Ummatning ko‘z yoshi sel bo‘lgan kun
Rasuli akram sollallohu alayhi vasallamning boqiy dunyoga ko‘chishlari va o‘sha kunning yaqinlashganiga bir necha oyatlar orqali ishora qilingan edi. Biroq sahobai kiromlar vidolashuv onlarining yaqin qolganini bilsalar-da, Payg‘ambarimizga qattiq muhabbatlari bois, bunday musibatni aqllariga, tasavvurlariga sig‘dira olmas edilar. Lekin, Muhammad alayhissalom ham o‘zlari aytganlaridek, Alloh taoloning bandasi edilar.
Safar oyining oxirlari edi. Rasululoh sollallohu alayhi vasallam to‘satdan kasallanib qoldilar. Bu bemorlik o‘n uch kun davom etdi. Nihoyat, vido kuni eshik qoqdi. Imom Bayhaqiyning Ja’fari Sodiq roziyallohu anhudan rivoyat qilishlaricha: “Muhammad Mustafo sollallohu alayhi vasallamning betobliklari ziyoda bo‘lib, foniy dunyodagi umrlaridan uch kun qolganda huzurlariga Jabroil alayhissalom kelib:
– Ey, birodarim Muhammad, Alloh taolo hurmatingiz uchun meni yubordi. Ahvolingizni bilib turgan bo‘lsa-da: “Habibim qanday?” deb so‘radi. Holingiz yaxshimi, yo payg‘ambarlar sayyidi? – dedilar.
– Mashaqqatda, g‘am-qayg‘udaman, – dedilar Rasululloh sollallohu alayhi vasallam.
Jabroil alayhissalom ikkinchi va uchinchi kunlari ham kelib sarvari olamdan hol-ahvol so‘radi. Payg‘ambarimiz bu kunlarda ham avvalgi javobni berdilar. Jabroil alayhissalom dushanba kuni kelganlarida:
– Yo, Ahmad, mana, Azroil keldi, u ostonada turibdi, kirishga ijozat so‘raydi, ilgari hech kimdan ruxsat so‘ragan emas, bundan keyin ham hech kimdan izn so‘ramaydi, – dedilar.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ruxsat bergach, Azroil alayhissalom kirib aytdilarki:
– Ey, Muhammad, Alloh taolo meni sizning xizmatingizga yubordi. Nimani buyursangiz shuni qilaman, muborak joningizni olishga amr etsangiz olaman, yo‘qsa qaytib ketaman.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Jabroilga qaradilar. Ruhul Amin aytdilarki:
– Ey, Muhammad, Alloh taolo sizga mushtoqdir.
Rabbining mushtoqligini anglagan Rasululloh sollallohu alayhi vasallam qarshisida turgan Azroil alayhissalomga yuzlanib:
– Yo, Azroil, o‘z ishingizga mashg‘ul bo‘ling! – dedilar.
Shunda Jabroil alayhissalom:
– Yo, Xotamul anbiyo, dunyodan mening hojatim siz edingiz. Yer yuziga vahiy kelishi sizdin keyin to‘xtaydi, eng so‘nggi vahiy mana shuldir, — dedilar.
Bu voqea milodiy 632 yilning 11 iyunida, dushanba kuni ro‘y bergan edi. Risolatpanoh Payg‘ambarimizning ruxsatlariga ko‘ra Azroil alayhissalom o‘z ishiga mashg‘ul bo‘ldilar. Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning ahvollari og‘irlashdi. Shunda Payg‘ambarimiz: ”Yo, Azroil, shu daqiqadan qiyomatga qadar ummatlarimning jon berish azobi qancha bo‘lsa, shu qattiqlikning barchasini menga yuklagil. Toki, ummatlarim jon berish azobidan qutulsinlar”, dedilar. Buni eshitgan Malak ul mavt aytdilarki: ”Yo, Rasulalloh, men sizning boshingizda o‘tirgandan keyin Alloh taolodan yetmish marotaba do‘stim Muhammadning jonini osonlik bilan olgin, boshqalarnikidek olmagin, degan farmon keldi”.
