Qur’on oyati va qudsiy hadis o‘rtasida qanday farq bor?
Qur’oni karim bilan qudsiy hadis o‘rtasida qanday farq bor?
Bu haqda bilishni istasangiz quyidagi maqola bilan tanishing.
Qur’oni karim:
- Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam)ga Jabroil (alayhissalom) orqali vahiy qilingan. Uning lafzi ham, ma’nosi ham ilohiydir. Hech bir jihatdan birortaning unga dahli bo‘lmagan va bo‘lishi ham mumkin emas.
Alloh taolo aytadi:
“Uni Ruhul amin (Jabroil) olib kelib, ogohlantiruvchi (payg‘ambar)lardan bo‘lishingiz uchun qalbingizga tushirdi, u aniq arab tilida edi” (Shuaro, 193–195).
- U ojiz qoldiruvchidir, na ins, jin ma’noda va lafzda unga o‘xshashini, hatto kichkina bir surasiga o‘xshashni ham to‘qiy olmaydi.
- Qur’oni karim to qiyomat kunigacha boqiy qoluvchi, o‘zgarish va almashishdan saqlangandir.
- U bizga Rasulullohdan (sollallohu alayhi va sallam) mutavotir tarzda naql qilingan. Undan biror narsani inkor qilgan kishi kofir bo‘ladi.
- Qur’oni karim namozda va boshqa vaqt o‘qiladi. Uning qiroati ibodat sanaladi va har bir harfiga o‘nta savob beriladi.
- Uni tahoratsiz ushlash va ko‘tarish, junub, xayz, nifos holatda tilovat qilish mumkin emas.
Hadisi qudsiy:
– uning lafzi Payg‘ambarimiz (alayhissalom)ga oid, ma’nosi ilohiydir;
– ojiz qoldiruvchi emas;
– o‘zgarish va almashishdan saqlangan emas;
– bizlarga ohod xabar tarzda yetib kelgan;
– undan biror narsani inkor qilgan kishi kofir sanalmaydi;
– namozda o‘qilmaydi;
– uni o‘qish ibodat emas;
– uni tahoratsiz o‘qish, ushlash yoki ko‘tarish mumkin.
Hadisi qudsiy asli Alloh taoloning so‘zi bo‘lsada, Payg‘ambarimizga Jabroil (alayhissalom) orqali tushirilmagan, balki bevosita ilhom qilinganidan keyin e’lon etilgan
O‘MI Matbuot xizmati
Muqaddas maskanga munosabat qanday bo‘lishi kerak?
Imom Buxoriy majmuasi nafaqat O‘zbekiston, balki butun islom olami uchun ulug‘ va muqaddas qadamjolardan biri hisoblanadi.
Hazrat Imom Buxoriydek buyuk muhaddis nomi bilan bog‘liq ushbu majmua bugun yurtimizning eng yirik ma’naviy va madaniy markazlaridan biriga aylangan. Har kuni minglab ziyoratchilar bu yerga kelib, ajdodlar merosi, ma’rifat va muqaddas tarix bilan yuzlashmoqda.
Majmua nafaqat ziyoratgoh, balki xalqimizning boy ma’naviy merosi, milliy me’morchiligi va islom sivilizatsiyasidagi o‘rnini namoyon etuvchi noyob madaniy ob’yektdir. Uni barpo etish uchun katta mehnat, yuksak mahorat va qimmatbaho qurilish materiallari sarf etilgan. Shu bois bu qutlug‘ maskanni asrab-avaylash har birimiz uchun muhim vazifadir.
Yaqinda Madaniy meros agentligi tomonidan ayrim ziyoratchilarning majmua hududida beparvo munosabatda bo‘layotgani haqida ma’lumot berildi. Ayrim holatlarda ustunlar, ayvonlar va muzey eksponatlariga ehtiyotsiz munosabatda bo‘lish, chiqindilarni duch kelgan joyga tashlash kabi holatlar kuzatilmoqda. Bu esa nafaqat ziyoratgoh ko‘rkiga, balki uning ma’naviy muhitiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Bu holat barchamizni sergaklikka chaqirishi kerak. Zero, muqaddas qadamjoga kelgan inson avvalo o‘zini munosib tutishi, tozalik va tartib-qoidalarga amal qilishi lozim. Chunki ziyoratgoh — oddiy sayrgoh emas. Bu yerda asrlar nafasi, buyuk ajdodlar ruhi va ma’rifat ziyosi mujassam.
Tozalik esa inson madaniyatining eng muhim ko‘rsatkichlaridan biri. Islom ta’limotida ham poklikka alohida ahamiyat berilgan. Payg‘ambarimiz Muhammad alayhissalom “Tozalik — iymonning yarmidir”, deya ta’kidlaganlar. Demak, ziyoratgoh hududida ozodalikni saqlash nafaqat fuqarolik burch, balki ma’naviy mas’uliyat hamdir.
Ayniqsa, chet ellik mehmonlar O‘zbekiston haqidagi ilk taassurotni aynan shunday muqaddas maskanlar orqali oladi. Agar ziyoratgoh ozoda, tartibli va fayzli bo‘lsa, bu xalqimizning yuksak madaniyati va ma’naviyatini namoyon etadi. Aksincha, beparvolik va tartibsizlik mamlakatimiz nufuziga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Yosh avlodni ziyoratgoh madaniyati ruhida tarbiyalash ham muhim ahamiyatga ega. Bolalar kattalardan ibrat oladi. Agar ota-ona muqaddas joyda tartibga amal qilsa, ehtiyotkor bo‘lsa, farzand ham shu ruhda tarbiya topadi. Shu bois har bir inson o‘z harakati bilan boshqalarga namuna bo‘lishi kerak.
Imom Buxoriy majmuasi — millatimiz g‘ururi va ma’naviy boyligi. Uni asrash, tozaligini saqlash va ehtirom bilan munosabatda bo‘lish har bir insonning vijdoniy burchidir. Ziyoratgohlarga bo‘lgan munosabatimiz orqali biz o‘z madaniyatimiz, ma’naviyatimiz va ajdodlar merosiga bo‘lgan hurmatimizni namoyon etamiz.
Asliddin Mustafoyev, majmua axborot xizmati rahbari.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
