Gambiya Ramazon oyini qanday nishonlaydi?
Afrika davlatlaridan biri bo'lgan Gambiyada odamlar Ramazonga kamida bir oy yoki boshlanishidan bir necha hafta oldin tayyorgarlik ko'radi. Aksariyat kishilar Ramazondan oldin etarli miqdorda oziq-ovqat sotib olishga haraqat qiladi. Badavlat insonlar kambag'al va miskinlarga iftorlik uchun oziq-ovqat tarqatadi.
Bundan tashqari, turli shirkatlar ro'zadorlar uchun kundalik yoki haftalik iftorlik dasturxoni uyushtiradi. Ba'zi xayriya tashkilotlari va ko'ngilli guruhlar iftorlik dasturxoni tayyorlashadi, undan yo'lovchilar va ehtiyojmand kishilar iftorlik qilishadi. Taom berish hatto musulmon bo'lmagan qo'shnilarga ham taalluqli. Bularning barchasi Islom dini boshqalarga g'amxo'rlik qilishga asoslanganligi bilan asoslanadi.
Islom Gambiyadagi asosiy din bo'lib, aholining 95% bu dinga e'tiqod qiladi. Shuning uchun Islom butun tarixi davomida Gambiya madaniyati, jamiyati va siyosatiga ta'sir ko'rsatgan va hatto bir oy davomida ham shunday bo'lib qoladi. Ramazonda ijtimoiy tadbirlarda deyarli hamma, jumladan, musulmon bo'lmaganlar ham ishtirok etadi.
Taroveh
Tarovih namozlari (Ramazon oyining har kechasi shom namozidan keyin o'qiladigan ibodatlar) Gambiya musulmonlari faol ravishda intiqlik bilan kutadigan va qatnashadigan ibodatdir. Ba'zi oilalar buni ko'pincha oila boshlig'i bilan uyda o'tkazishni afzal ko'rsalar, aksariyati namoz o'qish uchun masjidga boradi. Masjid bo'lmagan deyarli barcha ko'chalarda ham taroveh jamoat bilan o'qiladi.
Qadr kechasi
Muqaddas oyning so'nggi o'n kunligi musulmonlar jamoati tomonidan Allohga yanada shiddatli ibodat qilishiga guvohlik beradi. Chunki, “Laylatul Qadr” (bir kechada ibodat ming oylik ibodatga teng bo'lgan bir kecha) Ramazon oyining oxirgi o'n kunligiga to'g'ri keladi, deb ishoniladi. Gambiyada Ramazon oyining 27-kechasi Qadr kechasiga to'g'ri kelishi ehtimoli ko'proq ekanligiga ishonishadi. Tahajjuddan tashqari, ko'p odamlar, ayniqsa musulmonlar bu kechani tong otguncha tashkil etilgan tilovat, zikr va boshqa diniy tadbirlar bilan nishonlaydilar.
Qadr kechasi (Ramazon oyining 27- kechasi) iftorlik qilganidan keyin bolalar, hatto kattalar ham uyma-uy yurib Ramazon nashidasini aytishadi, buning evaziga shirinlik, pul kabi sovg'alar oladilar.
Iyd al-Fitr
Ramazon oyida 29 yoki 30 kunlik ro'za tutib, Allohga sidqidildan ibodat qilishning cho'qqisi Ramazon hayitidir. Bu mahalliy xalqda "Koriteh" deb nomlanadi va bu quvonch va Qudratli Allohga minnatdorchilik lahzasidir.
Ramazon hayiti kuni odamlar, asosan, erkaklar va bolalar hayit namoziga qatnashish uchun yangi an'anaviy liboslar kiyib, undan so'ng oila a'zolari, do'stlar va yaqinlar bir-birini ziyorat qilib, duolar qilib, bir-birlaridan kechirim so'rashadi. Tushlikdan so'ng, ko'pincha yangi kiyim kiygan yoshlar qo'shnilar, qo'shni jamoalar yoki boshqa joylardagi oila a'zolariga tashrif buyurib, sovg'a so'rashadi.
Qishloqdagi tushlik vaqtida oilalar tushliklarini “pantaba”ga (qishloq maydoni) olib boradilar, u erda qishloq aholisi odatda birga eb-ichadilar, ibodat qilib, Allohdan kechirim so'rashadi.