“Qisasi Rabg‘uziy”da bayon qilinishicha, Payg‘ambarimizning jonlari bo‘g‘izlariga kelganda Jabroil alayhissalom yetmish ming farishta bilan yig‘lab kelib, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga yetti osmon farishtalari aza tutayotganini, jannatlar eshigi ochilib, hurlar yuzlaridan niqoblarini ko‘tarib, qo‘llarida nurdan bo‘lgan jomlar olib, Payg‘ambarimizning qutlug‘ jonlariga nazzora qilamiz, deb turganlarining xabarini yetkazadi.
Shunda Rasuli akram sollallohu alayhi vasallam Ruhul Amindan Alloh taolo amali kam ummatlari bilan qanday muomala qilishini so‘radilar. Jabroil alayhissalom yana ko‘kka chiqib ketadilar-da, qaytib kelib bu xabarni yetkazdilar:
– Ey, Muhammad, Haq taolo aytdiki: “Xotirjam bo‘l. Muso qo‘lidagi asosini otib barcha kofirlarni, sehr va tug‘yonlarni yo‘q qilgani kabi sening bir og‘iz so‘zing bilan barcha osiy ummatlaringning daftarlarini rahmat suvi bilan yuvib poklagayman”.
Payg‘ambarimizning foniy dunyodan boqiy dunyoga ko‘chishlari musulmonlarni qattiq qayg‘uga soldi. Ularning aqli boshidan uchib, holi parishon bo‘ldi. Bir zumda Madina shahri qayg‘uga to‘lib ketdi. Judolikka dosh berolmagan Abdulloh ibn Unays o‘sha zahoti jon taslim qildi. Hazrati Umar (r.a.) hushini yo‘qotdi, qilichini yalang‘ochlab: ”Rasululloh o‘lgani yo‘q, kim uni o‘ldi desa, chopib tashlayman”, deb yugurar edilar. Ana shunday qayg‘uli bir paytda hazrati Abu Bakr Siddiq roziyallohu anhu matonat ko‘rsatdilar. Alloh taolo u kishining ko‘ngliga ajib bir xotirjamlik berdi. U zot Nabiy sollallohu alayhi vasallam bilan vidolashganlaridan keyin tashqaridagi shovqin-suronni eshitib, minbarga chiqdilar-da, Alloh subhonahu taologa hamdu sano, Payg‘ambarimizga durudu salovotlar aytib, so‘ngra bir va’z o‘qidilar:
– Ey, odamlar! Kimki Muhammadga ibodat qilib, uning bandasi bo‘lsa, bilsinki, Muhammad o‘ldi. Agar Allohga ibodat qilib, Allohning bandasi bo‘lsa, Alloh o‘lgani yo‘q, u doim tirikdir. Alloh taolo +ur’oni karimda marhamat qilgan:
“Muhammad faqat bir payg‘ambar, xolos. Undan ilgari ham payg‘ambarlar o‘tgandir. Bas, agar u (ya’ni Muhammad alayhissalom) vafot qilsa yoki o‘ldirilsa, yana orqalaringga qaytib kofir bo‘lasizlarmi? Kim dinidan qaytar ekan, uning ziyoni o‘ziga bo‘ladi. Allohga zarar yetkaza olmaydi. Alloh esa (yo‘llaridan qaytmay) shukr qilguvchi bandalarini munosib mukofotlaydi” (“Oli Imron” surasi, 144-oyat).
Abu Bakr Siddiq roziyallohu anhu ana shu oyati karima va payg‘ambarimizning boqiy dunyoga ko‘chishlari bilan bog‘liq boshqa oyatlarni o‘qiganlaridan so‘ng dahshatga tushib, hushini yo‘qotgan kishilar biroz o‘ziga keldilar.
