Kamroq shakar iste’mol qilishning foydalari
Shakarning hech qanday ozuqaviy qiymati yo‘q va u tishlarimiz uchun zararli hisoblanadi. Buni ko‘pchiligimiz bilsak – da, yana ta’kidlab o‘tishni maqul ko‘rdik. Shakar kaloriyaga boy bo‘lgani bilan uning organizm uchun hech qanday ozuqaviy qiymati yo‘q. Bunday kaloriyalarga “bo‘sh kaloriya” deyiladi. Shakarda na oqsil, na minerallar va na vitaminlar mavjud. Agar biz energiyamizni 10 – 20 % ini shakardan oladigan bo‘lsak, bu ozuqaviy tanqislikka olib kelishi mumkin.
Bundan tashqari shakar tishimizdagi zararli bakteriyalar uchun oson hazm bo‘ladigan energiya manbai hisoblanadi. Shundan bo‘lsa kerak, bolaligimizdan shakar va shirinliklarni kamroq iste’mol qilishni ta’kidlab kelishadi.
Shakarda fruktoza miqdori ko‘p va u jigarga zararlidir. Shakarning zararlarini yaxshiroq bilish uchun uning tarkibini bilish zarur. U ovqat hazm qilish tizimidan o‘tib qonimizga so‘rilishidan oldin fruktoza va glyukozaga parchalanadi.
Glyukoza – barcha tirik mavjudotlarda bor bo‘lib agar organizmimiz uni kerakli miqdorda ozuqalardan olmasa, o‘zi ishlab chiqarish qobiliyatiga ega.
Fruktoza – glyukozadan farqli o‘laroq organizmimiz fruktozani ishlab chiqarmaydi. Bunga sabab bizda unga fiziologik ehtiyoj yo‘qligidadir.
Glyukozaning o‘ziga xos jihati, u jigar orqali parchalanib, ishlov beriladi. Agar oz miqdorda fruktoza qabul qilsak, buni hech qanday zarari yo‘q, u glyukogenlarga aylantirilib jigarimizda saqlanib turiladi. Ammo glyukogenlar miqdori ko‘payib ketgan vaqtda jigarimiz uni yog‘ga aylantiradi va bu yog‘ jigarimiz atrofida yig‘iladi. Bu esa o‘z navbatida jigar kasalliklariga olib keladi.
Shu narsani ta’kidlab o‘tish kerakki, bu jihatlar meva orqali olinadigan fruktozaga tegishli emas. Meva orqali me’yoridan ortiq fruktoza iste’mol qilish jismonan imkonsiz.
Yana shuni ta’kidlab o‘tish kerakki, har bar odamning organizmi shakarga chidamlilik darajasi bo‘yicha turlicha bo‘ladi. Sog‘lom va faol insonlar uncha faol bo‘lmagan insonlarga nisbatan shakarga chidamliroqdirlar.
Shakar hujayralarning insulinga nisbatan bo‘lgan chidamliligini oshiradi va qandli diabedga yo‘l ochadi
Insulin sog‘lig‘imiz uchun juda muhim gormon hisoblanadi. U glyukozaning qonimizdan hujayralarga kirishini ta’minlaydi va hujayralarga yog‘ning o‘rniga glyukozani yoqish kerakligini bildirib turadi. Qonda yuqori miqdorda glyukoza bo‘lishi juda zararli bo‘lib, qandli diabed bilan kasallanganlarda ko‘rish qobiliyatining pasayishi va boshqa qiyinchiliklarga sabab bo‘ladi.
Shakarning zararli tarafi shundaki, hujayralar insulin gormoni buyruqlarini bajarmay qo‘yaadi va insulinga bepisand bo‘la boshlaydi. Bu o‘z navbatida ko‘plab qon va yurak kasalliklariga yo‘l ochib beradi.
Hujayralarimiz insulinga chidamli bo‘lgandan keyin beta hujayralar ko‘proq insulin ishlab chiqara boshlaydilar, chunki qonda shakar miqdorining ko‘payib ketishi juda zararlidir.
