Alloh biz bilan birga
Bas, Meni yod etingiz, (Men ham) sizlarni yod eturman. Menga shukr qilingiz, noshukrchilik qilmangiz! Ey, imon keltirganlar! Sabr va namoz bilan (Mendan) yordam so‘rangiz! Albatta, Alloh sabr qiluvchilar bilan birgadir (Baqara, 152-153).
Said ibn Jubayr aytadi: “Zikr – Alloh taologa itoat qilishdir. Kim tasbeh, tahlil, Qur’on qiroatini ko‘p qilsada Alloh taoloni eslmasa, u Allohga itoat qilmabdi”. Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam): “Kim Allohga itoat qilsa Alloh taoloni zikr qilgan bo‘ladi. Agar uning (nafl) namozi, ro‘zasi va Qur’on tilovati kam bo‘lsa ham. Kim gunoh qilsa, Alloh taoloni unutgan bo‘ladi. Agar uning (nafl) namozi, ro‘zasi va Qur’on tilovati ko‘p bo‘lsada”, dedilar (Imom Bayhaqiy).
Bir kishi Abu Usmonga “Alloh taoloni zikr qilamiz, lekin qalbimizda halovatni sezmaymiz”, deb savol berdi. Abu Usmon: “Alloh taolo bitta a’zoyingni toat bilan ziynatlab qo‘yganiga hamd aytgin”, dedi.
Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu) aytadi: “Bandalarni Alloh taoloning azobidan najot topishiga Alloh taoloni zikr qilishdan o‘zga amal yo‘q”.
Yaxshilikni bilib, u haqida gapirish shukrdir. Shukr lug‘atda “zohir qilish”, “ochiq-oydin qilish”, kabi ma’nolarni anglatadi. Bandaning Alloh taologa maqtov aytishi va berilgan ne’matlarni e’tirof etib, toat-ibodat qilishi shukrdir. Shuningdek, banda berilgan in’omlarga til ila shukr, qalb bilan iqror qiladi.
Shukr ne’matlarning ziyoda bo‘lishining omilidir. Banda berilgan ne’matga shukr qilsa Alloh taolo uni ko‘paytirib beradi. Bu haqda Qur’oni karimda bunday marhamat qilinadi:
“Qasamki, agar (bergan ne’matlarimga) shukr qilsangiz, albatta, (ularni yanada) ziyoda qilurman” (Ibrohim, 7).
Garchi ushbu oyatda shukr qilish va noshukrlik oqibatlari Isroil avlodiga qarata aytilgan bo‘lsa-da, lekin uning hukmi umumiy bo‘lib, to qiyomatga qadar keladigan barcha insonlarga tegishlidir. Shukr qilish o‘z-o‘zidan bo‘lmaydi, balki o‘zidagi moddiy va ma’naviy ne’matlar haqida ko‘p mulohaza qilish, ular berilgan taqdirda qanday holatda bo‘lishini tasavvur etish, o‘zidan qashshoq, qiynalgan kishilarni yodga keltirish insonni o‘zidagi ne’matlar uchun Allohga shukr qilishga undaydi. Bu ishi in’om etuvchiga ham manzur bo‘ladi. Natijada ne’matning yanada ziyoda bo‘lishiga sabab bo‘ladi. Aksincha, noshukrlik, nonko‘rlik kabi holatlar in’om etuvchida nafrat va g‘azab paydo bo‘lishiga olib keladi. Natijada bergan ne’matlarini qaytarib olish yoki boshqa ofat yoxud musibatlarga duchor qilish yo‘li bilan jazolashi joiz bo‘lib qoladi.
Noshukrlik insonlararo munosabatlarda ham o‘zining salbiy natijalarini beradi. Yaxshilikni qadrlab, imkoni bo‘lsa qaytarish aynan olijanoblikdir (Shayx Abdulaziz Mansur).
Alloh taolo bandalarini sabr bilan yordam so‘rashga buyurmoqda. Chunki sabr botiniy amallarning og‘irlaridan biridir. Inson nafsning shahvatlaridan saqlanishida sabr muhim o‘ringa ega.
Hazrat Ali (roziyallohu anhu)ga qo‘shnining haqi to‘g‘risida savol berilganda: “Qo‘shniga ozor bermaslik bilan bir qatorda, uning ozoriga sabr qilish”, deganlar. Alloh taoloning buyruqlarini bajarishda ham, qaytargan ishlaridan tiyilishda ham sabr yordam beradi. Alloh taolo bandalarini nafsning shahvatlaridan tiyilishga va ibodatlarga buyuradi. Bandalar bu ishlarda ham sabrga muhtoj bo‘ladilar. Inson mashaqqatlarni yengib, sabr qilsa, Alloh taolo O‘z kalomiga muvofiq bu banda bilan birga bo‘ladi. Uning ishlarida yordamchi bo‘lib duolarini ijobat qiladi. Banda solih amallarni bajarishda bardavom, sobit bo‘lsa va sabr qilsa najot topadi. Chunki sabr insonning qiyomat kuni zafar quchishi uchun omilidir.