Hazrati Umar roziyallohu anhu bu so‘zlarni eshitganlaridan so‘ng musibat zo‘rligidan mazkur oyatlar xayolidan faromush bo‘lib qolganini eslagani va hushiga kelib:
«Ularga musibat yetganda: «Albatta, biz Allohning mulkimiz va albatta, biz Uning sari qaytuvchilarmiz» oyatini o‘qib o‘zlariga tasalli berganini aytgan ekanlar.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning muborak jasadlarini dafn qilish tadorigi boshlandi.
U zot sollallohu alayhi vasallamni hazrati Ali yuvdilar. Ustidagi kiyimlarini yechishmadi. Bu sharafli ishda hazrati Abbos va u zotning o‘g‘illari Fazl va Qusam, Usoma bin Zayd hamda Payg‘ambarimizning ozod qilgan qullari Shuxron roziyallohu anhular ishtirok etdilar.
Alixonto‘ra Sog‘uniyning “Tarixi Muhammadiy” asarida keltirilishicha, Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam “Meni Ali yuvsin, o‘zga odam yuvmasinkim, undan boshqa kishining ko‘zi mening avratimga tushib qolsa ko‘r bo‘lib qolgay”, deb vasiyat qilgan ekanlar. Shu vasiyatga binoan Usoma bilan Fazl ko‘zlari bog‘liq holda parda ortidan hazrati Aliga suv uzatib turdilar. Hazrati Abbos va Qusam suv quyishib, o‘ng va so‘lga ag‘darishib Ali roziyallohu anhuga yordamlashdilar.
Yuvib bo‘lganlaridan keyin Rasululloh sollallohu alayhi vasallam paxtadan bo‘lgan uchta yamaniy kiyimga kafanlandi. Rasullullohga qanday kafan qilingan bo‘lsa ummatlariga ham shunday kafan qilish sunnat bo‘ldi.
Rasulullohni qayerga dafn etish masalasida yig‘ilganlarga hazrati Abu Bakr Siddiq Payg‘ambarimizning ”Alloh taolo payg‘ambar qaysi joyni yoqtirsa o‘sha joyda qabz qiladi”, deganlarini eslatdilar. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam Oisha onamizning hujralarida, Oisha onamizning bag‘rida jon berdilar. Shuning uchun U zoti muborak shu joyning o‘ziga dafn etildilar.
Dunyo yaralgandan beri ne-ne musibatlarning guvohi bo‘ldi. Biroq bu yorug‘ olamda Rasuli akram sollallohu alayhi vasallamning vafotlaridek musibat bo‘lmagan va bundan keyin ham bo‘lmayajak. Chunki u zot qoldirgan bo‘shliq to qiyomatgacha to‘lmagay! Biroq u zotni biz mudom sog‘insak, ko‘rgimiz kelsa ne qilaylik? Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bu savolga javob o‘laroq aytgandilarki, mo‘minlar bilan uchrashajak joyimiz Havzi Kavsar bo‘yidadir. Alloh taolodan iltijo qilib so‘raganimiz shuki, Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam bilan Havzi Kavsar bo‘yida uchrashajak mo‘minlar orasida sizu biz ham bo‘laylik! Iloho, bizlarni ana shu saodatga muyassar qil!
Damin JUMAQUL
“Qadr-qimmatimiz ulug‘lanayotgan yurt”
“Yangi O‘zbekiston” gazetasining shu yil 27 avgust kungi 175-sonida O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy, “Oliy Darajali Imom Buxoriy” ordeni sohibi Shayx Nuriddin XOLIQNAZAR hazratlarining “Qadr-qimmatimiz ulug‘lanayotgan yurt” nomli maqolasi chop etildi.
Ezgulik, bag‘rikenglik markaziga aylanayotgan mamlakatimizda diniy-ma’rifiy sohada erishilayotgan tarixiy yutuqlar e’tirofiga bag‘ishlangan qiyosiy-tahliliy maqolaning to‘liq matni bilan quyida tanishishingiz mumkin:
Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Butun xalqimiz tomonidan katta shodiyona qilinayotgan, o‘z taqdirini shu aziz Vatan taqdiri bilan bog‘lagan qirq millionga yaqin yurtdoshimiz qalbini cheksiz faxr-iftixor tuyg‘ulariga to‘ldirayotgan mustaqillik bayrami – istiqlolimizning 35 yillik ayyomi bilan barchani chin qalbimdan muborakbod etaman.
