, o‘sgan qishlog‘imdagi uyimga borsam muqim hisoblanamanmi? 

Javob: Kishi o‘z shahridan (qishlog‘idan) ko‘chib, boshqa bir shaharga (qishloqqa) borib joylashsa, so‘ng safarga chiqib o‘zining oldingi yashagan joyiga borsa va u yerda o‘n besh kun turishni niyat qilmasa musofir hisoblanadi. Namozni qasr o‘qiydi (“Hidoya”). 

4-savol: Musofirning mahsiga mas'h tortish haqida ma’lumot bersangiz? 

Javob: Mahsi tahorat olingandan so‘ng kiyilgan bo‘lsa, keyingi tahoratda unga mas'h qilish mumkin. 

Mug‘iyra ibn Sho‘ba aytadi: “Men bir kecha Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) bilan safarda edim. Tahoratlariga idishdan suv quyib berdim. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) yuzlarini, ikki bilaklarini yuvdilar, boshlarining to‘rtdan biriga mas'h tortdilar, keyin men mahsilarini yechishda yordam beraman, deb uringan edim, u kishi: “Qo‘yaver, men mahsimni tahorat olib kiyganman”, dedilar va mahsilariga mas'h tortdilar (Imom Ahmad, Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyatlari). 

Payg‘ambarimiz (alayhissalom): “Mahsiga mas'h tortish muddati musofir uchun uch kecha-kunduz, muqimga esa bir kecha-kunduzdir”, deganlar (Imom Ahmad va Imom Muslim rivoyatlari). 

Mahsiga qilingan mas'hni to‘rt narsa bekor qiladi: 

  1. Muddatning tugashi.
  2. Junub bo‘lish.
  3. Mahsining yechilib ketishi, ya’ni tovonning chiqib ketishi.
  4. Oyoqning kichik uch barmog‘i ko‘rinadigan teshik. 

Bunday holatlarda mahsini yechib, oyoqni yuvish lozim bo‘ladi. 

5-savol: Safarga chiqqan odam namoz vaqti kirib qolsa, avtobusda o‘tirib namoz o‘qib ketsa ham bo‘ladimi? 

Javob: Namoz muhim ibodat. Shu bois farz namozlarni uzrsiz o‘tirib o‘qib bo‘lmaydi. Faqat kema, samolyot va poyezdda o‘tirib o‘qishga fatvo berilgan, avtobusda esa mumkin emas.

 

Qur’oni karimda: “Namozni ado etib bo‘lganingizdan so‘ng, turgan, o‘tirgan va yonboshlagan hollaringizda (ham doim) Allohni yod eting! (Yov xavfidan) xotirjam bo‘lsangiz, namozni (mukammal) ado etingiz. Zero, namoz mo‘minlarga vaqti tayin etilgan va (farz deb) bitilgandir” (Niso, 103), deb buyurilgan. 

6-savol: Safarda ibodatga tegishli hukmlar o‘zgaradi, deb eshitdim. Iltimos, shu haqida ma’lumot bersangiz. 

Javob: Dinimizda safar qilish bilan ba’zi ibodatlarga doir hukmlar o‘zgaradi. To‘rt rakatli farz namozlarni qasr qilinadi (ikki rakat o‘qiladi), ro‘za tutmaslikka izn beriladi, mahsi muddati uch kunga uzayadi, juma, ikki hayit namozlari va qurbonlik so‘yish vojib bo‘lmaydi. Ozod ayollarning mahramsiz yo‘lga chiqishlari man etiladi (“Attobiya”). 

7-savol: Men temir yo‘lda teplovoz haydayman, teplovozda tahorat olish imkoni qiyinroq. Shuning uchun nam salfetka bilan tahorat qilsam bo‘ladimi; 

Bizni har 18 soat dam olganimizdan keyin ishga chaqiradi. Ish vaqtimiz 12 soat. Shu vaqtda biz 147 km yo‘l bosamiz, shu masofani bosganimizda to‘rt rakatli farz namozlarni qasr qilib o‘qiymizmi; 

Teplovozning ichida qiblani aniq bilsak ham qiblaga qarab o‘qishning iloji bo‘lmaydi, sababi texnik jihozlar joylashgan qiblaga qaradim deb niyat qilib o‘qiymizmi? 

Javob: Avvalo tahorat olishning imkoni bo‘lmagan vaqtda unga tayammum bo‘ladi. Tayammum suv topishning imkoni bo‘lmaganida yoki suv bilan tahorat qilish insonga zarar qilganida tahoratga o‘rindosh bo‘ladi. Siz bu holda tahorat olishga imkon qilishingiz kerak. 

