Volidasidan ayrilgan inson kechinmasi
Bir tanishim yaqinda boshidan o‘tgan ko‘ngilsiz voqealardan so‘z ochib qoldi: “Onam qazo qildilar... Ta’ziya marosimlarini o‘tkazib ishga chiqdim. Kasbdoshlarimdan biri meni ko‘rdi-yu yuzimga bir muddat tikilib:
– Voy-bo‘y, muncha ozib ketibsiz, ayriliq sizni ancha cho‘ktiribdi. Rang-ro‘yingiz ham bir ahvol. Jigaringiz ham og‘rirdi-a? Do‘xtirga bir ko‘rining, bunaqada yiqilib qolasiz! – dedi.
Bu gaplar yuragimga tig‘dek botdi. Yerga qaradim, o‘pkam to‘lib, ko‘zimga yosh keldi. Judolik o‘tida yongan yuragimga yana qalov tashlangan edi. Xonamga jimgina yo‘l oldim. Qo‘shni xonadan kuchli qahqaha eshitildi. Bu qadrdon dugonamning ovozi edi. Vujudim titrab ketdi. Onam hayotligida u biznikiga ko‘p kelgan. Onamning pazandaligi, chevarligi, qo‘li ochiqligi, mehmondo‘stligini maqtab chakagi yopilmas edi. Bayramlarda onaginam dugonamga kichkina bo‘lsa ham sovg‘a hozirlab qo‘yardi, uning haqiga duolar qilardi. Vaqti kelib onam to‘shakka mixlanib qoldi, o‘shanda negadir dugonamni so‘radi. Balki sog‘ingandir, balki bir ko‘ngildosh izlagandir. Harholda uni so‘rab-so‘rab qo‘ydi. Bu vaqtda dugonam dunyo tashvishlari bilan yelib-yugurardi. Ta’ziyaga ham kelolmadi. Keyin bilsam, Toshkentga to‘yga ketgan ekan. Balki u xabarsizdir…”
Suhbatdoshimga taskin berdim. So‘ng hayotimizda tez-tez kuzatiladigan bu kabi holatlar haqida o‘yga toldim. Haqiqatan, ba’zida birovlarning so‘zi u yoqda tursin, xatti-harakatlari, qiliqlari ham ko‘ngilga beixtiyor ozor beradi. Samimiyat esa kishiga katta kuch, iroda baxsh etadi. Yaxshi so‘zda mehr, anchayin bir qudrat bor. Aytaylik, mahzun yuzli, bemorlikni boshdan kechirgan tanishingizni ko‘rdingiz. Kun sayin rangi tiniqib, salomatligi yaxshilanib borayotganini chin dildan aytdingiz – uning ko‘ngliga yaxshi tilaklar indirdingiz. Aslida, o‘zi bu qadar sog‘lom, kuch-g‘ayratga to‘la emasdir. Lekin siz uni umidsizlik iskanjasidan qutqarib olasiz. Arzimasday ko‘ringan mehr-oqibatingiz xayrli bo‘ladi, inshoalloh.
Atrofga razm solib, hayotni kuzating. Dabdabayu as’asalar ichra yurgan kimsalarga, turmush tashvishlari bilan andarmon odamlarga e’tibor bering. Oqibat va oqibatsizlikning turfa manzaralarini, ko‘ngil so‘ralmagan fursatlarning izlarini ilg‘aysiz. Juda kichkina bo‘lsa-da, vaqtida berilgan ko‘mak, chin yurakdan aytilgan oddiygina lutfu karam, tamasiz xayrixohlik ham daldaga muhtoj ko‘ngillarga mustahkam tayanch bo‘lishini his etasiz.
Ma’mura ABDURAHIMOVA
Muqaddas maskanga munosabat qanday bo‘lishi kerak?
Imom Buxoriy majmuasi nafaqat O‘zbekiston, balki butun islom olami uchun ulug‘ va muqaddas qadamjolardan biri hisoblanadi.
Hazrat Imom Buxoriydek buyuk muhaddis nomi bilan bog‘liq ushbu majmua bugun yurtimizning eng yirik ma’naviy va madaniy markazlaridan biriga aylangan. Har kuni minglab ziyoratchilar bu yerga kelib, ajdodlar merosi, ma’rifat va muqaddas tarix bilan yuzlashmoqda.
Majmua nafaqat ziyoratgoh, balki xalqimizning boy ma’naviy merosi, milliy me’morchiligi va islom sivilizatsiyasidagi o‘rnini namoyon etuvchi noyob madaniy ob’yektdir. Uni barpo etish uchun katta mehnat, yuksak mahorat va qimmatbaho qurilish materiallari sarf etilgan. Shu bois bu qutlug‘ maskanni asrab-avaylash har birimiz uchun muhim vazifadir.
Yaqinda Madaniy meros agentligi tomonidan ayrim ziyoratchilarning majmua hududida beparvo munosabatda bo‘layotgani haqida ma’lumot berildi. Ayrim holatlarda ustunlar, ayvonlar va muzey eksponatlariga ehtiyotsiz munosabatda bo‘lish, chiqindilarni duch kelgan joyga tashlash kabi holatlar kuzatilmoqda. Bu esa nafaqat ziyoratgoh ko‘rkiga, balki uning ma’naviy muhitiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Bu holat barchamizni sergaklikka chaqirishi kerak. Zero, muqaddas qadamjoga kelgan inson avvalo o‘zini munosib tutishi, tozalik va tartib-qoidalarga amal qilishi lozim. Chunki ziyoratgoh — oddiy sayrgoh emas. Bu yerda asrlar nafasi, buyuk ajdodlar ruhi va ma’rifat ziyosi mujassam.
Tozalik esa inson madaniyatining eng muhim ko‘rsatkichlaridan biri. Islom ta’limotida ham poklikka alohida ahamiyat berilgan. Payg‘ambarimiz Muhammad alayhissalom “Tozalik — iymonning yarmidir”, deya ta’kidlaganlar. Demak, ziyoratgoh hududida ozodalikni saqlash nafaqat fuqarolik burch, balki ma’naviy mas’uliyat hamdir.
Ayniqsa, chet ellik mehmonlar O‘zbekiston haqidagi ilk taassurotni aynan shunday muqaddas maskanlar orqali oladi. Agar ziyoratgoh ozoda, tartibli va fayzli bo‘lsa, bu xalqimizning yuksak madaniyati va ma’naviyatini namoyon etadi. Aksincha, beparvolik va tartibsizlik mamlakatimiz nufuziga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Yosh avlodni ziyoratgoh madaniyati ruhida tarbiyalash ham muhim ahamiyatga ega. Bolalar kattalardan ibrat oladi. Agar ota-ona muqaddas joyda tartibga amal qilsa, ehtiyotkor bo‘lsa, farzand ham shu ruhda tarbiya topadi. Shu bois har bir inson o‘z harakati bilan boshqalarga namuna bo‘lishi kerak.
Imom Buxoriy majmuasi — millatimiz g‘ururi va ma’naviy boyligi. Uni asrash, tozaligini saqlash va ehtirom bilan munosabatda bo‘lish har bir insonning vijdoniy burchidir. Ziyoratgohlarga bo‘lgan munosabatimiz orqali biz o‘z madaniyatimiz, ma’naviyatimiz va ajdodlar merosiga bo‘lgan hurmatimizni namoyon etamiz.
Asliddin Mustafoyev, majmua axborot xizmati rahbari.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