Alloh taologa behisob shukrki, mamlakatimizda so‘nggi yillardagi jadal va keng ko‘lamli islohotlar qatorida e’tiqod erkinligini ta’minlash hamda mo‘min-musulmonlar emin-erkin toat-ibodat qilishi uchun yaratilayotgan sharoitlar yangi bosqichga ko‘tarildi.
Bunyodkorlik va ma’naviy tiklanish solnomasi
So‘nggi o‘n yillik solnomasiga qaraydigan bo‘lsak, yurtimizning har bir hududida ulkan bunyodkorlik ishlariga guvoh bo‘lamiz. Ularning eng mahobatlilari, shubhasiz, poytaxtimizdagi Islom sivilizatsiyasi markazi va Samarqanddagi Imom Buxoriy majmuasidir.
Bundan 9 yil oldin Islom sivilizatsiyasi markazini barpo etish haqida maxsus qaror qabul qilinib, amaliy ishlar boshlangan edi. Nihoyat joriy yilda qadimdan Toshkentning ma’naviy markazi bo‘lib kelgan Hazrati Imom majmuasi yonida milliy ruh va zamonaviy sharoitlarga ega muhtasham inshoot barpo etildi. Markazning asosiy zali, ta’bir joiz bo‘lsa, qalbi, hech shubhasiz, muqaddas Qur’on zalidir. Bu yerda dunyodagi eng qadimiy Hazrati Usmon Mus'hafi yuksak maqomiga yarasha munosib o‘rin topdi.
Bu maskanda O‘zbekiston musulmonlari idorasi ham yangi qarorgohiga ega bo‘ldi. Prezidentimizning oq fotihasi bilan biz ham shu yerda faoliyatimizni davom ettiryapmiz.
Imom Buxoriy majmuasi qurilishi 2019 yilda boshlangan edi. Qariyb 45 gektar maydonni qamrab olgan hududda ulkan maqbara, 10 ming kishilik masjid, innovatsion muzey, kutubxona, mehmonxonalar va boshqa zarur infratuzilma inshootlari barpo etildi.
Shu muazzam majmua foydalanishga topshirilayotganida xayolimga bir fikr keldi. Bilasiz, Imom Buxoriy bobomiz ilm talab qilish yo‘lida qancha mashaqqatlar chekib dunyo kezdilar. Buyuk muhaddis bo‘lib Vatanimizga qaytib keldilar. Lekin unga hozirgidek e’tibor, ehtirom, e’zoz ko‘rsatilmagandi. Davlatimiz rahbari tashabbusi bilan Imom Buxoriy hazratlarining boy ilmiy merosini yuksak darajada qadrlash va targ‘ib etishga yangi bosqichda keng imkoniyatlar yaratildi. Hozir butun islom olami, barcha musulmonlar shu majmuaga talpinmoqda.
Shuningdek, Farg‘onadagi Burhoniddin Marg‘inoniy yangi majmuasi, Namangandagi Sulton Uvays Qaraniy ziyoratgohi, Andijon bosh masjidi, Surxondaryodagi termiziylar maqbaralari, Qashqadaryodagi Abu Muin Nasafiy ziyoratgohi, Buxorodagi Mir Arab oliy madrasasi, Nukusdagi Imom Eshon Muhammad, Urganchdagi Oxun bobo masjidlari, Toshkentdagi Suzuk ota, Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf masjid-majmualari, Toshkent viloyatidagi Zangiota ziyoratgohini ham sanab o‘tish mumkin.
Yurtimizning shaharu qishloqlarida, eng chekka hududlarida 130 taga yaqin yangi masjid ochildi. 500 dan ziyod jome butunlay qaytadan bunyod etildi. 3 ta oliy va 1 ta o‘rta maxsus madrasa tashkil etildi. Jumladan, 500 yillik tarixga ega Mir Arab oliy madrasasining tarixiy maqomi tiklandi va uni dunyoga mashhur al-Azhar majmuasi darajasiga yetkazish ishlari davom etmoqda.