Siz aytgan masofa siz bosib o‘tadigan yo‘lning bir tarafi bo‘lsa unda siz musofir hisoblanasiz va o‘z shahringizning hududidan chiqqaningizdan so‘ng to uyga qaytgunga qadar to‘rt rakatli namozlarni ikki rakat qilib o‘qiysiz. 

Qiblaga yuzlanishning imkoni bo‘lmasa qodir bo‘lgan tarafiga qarab namoz o‘qiydi

O‘MI Matbuot xizmati

Boshqa maqolalar
Maqolalar

Yoshlarning tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlashga doir qo‘shimcha imkoniyatlar belgilandi

24.02.2026   10480   9 min.
Yoshlarning tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlashga doir qo‘shimcha imkoniyatlar belgilandi

Ko‘ksaroy qarorgohida Prezident Shavkat Mirziyoyevning yoshlar bilan muloqoti bo‘lib o‘tdi.

Uchrashuvda Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi studiyalar orqali 60 mingdan ziyod yoshlar vakillari ishtirok etdi.

Davlatimiz rahbari yig‘ilganlarni samimiy qutlab, yurtimizdagi 22 milliondan ziyod yoshlarimiz juda katta iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy kuch ekanini ta’kidladi. Barcha darajadagi rahbarlar yoshlarni til va kasb-hunarga o‘rgatish, sportga jalb etish, g‘oya, loyiha hamda startaplariga ko‘mak berish, ularni ishli va daromadli qilish bo‘yicha yanada faol ishlashi, birorta yigit-qizni e’tiborsiz qoldirmasligi zarurligi qayd etildi.

Yillar davomida yaratilgan imkoniyatlar natijasida yoshlarimiz jahon fan olimpiadalarida 66 ta oltin, 147 ta kumush, 221 ta bronza medalini qo‘lga kiritdi. Garvard, Yel, Prinston, Kolumbiya, Kornell kabi nufuzli oliygohlarda tahsil olayotgan talaba yoshlarimiz 500 nafardan, TOP-100 talikdagi oliygohlarda o‘qiyotgan yigit-qizlarimiz 3,5 ming nafardan oshdi. Yoshlarimiz yaratgan 63 ta startap loyihasi AQSH, Janubiy Koreya, Buyuk Britaniya va Birlashgan Arab Amirliklari bozorlariga kirib borgan. Yosh sportchilarimiz xalqaro arenalarda 720 ta oltin, 671 ta kumush, 854 ta bronza medalining sohibi bo‘ldi. Bugun yosh tadbirkorlar yurtimizdagi biznes vakillarining 35 foizini tashkil etmoqda.

Shu ma’noda, O‘zbekiston Yoshlar taraqqiyoti global indeksida eng tez sur’atlarda rivojlanayotgan davlat deb e’tirof etilgani bejiz emas. Joriy yilda Toshkent shahrida Jahon yoshlarining tinchlik sari harakati bosh qarorgohi tashkil etilishi, Samarqand shahrida Yoshlar parlamenti a’zolarining 12-global konferensiyasi, “Take Off” xalqaro startap sammiti va 46-Butunjahon shaxmat olimpiadasi o‘tkazilishi bu maqomni yanada mustahkamlaydi.

Davlatimiz rahbari har yili 600 ming yosh mehnat bozoriga kirib kelayotgani, 2030 yilga borib, bu ko‘rsatkich 1 millionga yetishini qayd etib, yoshlarga o‘z imkoniyati va qiziqishiga mos ish topishi uchun sharoit yaratish eng muhim masala ekanini ko‘rsatib o‘tdi.

Yoshlar o‘rtasidagi so‘rovnoma natijasiga ko‘ra, ularning uchdan biri tadbirkor bo‘lish istagini bildirgan.

O‘tgan yili yoshlar bandligini ta’minlash uchun banklar va Yoshlar ishlari agentligiga 400 million dollar yo‘naltirilgani, “Yoshlar biznesi” va “Kelajakka qadam” dasturlari hisobidan 15 ming nafar yosh o‘z tadbirkorligini yo‘lga qo‘yib, 50 ming kishini ish bilan ta’minlagani ta’kidlandi.

Bu ishlarning davomi sifatida yoshlar tadbirkorligini qo‘llab-quvvatlash uchun qo‘shimcha 200 million dollar ajratilishi e’lon qilindi.

Bunda moliyalashtirish imkoniyatlari kengaytiriladi: o‘zini o‘zi band qilgan yoshlar uchun kredit miqdori 100 million so‘mdan 300 million so‘mgacha oshiriladi. Yosh tadbirkorlarning loyihalari uchun 10 milliard so‘mgacha kredit ajratish mumkin bo‘ladi. Innovatsion startap loyihalariga 100 ming dollargacha investitsiya kiritishga ruxsat beriladi. Servis va umumiy ovqatlanish sohasida 1 mingdan ziyod ish o‘rni yaratgan mahalliy brendlardan franshiza olib, filial ochishga qiziqqan yoshlar uchun qulay moliyalashtirish paketlari joriy qilinadi.

