Aksar masjidlarimizning tahoratxonalarining  badiiy ko‘rinishi  bezaklari  rang-barangligi, jihozlarining  qimmatbaholigi, ozodaligi, shinamligi, tozalanish  va  artinish  uchun  qo‘yilgan   narsalar hammasi to‘liqligicha talabga javob beradi.  Hattoki ba’zi tahoratxonalarga shu darajada  ko‘p mablag‘ sarf qilinganki,  beixtiyor shunchalik qilish shartmikan,  deb  yuborasiz. Chunki tahoratxona uchun unchalik ham zarur bo‘lmagan bezaklarga  sarflangan mablag‘larga boshqa  joylarda muhtoj bo‘lgan masjidlar  qancha. Bunisi ham mayli, har kimning   shaxsiy  mablag‘i  xoxlagan joyiga  ishlatadi-da deyishingiz  mumkin.

Lekin shuncha ko‘p mablag‘  sarf  qilingan  tahoratxonadagi sharoit shariat ko‘rsatmalariga mutlaqo to‘g‘ri kelmasligiga nima  deysiz? Avvalo hojatxonadagi sharoit yaxshi emas, suv idishlardan chakkilab suv tomchilab turadi, natijada kishi libosi bulg‘anadi. Tahorat ushatiladigan jihoz yer ustiga yuzaki o‘rnatilgani sababli bir necha muammolar paydo bo‘ladi. Agar kishi bir ozgina ehtiyotsizlik qilsa tamom nafaqat libosi balki ba’zi azolari ham najosat bilan bulg‘alanishi mumkin. Shuning uchun ham shariatimizda tahorat ushatiladigan joy imkon qadar chuqurroq bo‘lishi talab qilinadi. Agar to‘g‘ridan to‘g‘ri yerga tahorat ushatishga majbur bo‘linganda ham avvalo, yerni bir oz kavlash yoki hech bo‘lmaganda bir oz yumshatish kerak, toki yerga tushgan bavl qaytib sachramasin. Sharoitdan kelib chiqib aytadigan bo‘lsak, hojat uchun o‘rnatiladigan jihozni kamida 25-30 sm chuqurlikda o‘rnatish maqsadga muvofiq bo‘ladi. Chunki o‘sha joydagi najosatni ketkazish uchun odatda suvdan foydalaniladi, ya’ni maxsus idishdagi suv to‘kiladi. Suv esa tepadan zarb bilan tushgani bois har tarafga sachraydi . Mazkur holatlardan saqlanish uchun esa albatta tahorotxona kerakli talablarga javob berishi kerak. U yerga kirayotganda albatta shimni pochasini va yengni  shimarib olish lozim. Hojatdan bo‘shangandan keyin esa kesak, tosh yoki hojatxonada ishlatish uchun chiqarilgan maxsus qog‘ozdan foydalangan holda uch, besh yoki yetti marta artib tozalanadi (bunda iloji boricha toq sanoqdan foydalanadi). Undan keyin esa  toki najosatning biror koldig‘i kolmaganiga ishonch hosil qilgunicha o‘tirib turish yoki iloji bulsa sakrash, yo‘talish qolaversa erkaklar jinsiy a’zosini xuddi sigirni sog‘gandek qilib bo‘lsa ham siydik yo‘lida qolgan bavlni siqib chiqarishga harakat qilinadi. So‘ngra ikki qo‘lni bo‘g‘inigacha yuvib keyin ikki najas yo‘lini qay biridan najas chiqqan bo‘lsa o‘sha joyni suv bilan ham yuviladi. Agar har ikkala yo‘ldan ham najas chiqqan bo‘lsa  birinchi zakarini yuvadi keyin esa orqa maxrajni yuvadi. Suv bilan yuvishni “mustahab” deyiladi, lekin najosat chiqqan joyidan atrofiga dirham miqdoricha yoyilgan bo‘lsa, suv bilan yuvish vojib, agar undan ham kattaroq joyga yoyilgan bo‘lsa suv bilan yuvish farz bo‘ladi. Bunda suvni sepib yuborilmaydi balki suvni kaftga olib yoki  sekinlik bilan yuviladigan joyga suvni oqizib o‘rta va nomsiz barmoqlarni qorni ila ishqalanadi. Aks holda tozalab yuvish o‘rniga qolgan joylarni ham bulg‘alab qo‘yish mumkin. Ro‘zador bo‘lmagan kishi ortini yuvayotganida o‘sha joyni bo‘sh qo‘yib yuvadi, ro‘zador esa aksincha qiladi. Bu holatda suvni haroratiga ham etibor berish kerak. Chunki o‘ta issiq yoki o‘ta sovuq suv ham inson sog‘ligiga jiddiy zarar qiladi. Mazkur joyni yuvishni chegarasi o‘sha joyda najosatni hidi qolmaguncha davom etadi. So‘ngra iloji boricha o‘sha joyni quriguncha artiladi. Aks holda o‘sha joy chala yuvilgan bo‘lsa va namlik libos yoki badanning biror joyiga tegsa o‘sha joyni ham najas qiladi. Mazkur amallarni hammasi chap qo‘l bilan bajariladi (zarur va uzrli hollardagina o‘ng qo‘l bilan ham yordam beriladi yoki bajariladi). Demak, shu bilan hojatxonadagi amallar tugaydi.

Endi tahoratxonada bajariladigan amallar to‘g‘risida.

Tahoratning  farz va  sunnatlarini  ko‘pchilik  nazariy jihatdan  biladi  lekin,  nimagadir amalda  xatoga  yo‘l  qo‘yadi. Albatta,  buning  asosiy  sabablaridan biri ko‘pchilik  tahorat  ilmini  bevosita ustozdan  emas,  balki kitobni  o‘qish vositasi ila  o‘rgangan. Aslida esa  tahorat amaliyot bo‘lgani  uchun har bir  namozxon  xuddi  namozni ustozdan  o‘rganganidek tahoratning ham  har bir harakatini birma-bir o‘rganishi  keyin esa, ustozini oldida  tahorat olishini  ko‘rsatib  imtihon  topshirishi  kerak. Bu borada beparvolik yaramaydi. Zotan,  namozning  durust  bo‘lishi uchun tahorat mukammal  bo‘lmog‘i kerak.

Is'hoqjon BЕGMATOV,

O‘MI masjidlar bo‘limi xodimi