Samarqandda Hadis ilmi maktabi, Surxondaryoda Imom Termiziy nomidagi islom instituti, shuningdek, Imom Termiziy nomidagi o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi faoliyat boshladi. Toshkent islom institutida magistratura tashkil qilinib, bu yil ilk bitiruvchilar sohaning nufuzli idoralarida mehnat faoliyatiga kirishdi.
Qur’oni karim va tajvid o‘quv kurslari soni 30 dan oshdi. Mashg‘ulotlarni 100 mingdan ziyod tinglovchi yakunlab, Allohning kalomini o‘qish baxtiga erishdi. Bundan tashqari, internet orqali onlayn qiroat saboqlari yo‘lga qo‘yildi.
Diniy idoramiz huzurida Markaziy Osiyoda yagona bo‘lgan Fatvo markazi tashkil etildi. Bu yerda diniy ulamolarimiz har yili yurtdoshlarimizning 300 mingdan ortiq savoliga javob berib kelmoqda. E’tiborlisi, ishlash yo o‘qish maqsadida chet davlatda bo‘lib turgan vatandoshlarimizning savollariga mobil ilova va ijtimoiy tarmoqlar orqali ham javob berish imkoniyati yaratilgan.
Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Imom Moturidiy va Bahouddin Naqshband nomidagi 4 ta xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ta’sis etilib, nodir ilmiy-ma’rifiy asarlar tadqiq qilinmoqda.
Ziyorat va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash
Haj va umra safarlariga keng yo‘l berildi. Haj kvotasi 3 baravar, ya’ni 5 mingdan 15 mingga ko‘paygan bo‘lsa, umraga qo‘yilgan kvota cheklovlari olib tashlandi. Natijada har yili 1 millionga yaqin hamyurtimiz Allohning baytini ziyorat qilishga muvaffaq bo‘lmoqda.
Bu yildan boshlab Prezident hojilari dasturi joriy etilib, el-yurtimizga sidqidildan xizmat qilgan 100 nafar yurtdoshimiz haj safariga imtiyozli borib keldi.
Ramazon oyi, ikki hayit bayrami haqiqiy ma’noda katta ayyomga aylandi. Bu muborak sanalarni Prezident qarori bilan keng nishonlash dunyo mamlakatlari tajribasida yo‘q. Ayniqsa, joriy yilgi ayyomlarda davlatimiz rahbari tashabbusi bilan amalga oshirilgan ulkan voqeliklarni alohida ta’kidlash kerak: Ramazon oyida 1 trillion 100 million so‘m, Qurbon hayitida 700 milliard so‘m mablag‘ xayriya ishlariga yo‘naltirildi.
Diniy soha xodimlariga bugungidek e’tibor, ijtimoiy, moddiy qo‘llab-quvvatlash ilgari kuzatilmagan edi. Ayniqsa, 15 ulamoning Imom Buxoriy ordeni bilan mukofotlanishi tarixiy voqea bo‘ldi.
Imom-xatiblarimiz xorijiy tajriba almashish va malaka oshirish uchun chet davlatlarga bormoqda. Xususan, AQSH, Rossiya, Buyuk Britaniya, Yevropa mamlakatlari, Saudiya Arabistoni, Misr, BAA, Turkiya, Janubiy Koreya singari davlatlarda malaka oshirish kurslari, Qur’oni karim xatmlari, diniy-ma’rifiy suhbatlarda ishtirok etmoqda. Albatta, bunday yuksak ehtirom va keng imkoniyatlar qalblarimizda cheksiz shukronalik tuyg‘usini uyg‘otadi. Zero, Alloh taolo Qur’oni karimda shukr qiluvchilarga ne’matlarini yanada ziyoda etishni va’da qilib, bunday marhamat qiladi:
“Va Robbingiz sizga: “Qasamki, agar shukr qilsangiz, albatta, sizga ziyoda qilurman. Agar kufr keltirsangiz, albatta, azobim shiddatlidir”, deb bildirganini eslang” (Ibrohim surasi, 7-oyat).