Lekin hujayralar insulinga qarshilik qilishi kuchayib borgan sari beta hujayralar shakar miqdorini kamaytirish uchun kerakli miqdorda insulin ishlab chiqara olmay qoladilar. Natijada qonda shakar miqdori ko‘tarilib ketib qandli diabetga olib keladi.
Shakar alkogol va narkotik moddalari singari o‘ziga bog‘liqlik uyg‘otadi.
Spirtli ichimliklar va narkotik moddalar iste’moli miyada dopamin moddasini ishlab chiqarishi sababli ularni iste’mol qilganlar bog‘lanib qolishadi.
Shu yilning boshida olimlar shakar iste’moli ham yuqori miqdorda dopamin moddasi ishlab chiqarilishiga olib keladi va odamlarda shakarga nisbatan bog‘liqlik paydo bo‘lishiga sabab bo‘ladi degan ilmiy fikrni bildirishdi.
Internet manbalari asosida,
Sharof Rashidov tumani «Yakkatut»
masjidi imom-xatibi
Adham ZULFIYEV
tayyorladi.
Anjuman diniy sohada zamoniy kadrlar tayyorlash yo‘lidagi muhim qadam bo‘ldi
Joriy yilning 19-20 avgust kunlari bo‘lib o‘tgan nufuzli anjuman diniy ta’lim tizimini sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqish, ilmiy-tadqiqot ishlari ko‘lamini kengaytirish va sohaga ilg‘or pedagogik yondashuvlarni tatbiq etish va zamon talabiga mos kadrlar tayyorlashda yo‘lidagi salmoqli amaliy qadam bo‘ldi.
Tadbirlar davomida sohaga oid ilmiy ma’ruzalar bilan bir qatorda Oliy Majlis Qonunchilik palatasi, Raqamli ta’lim va sun’iy intellektni rivojlantirish markazi hamda ilmiy-tadqiqot sohasining yetakchi mutaxassislari tomonidan ma’naviy-ma’rifiy taraqqiyot, diniy ta’limda raqamli transformatsiya, sun’iy intellekt va ilmmetriya masalalariga bag‘ishlangan mahorat darslari ham o‘tkazildi. Mashg‘ulotlar tizimda zamonaviy yondashuvlarni ommalashtirish, dars jarayonlarida yangicha uslublarni qo‘llash hamda soha vakillarining kasbiy mahoratini oshirishga xizmat qiladi.
Shuningdek, anjuman doirasida oliy va o‘rta maxsus diniy ta’lim muassasalari professor-o‘qituvchilarining muhtaram Prezidentimizga yo‘llagan Murojaatnomasi o‘qib eshittirildi.
Unda so‘nggi yillarda diniy-ma’rifiy sohani tubdan rivojlantirish, milliy va diniy qadriyatlarimizni tiklash hamda ulug‘ ajdodlarimizning boy ma’naviy merosini o‘rganish va diniy ta’limni rivojlantirish borasida olib borilayotgan tarixiy islohotlar alohida e’tirof etildi. Jumladan, Mir Arab oliy madrasasi, Hadis ilmi maktabi, Imom Termiziy islom instituti kabi diniy ta’lim maskanlari, Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Imom Moturidiy va Bahouddin Naqshband kabi xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlari tashkil etilishi yurtimizda ma’rifat ahli uchun keng imkoniyatlar ochgani ta’kidlandi.
O‘z navbatida, pedagoglar ushbu yuksak e’tibor va shart-sharoitlar uchun Davlatimiz Rahbariga minnatdorlik bildirib, bunga javoban yoshlarni Vatanga muhabbat va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhida tarbiyalash, Islom dinining asl insonparvarlik g‘oyalarini o‘zlashtirgan va sohada yetuk kadrlarni tayyorlashini ta’kidladilar.
Bo‘lib o‘tgan anjuman diniy ta’lim tizimini yangi bosqichga olib chiqish, innovatsion va raqamli texnologiyalarni o‘quv jarayoniga tatbiq etish hamda sohada yuqori malakali, zamon bilan hamnafas mutaxassislarni tayyorlashda muhim poydevor bo‘lib xizmat qiladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati