7 savolga 7 javob: Namoz amallari
1-savol: Namozdan so‘ng nima deb duo qilish kerak?
Javob: Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu) rivoyat qiladi. Payg‘ambarimiz (alayhissalom): “Ey Parvardigorim, meni, bandalaringni jamlaydigan, tiriltiradigan kunda azobingdan saqla!”, deb duo qilar ekanlar (Imom Muslim rivoyati).
Mug‘ira ibn Shu’ba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam) har namozdan so‘ng: “Ey Alloh! Sen ato qilgan narsani man qiluvchi yo‘q. Sen man qilgan narsani beruvchi yo‘q. Harakat, g‘ayrat ham, buyuklik ham Sendandir!”, deb duo qilganlar (Imom Buxoriy, Ahmad va Muslim).
Janob Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) Mu’oz ibn Jabal (roziyallohu anhu)ga har bir namozdan so‘ng: “Allohumma Rabbi, a’inniy ’ala zikrika va shukrika va husni ’ibadatik”, deb duo qilishni o‘rgatganlar (Imom Ahmad, Abu Dovud va Nasoiy rivoyatlari).
2-savol: Namozga niyat qilishda rakaatlar adadini ham aytish kerakmi?
Javob: Namoz niyatida rakatlari sonini aytish shart emas. Namozning o‘zini, qaysi namozni o‘qishini dildan o‘tkazish kifoyadir. Zero, niyat dilda bo‘ladi.
3-savol: Boshi bilan imo-ishora qilib ham namoz o‘qiy olmagan kishi sog‘aygach, o‘qimagan namozlarining qazosini o‘taydimi?
Javob: Boshi bilan imo-ishora qilib ham namoz o‘qishga qodir bo‘lmagan kishi ko‘zlari yoki qoshlari bilan imo-ishora qilib namoz o‘qimaydi. Sog‘aygach yoki kasali yengillagach, qaraladi, agar bir kechayu kunduzdan ortiq namoz o‘qiy olmagan bo‘lsa, qazosini o‘qimaydi. Agar undan kam bo‘lsa, qazosini o‘taydi.
4-savol: Sajdai sahv haqida ma’lumot bersangiz.
Javob: Sajdai sahv namozning biror vojib amali adashib tark etilganida qilinadigan ikki sajdadir. Sajdai sahv qilish uchun oxirgi qa’dada tashahhuddan so‘ng (jamoat namozida) o‘ng tarafga (yolg‘iz o‘quvchi ikki tarafiga) salom beriladi va ikki sajda qilinadi. So‘ng yana tashahhud, salavot va duolar o‘qilib salom beriladi.
5-savol: Imomga iqtido qilganda “Fotiha” hamda zam surani o‘qish mumkin emasligini yaxshi bilamiz. Lekin shu haqda kelgan dalillarni bilmaymiz. Iltimos, shu haqda vorid bo‘lgan oyat va hadislarni zikr etsangiz.
Javob: Qur’oni karim A’rof surasining 204-oyatida bunday buyurilgan:
“Qur’on o‘qilganda uni tinglangiz va sukut saqlangiz! Shoyad (shunda) rahm qilingaysiz!”
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Kimning (namozda) imomi bo‘lsa, imomning qiroati uning uchun qiroatdir”, deb marhamat qilganlar.
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam): “Albatta, imom unga iqtido qilinishi uchun qo‘yilgandir. Agar (imom) takbir aytsa, takbir aytinglar va agar qiroat qilsa, jim turinglar”, deganlar.
6-savol: Hozirgi paytda ko‘pchilik masjidlarda namoz o‘qiyotganlarning oldidan bemalol o‘tib ketish yoki orqasidagi kishining namozni tugatishini kutmasdan turib ketish hollari uchraydi. Shariatimizda bu haqda nima deyilgan?
Javob: Payg‘ambarimiz (alayhissalom): “Agar odamlar namoz o‘qiyotganning oldidan o‘tish qanday katta gunoh ekanligini bilganlarida edi, 40 (kun yoki 40 oy yoki 40 yil) bo‘lsa ham kutar edilar”, deb marhamat qilgan ekanlar (Muttafaqun alayh). Payg‘ambarimiz mazkur hadislarida 40 sonini tilga olganlar, xolos. Ulamolar esa 40 sonini 40 kun, 40 oy yoki 40 yil deb ta’vil qilishgan.
Payg‘ambarimizning 40 lafzini ishlatishlari ushbu gunohning og‘ir ekanligiga dalolatdir hamda uni qiladigan odamlar uchun yetarli qaytariqdir.
7-savol: Oyoq ostiga to‘shaladigan gilam va namat ustida namoz o‘qish, sajdai tilovat qilish mumkinmi?