Joriy yildan “Kelajak tadbirkori” dasturi ishga tushirilib, yosh tadbirkorlarga 7 yil muddatgacha 15 foizli kredit ajratish yo‘lga qo‘yiladi. Xususan, o‘zini o‘zi band qilgan yoshlarga garovsiz 20 million so‘mgacha, tadbirkorlik ko‘nikmasiga ega bo‘lib biznes boshlayotganlarga 300 million so‘mgacha, faoliyatini kengaytirmoqchi bo‘lganlarga 2 milliard so‘mgacha, kamida 5 nafar bitiruvchini ishga olgan tadbirkorlarga esa 10 milliard so‘mgacha kredit berilishi belgilandi.

Shuningdek, tadbirkorlikni endi boshlayotgan yoshlarning 30 foizi biznes ko‘nikmasi yetishmasligi sabab qiyinchilikka uchrayotgani qayd etildi. Shu bois, har bir hududda tadbirkorlikka o‘qitish, g‘oyani biznesga aylantirish, buxgalteriya, bank, marketing, ichki va tashqi bozorlarga chiqish bo‘yicha kompleks xizmat ko‘rsatadigan “Yoshlar biznes inkubatori” tashkil etiladi.

Nufuzli xorijiy oliygohlar ilg‘or tajribalar asosida yoshlarni tadbirkorlikka o‘qitishda hamkorlik qilishga tayyor ekani qayd etilib, kamida 40 ming yoshni biznesga o‘rgatadigan “Yangi avlod tadbirkorlari” dasturini boshlash belgilandi. Dasturni muvaffaqiyatli tugatgan eng yaxshi 1 ming nafar yoshning loyihasiga uch yil muddatga 200 million so‘mgacha 7 foizli ssuda beriladi.

Har yili “Yosh tadbirkorlar” tanlovi o‘tkazilib, eng yaxshi 100 ta loyihani brendga aylantirish uchun “Yoshlar venchurs” jamg‘armasidan 1 milliard so‘mgacha mablag‘ ajratiladi.

1 martdan yangi ish boshlayotgan yosh tadbirkorlarga infratuzilmaga ulanish bilan bog‘liq davlat xizmatlarining xarajatlari Yoshlar tadbirkorligi jamg‘armasi hisobidan qoplab beriladi.

Ijtimoiy tashabbuslar bo‘yicha “Fikringni ber (Voice Up)” inklyuziv oromgohi tajribasi kengaytirilib, uni har bir hududda o‘tkazish va 1 ming nafar yoshni qamrab olish, eng yaxshi tashabbuslar ishtirokida Samarqand shahrida Xalqaro inklyuziv yoshlar oromgohini tashkil etish vazifasi belgilandi.

“O‘sish va rivojlanish (Upshift)” loyihasi doirasida bu yil media, dizayn, hunarmandchilik, ishlab chiqarish va innovatsiya yo‘nalishlarida ham tanlov o‘tkaziladi. Eng yaxshi 40 ta startapni moliyalashtirish uchun 2 milliard so‘m ajratiladi.

Texnikumlarda ta’lim dasturlarini ish beruvchilar talabi asosida yangilash, dual ta’limning qamrovini kengaytirish, moddiy-texnik bazani yaxshilash bo‘yicha vazifalar belgilandi.

Texnikumlarga ham oliygohlar kabi “spin-off” ochishga ruxsat berilib, o‘quvchilarning startap loyihalariga 1 milliard so‘mgacha ajratiladi. Joriy yildan texnikum o‘quvchilari uchun ham “Ishla va sayohat qil (Work and travel)” dasturi asosida 6 oy xorijda ishlab, qo‘shimcha daromad topish imkoniyati yaratiladi, ishtirokchilarga yo‘lkira xarajatlari uchun ssuda ajratiladi.

Xorijiy til sertifikatiga ega yoshlarni qo‘llab-quvvatlash mexanizmi samara bergani ta’kidlanib, sertifikat olgan yoshlar 600 mingdan oshgani, xorijiy tillarni mukammal biladigan 72 ming instruktor shakllangani aytildi. Xususiy o‘quv markazlarining soni 3 karra ko‘payib, 38 mingdan oshgan.

Xususiy o‘quv markazlari uyushmasini tashkil etish tashabbusi qo‘llab-quvvatlanib, uyushma a’zosi bo‘lgan markazlarga binosini ijaraga bergan tadbirkorlar ijaradan olinadigan daromad va foyda solig‘ini to‘lashdan ozod etiladi. Bunday markazlar o‘qituvchilarini ilg‘or ta’lim markazlariga stajirovkaga yuborish amaliyoti yo‘lga qo‘yiladi.