Diniy bag'rikenglik
Gambiya juda diniy bag'rikeng jamiyat sifatida tanilgan. Musulmonlar va nasroniylar, mamlakatda mavjud bo'lgan yagona ikkita din, o'zaro aloqada bo'lib, ularga tegishli odamlar kabi aralashadilar. Ikki jamoa har bir dinning diniy bayramlarini nishonlaydi. Ramazon oyida musulmon bo'lmaganlarning aksariyati Ramazon va musulmonlarni hurmat qilgan holda kun davomida jamoat joylarida ovqatlanmaslikni afzal ko'radi.
Bayram kuni masihiy dinidagilar musulmonlarni bayramga taklif qilishadi. Ba'zi musulmonlar nasroniy qo'shnilarini oziq-ovqat bilan ta'minlaydilar.
O'MI xodimi I.Ahmedov tayyorladi
“Azzaman” gazetasi: Yangi O‘zbekistonda keng qamrovli islohotlar amalga oshirilmoqda
Iroqning “Azzaman” gazetasida “O‘zbekiston mustaqilligining o‘ttiz besh yilligi: Davlat barpo etishdan Uchinchi Renessans sari” nomli maqola e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Maqolada ta’kidlanishicha, O‘zbekistonning mustaqillik yillarida bosib o‘tgan taraqqiyot yo‘li, amalga oshirilgan keng ko‘lamli islohotlar hamda mamlakatning xalqaro maydondagi nufuzi tobora yuksalib bormoqda.
1991 yilda qo‘lga kiritilgan mustaqillik O‘zbekiston xalqi hayotida tarixiy burilish yasab, milliy davlatchilik asoslarini shakllantirish, iqtisodiy taraqqiyot poydevorini yaratish va ijtimoiy barqarorlikni ta’minlash jarayonini boshlab berdi.
2016 yildan boshlab Prezident Shavkat Mirziyoyev rahbarligida mamlakatda “Yangi O‘zbekiston” tamoyili asosida keng qamrovli islohotlar amalga oshirilmoqda. Ushbu jarayonda O‘zbekiston Markaziy Osiyoda izchil va muvozanatli rivojlanish yo‘lidan borayotgan davlat sifatida e’tirof etilmoqda.
Muallif O‘zbekistonda so‘nggi yillarda iqtisodiyotni liberallashtirish, investitsiyalarni jalb etish, savdo-iqtisodiy aloqalarni kengaytirish, infratuzilmani modernizatsiya qilish, raqamlashtirish va tadbirkorlik muhitini yaxshilash borasida amalga oshirilgan chora-tadbirlarga e’tibor qaratgan.
Maqolada aholini ijtimoiy himoya qilish tizimini takomillashtirish, ta’lim va sog‘liqni saqlash xizmatlari sifatini oshirish, yoshlar hamda xotin-qizlarning jamiyatdagi faolligini kuchaytirishga qaratilgan islohotlar haqida ham alohida fikr yuritilgan.
Nashrda Prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan ilgari surilgan “Uchinchi Renessans” g‘oyasi O‘zbekiston taraqqiyotining muhim strategik yo‘nalishlaridan biri sifatida baholangan. Unda Xorazmiy, Beruniy, Ibn Sino, Imom Buxoriy va Imom Termiziy kabi buyuk allomalar yetishib chiqqan yurt bugungi kunda ilm-fan, innovatsiya, texnologiya va inson kapitalini rivojlantirish orqali yangi uyg‘onish davrini yaratishga intilayotgani qayd etilgan.
Iroq matbuoti O‘zbekistonning islom sivilizatsiyasi tarixidagi o‘rniga ham to‘xtalib, mamlakatda boy ilmiy-ma’rifiy merosni o‘rganish va targ‘ib qilishga qaratilgan loyihalar amalga oshirilayotganini ta’kidlagan. Jumladan, Toshkent shahrida bunyod etilgan Islom sivilizatsiyasi markazi Movarounnahr allomalarining jahon tamadduniga qo‘shgan ulkan hissasini namoyish etuvchi muhim ilmiy-madaniy maskan sifatida qayd etilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