Shuningdek, Alloh taolo mo‘min-musulmonlarni namoz bilan yordam so‘rashga buyurdi. Chunki namoz mo‘minlarning ruhlari olamlar Rabbisiga ko‘tariladigan va U Zotga munojat qilinadigan ibodatlar onasidir.
Manbalar asosida
Bahriddin PARPIYEV
tayyorladi
Muqaddas maskanga munosabat qanday bo‘lishi kerak?
Imom Buxoriy majmuasi nafaqat O‘zbekiston, balki butun islom olami uchun ulug‘ va muqaddas qadamjolardan biri hisoblanadi.
Hazrat Imom Buxoriydek buyuk muhaddis nomi bilan bog‘liq ushbu majmua bugun yurtimizning eng yirik ma’naviy va madaniy markazlaridan biriga aylangan. Har kuni minglab ziyoratchilar bu yerga kelib, ajdodlar merosi, ma’rifat va muqaddas tarix bilan yuzlashmoqda.
Majmua nafaqat ziyoratgoh, balki xalqimizning boy ma’naviy merosi, milliy me’morchiligi va islom sivilizatsiyasidagi o‘rnini namoyon etuvchi noyob madaniy ob’yektdir. Uni barpo etish uchun katta mehnat, yuksak mahorat va qimmatbaho qurilish materiallari sarf etilgan. Shu bois bu qutlug‘ maskanni asrab-avaylash har birimiz uchun muhim vazifadir.
Yaqinda Madaniy meros agentligi tomonidan ayrim ziyoratchilarning majmua hududida beparvo munosabatda bo‘layotgani haqida ma’lumot berildi. Ayrim holatlarda ustunlar, ayvonlar va muzey eksponatlariga ehtiyotsiz munosabatda bo‘lish, chiqindilarni duch kelgan joyga tashlash kabi holatlar kuzatilmoqda. Bu esa nafaqat ziyoratgoh ko‘rkiga, balki uning ma’naviy muhitiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Bu holat barchamizni sergaklikka chaqirishi kerak. Zero, muqaddas qadamjoga kelgan inson avvalo o‘zini munosib tutishi, tozalik va tartib-qoidalarga amal qilishi lozim. Chunki ziyoratgoh — oddiy sayrgoh emas. Bu yerda asrlar nafasi, buyuk ajdodlar ruhi va ma’rifat ziyosi mujassam.
Tozalik esa inson madaniyatining eng muhim ko‘rsatkichlaridan biri. Islom ta’limotida ham poklikka alohida ahamiyat berilgan. Payg‘ambarimiz Muhammad alayhissalom “Tozalik — iymonning yarmidir”, deya ta’kidlaganlar. Demak, ziyoratgoh hududida ozodalikni saqlash nafaqat fuqarolik burch, balki ma’naviy mas’uliyat hamdir.
Ayniqsa, chet ellik mehmonlar O‘zbekiston haqidagi ilk taassurotni aynan shunday muqaddas maskanlar orqali oladi. Agar ziyoratgoh ozoda, tartibli va fayzli bo‘lsa, bu xalqimizning yuksak madaniyati va ma’naviyatini namoyon etadi. Aksincha, beparvolik va tartibsizlik mamlakatimiz nufuziga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Yosh avlodni ziyoratgoh madaniyati ruhida tarbiyalash ham muhim ahamiyatga ega. Bolalar kattalardan ibrat oladi. Agar ota-ona muqaddas joyda tartibga amal qilsa, ehtiyotkor bo‘lsa, farzand ham shu ruhda tarbiya topadi. Shu bois har bir inson o‘z harakati bilan boshqalarga namuna bo‘lishi kerak.
Imom Buxoriy majmuasi — millatimiz g‘ururi va ma’naviy boyligi. Uni asrash, tozaligini saqlash va ehtirom bilan munosabatda bo‘lish har bir insonning vijdoniy burchidir. Ziyoratgohlarga bo‘lgan munosabatimiz orqali biz o‘z madaniyatimiz, ma’naviyatimiz va ajdodlar merosiga bo‘lgan hurmatimizni namoyon etamiz.
Asliddin Mustafoyev, majmua axborot xizmati rahbari.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