“Ko‘mak” dasturi doirasida olis va chekka hududlarda xorijiy til o‘quv markazlarining faoliyatini kengaytirish uchun 300 million so‘mgacha foizsiz ssuda beriladi. Olis hududlardagi o‘quv markazlari ijtimoiy soliqni 1 foiz, o‘qituvchilar uchun daromad solig‘ini 7,5 foiz miqdorida to‘laydi (hozir 12 foiz).

Joylarda ehtiyojmand oilalardagi yoshlarni bepul o‘qitadigan o‘quv markazlariga qo‘shimcha imtiyozlar berilishi belgilandi: yer va mol-mulk solig‘idan ozod qilinadi, kommunal xarajatlarining yarmi qoplab beriladi, o‘qituvchilarga to‘langan daromad solig‘i va ijtimoiy soliq “keshbek” tariqasida qaytariladi.

Volontyorlik faoliyatiga alohida e’tibor qaratildi. Yurtimizda huquqiy asoslar yaratilgani hisobiga volontyor yoshlar 5 karra ko‘payib, ekologiya, tibbiy xizmat, ta’lim, favqulodda vaziyatlarda ko‘maklashish yo‘nalishlaridagi volontyorlar soni 100 mingdan oshgani aytildi.

 Volontyorlik harakatini rivojlantirish bo‘yicha Vasiylik kengashini tuzish, Yoshlar ishlari agentligida “Volontyorlikni qo‘llab-quvvatlash” jamg‘armasini tashkil etish rejalashtirildi. Jamg‘armaga har yili budjetdan 20 milliard so‘m, qo‘shimcha ravishda mahalliy budjetlardan 3 milliard so‘mdan ajratiladi. Shuning hisobidan volontyorlik loyihalariga 100 million so‘mgacha grant beriladi, “ijtimoiy faollik kartasi” orqali ball tizimi joriy etiladi.

Yig‘ilishda yosh oilalarni qo‘llab-quvvatlash, kitobxonlikni ommalashtirish masalalari ham ko‘tarildi.

Yosh oilalar uchun uy-joy ipoteka dasturi doirasida kredit stavkasining 14 foizdan oshgan qismi budjetdan qoplab berilishi aytildi.

“Kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish” jamg‘armasi orqali eng iste’dodli yozuvchilarga ijodiy buyurtma berib, bir yil davomida oyiga 20 million so‘mdan haq to‘lash, eng sara xorijiy adabiyotlarni o‘zbek tiliga hamda milliy adabiyotni xorijiy tillarga tarjima qilish va chop etish xarajatining yarmini qoplash belgilandi.

Yangi o‘quv yiliga qadar eng yaxshi 100 ta asardan iborat to‘plamni tayyorlab, barcha maktab va texnikumlarga yetkazish, eng faol kitobxon o‘quvchilarni 10 million so‘mdan mukofotlash vazifasi qo‘yildi.

Kutubxona, “book cafe” va kitob do‘koni ochib, oyiga 10 ming donadan ortiq kitob sotuvini yo‘lga qo‘ygan tadbirkorlarga 3 yilga 1 milliard so‘mgacha 7 foizli ssuda berish mexanizmi nazarda tutildi.

Jazoni ijro etish muassasalaridan qaytgan yoshlarning jamiyatga tez moslashishi uchun “Ikkinchi imkon” loyihasi boshlanishi ma’lum qilindi. Unda 8-12 oylik intensiv kurslarda dasturlash, veb-dizayn, kompyuter muhandisligi, boshqa kasblar va xorijiy tillarga o‘qitish orqali daromadli ishga ega bo‘lishiga shart-sharoit yaratiladi.

Uchrashuv yakunida davlatimiz rahbari yoshlar bilan muloqot qilib, ularning turli sohalarga oid taklif va tashabbuslarini tingladi.

Tadbir davomida mutasaddilarning hisobotlari ham eshitildi.

https://president.uz/uz/lists/view/8967

Yoshlarning tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlashga doir qo‘shimcha imkoniyatlar belgilandi Yoshlarning tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlashga doir qo‘shimcha imkoniyatlar belgilandi Yoshlarning tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlashga doir qo‘shimcha imkoniyatlar belgilandi Yoshlarning tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlashga doir qo‘shimcha imkoniyatlar belgilandi Yoshlarning tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlashga doir qo‘shimcha imkoniyatlar belgilandi Yoshlarning tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlashga doir qo‘shimcha imkoniyatlar belgilandi Yoshlarning tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlashga doir qo‘shimcha imkoniyatlar belgilandi
Maqolalar