Javob: Agar toza, najosat tegmagan bo‘lsa, mumkin. Chunki joynamoz najosatdan pok bo‘lishi shart.
Ushbu maqola O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Usmonxon Alimov hazratlarining
“So‘ragan edingiz” kitoblari asosida tayyorlandi.
O‘MI Matbuot xizmati
Imom-xatiblar: «Islom sivilizatsiyasi markazi Uchinchi Renessans g‘oyasining amaliy ifodasi»
O‘zbekistonda Uchinchi Renessans g‘oyasini hayotga tatbiq etish, milliy va diniy merosni chuqur o‘rganish hamda ma’naviy-ma’rifiy bilimlarni kengaytirishga qaratilgan tashabbuslar doirasida Farg‘ona, Qashqadaryo va boshqa hududlardan kelgan imom-xatiblar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida bo‘ldilar. Ular Markazdagi muzey ekspozitsiyalari, noyob qo‘lyozmalar, Renessans davrlariga bag‘ishlangan bo‘limlar va zamonaviy interaktiv yechimlar bilan tanishib, ushbu maskanni ilm, ta’lim va ma’naviyatni uyg‘unlashtirgan muhim milliy platforma sifatida baholadilar, xabar bermoqda iccu.uz.
Farg‘ona viloyati Buvayda tumani «Katta mahalla» masjidi imom-xatibi Rahmatulloh G‘oyibnazarov Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan barpo etilgan mazkur Markazni yosh avlod uchun muhim ma’rifat maskani sifatida baholadi.
«Bu yerda Birinchi va Ikkinchi Renessans davrlari, buyuk allomalarimiz qoldirgan ilmiy meros va mamlakatimiz taraqqiyoti haqidagi ekspozitsiyalarni ko‘rib katta taassurot oldik. Bu yerga kelgan har bir inson o‘z tarixini chuqurroq anglaydi, yoshlar esa ilmga va vatanparvarlikka yanada ko‘proq intiladi. Bu yerda olgan bilim va taassurotlarimizni xalqimizga yetkazishni o‘zimizga vazifa deb bilamiz», — dedi u.
Farg‘ona viloyati Qo‘shtepa tumani bosh imom-xatibi, «Muborak» jome masjidi imom-xatibi Otabek Xolmurodov Markaz kutubxonasida ilmiy izlanishlar uchun yaratilgan sharoitlarga e’tibor qaratdi.
Uning ta’kidlashicha, elektron kitoblar fondi, Brayl alifbosidagi adabiyotlar, maxsus tadqiqot xonalari va noyob manbalarning bir joyda jamlangani Markazni nafaqat muzey, balki keng qamrovli ilmiy resurs markaziga aylantirgan.
«Bu kutubxona ilmiy izlanish bilan shug‘ullanuvchilar uchun haqiqiy bilim maskani ekan. Bu yerda yaratilgan sharoitlar ilm ahlini yanada ko‘proq izlanishga undaydi. Biz bu imkoniyatlar haqida yoshlarimizga albatta targ‘ibot olib boramiz», — dedi u.
Farg‘ona viloyati Bag‘dod tumani bosh imom-xatibi Ahmadxon Nizomov esa Markazning ilmiy konsepsiyasiga alohida to‘xtaldi.
Uning fikricha, har bir ekspozitsiya ortida keng ko‘lamli tadqiqotlar va ilmiy izlanishlar mujassam bo‘lib, bu yerdagi interaktiv muhit tashrif buyuruvchilarni faqat tomoshabin emas, balki izlanuvchiga aylantiradi.
«Bu yerga bir marta kelib barchasini to‘liq anglash qiyin. Har bir ekspozitsiya ortida katta ilmiy mehnat mujassam. Ayniqsa, allomalarimiz merosi, tadqiqot markazlari va interaktiv imkoniyatlar insonni yanada chuqur izlanishga chorlaydi. Bu maskan kelajak avlod uchun ulkan ma’naviy boylik va Yangi O‘zbekistonning ilm-fan taraqqiyotiga xizmat qiladigan muhim poydevordir», — dedi u.
Tashrif yakunida ishtirokchilar Markazda jamlangan boy ilmiy va madaniy meros, raqamli ekspozitsiyalar hamda ta’lim imkoniyatlarini keng jamoatchilik, ayniqsa yoshlar o‘rtasida targ‘ib qilish Uchinchi Renessans g‘oyalarini hayotga tatbiq etish, milliy o‘zlikni anglash va ilmiy merosga qiziqishni yanada kuchaytirishga xizmat qilishini qayd etdilar.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