Ushbu ilohiy va’daga muvofiq, tinch va farovon kunlarimizning qadriga yetish, yurtimizda amalga oshirilayotgan xayrli va ezgu ishlarga shukronalik keltirish ne’matlarning bardavom va yanada ziyoda bo‘lishiga sababdir. Zotan, shukr faqat tilda emas, balki mehr-oqibat, saxovat va ezgu amallarda namoyon bo‘lishi bilan o‘z ma’nosini topadi.
Buyuk saodatning ifodasi
Mamlakatimizdagi ochiqlik siyosati natijasida O‘zbekiston musulmonlari idorasining islom olami bilan aloqalari rivojlanmoqda. Xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik mustahkamlandi. Turkiy davlatlar muftiylari kengashi, Abu Dabi tinchlik forumi, Xalqaro musulmon ulamolari kengashi, Musulmon donishmandlar kengashi, Islomiy fiqh akademiyasi, Islom olami uyushmasi, Podshoh Salmon nomidagi Hadisi sharif akademiyasi va Xalqaro islom fiqhi akademiyasi kabi nufuzli tashkilotlar shular jumlasidan.
Yaqinda mamlakatimizda I xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi o‘tkazildi. U butun dunyo e’tiborini yana bir bor O‘zbekistonga qaratdi. Forum doirasida ko‘plab nufuzli olimlar, ulamolar yurtimizga tashrif buyurib, amalga oshirilayotgan ijobiy o‘zgarishlarning shohidi bo‘ldi.
Yurtimizdan yetishib chiqqan buyuk mutafakkir allomalarning hayoti va ilmiy merosini o‘rganish yuzasidan 600 dan ortiq kitob, monografiya, risola, roman nashr qilindi.
Umuman olganda, inson qadrini ulug‘lashga qaratilgan xalqparvar siyosat aholining turmush sifatini yanada oshirish, ilgari adashgan yo‘lidan qaytib, sog‘lom hayot kechirish yo‘lini tanlagan shaxslarni afv etish kabi savobli ishlarda namoyon bo‘layotir.
Bularning bari Alloh taoloning inoyati bilan erishilgan istiqlol sharofatidandir. Tiklangan ma’naviy qadriyatlar, keng ochilgan e’tiqod imkoniyatlari yangi O‘zbekistonda inson qadri naqadar yuksak darajaga ko‘tarilganining yorqin misolidir. Bu ishlar ma’rifat, bag‘rikenglik va ezgulik tamoyillari atrofida birlashgan xalqimizning kelajakka ishonchini yanada mustahkamlaydi.
Zero, Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam o‘z ta’limotlarida inson uchun eng ulug‘ saodat tinchlik-osoyishtalik, tansihatlik va xotirjamlik ekanini alohida ta’kidlaganlar:
“Sizlardan kim ahli-oilasi tinch, tani sog‘ va bir kunlik yeguligi bor holda tong ottirsa, go‘yoki unga butun dunyo to‘laligicha berilibdi” (Imom Termiziy rivoyati).
Bugun yurtimizda hukm surayotgan tinchlik va emin-erkinlik mana shunday ulug‘ saodatning amaliy ifodasidir.
Alloh taolo jonajon Vatanimiz istiqlolini abadiy, tinchligimizni barqaror aylasin! Yurtimiz rivoji va xalqimiz farovonligi yo‘lida sidqidildan xizmat qilayotgan Prezidentimiz va barcha mutasaddilarga kuch-g‘ayrat, mustahkam sog‘liq va ulkan zafarlar yor bo‘lsin. El-yurtimiz ahil-inoqligi, xonadonlarimizning qut-barakasi hech qachon arimasin!
Shayx Nuriddin XOLIQNAZAR,
O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy, “Oliy Darajali Imom Buxoriy” ordeni sohibi
