Joriy yilning 24 sentyabr kuni haj ziyoratini ado etish uchun jo‘nab ketgan ziyoratchilarimizning oxirgi guruhi eson – omon ona yurtimizga qaytishdi.
Ularni Toshkent xalqaro aeroportida Din ishlari bo‘yicha qo‘mita hamda O‘zbekiston musulmonlari idorasi mutasaddi xodimlari kutib olishdi.
Joriy mavsumda ziyoratchilarimizga hamkorimiz “al-Hidoya” shirkati va o‘zbekistonlik tajribali ishchi guruhi, shifokorlar hamda guruh rahbarlari tomonidan yuqori saviyada xizmat ko‘rsatildi.
Oxirgi reys kelishi bilan “Haj-2017” mavsumi muvaffaqiyatli yakunlandi. Bu mavsumda Respublikamizdan jami 7350 nafar fuqaro haj ziyoratiga jo‘natildi.
Bu yilgi haj mavsumida Muhtaram Prezidentimiz tashabbuslari bilan 72 nafar Ikkinchi jahon urushi qatnashchisining sog‘-salomat haj ibodatini ado etib kelgani quvonarli voqe’a bo‘ldi. To‘qsondan oshib, yuz bilan yuzlashgan piru badavlat nuroniylarimizning duo mustajob bo‘ladigan joylarda turib yurtimiz va yurtdoshlarimiz haqiga qilgan duolari inshoalloh ijobat bo‘lajak.
Xulosa qilib aytganda, Ona yurtga qaytgan yurtdoshlarimiz ko‘zlarida yosh bilan yaratib berilgan imkoniyat va sharoitlardan mamnun bo‘lib, Yurtboshimiz, hukumat rahbarlari hamda “Haj-2017” ishchi guruhi a’zolari haqiga xayrli duolar qildilar.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Xalqaro aloqalar bo‘limi
Hazrat Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam Qur’oni karimning sharhlovchisi sifatida hukm chiqarish vakolatiga ega edilar. Shunga binoan hadis hukm chiqarish bo‘yicha ikki asosiy sohani qamrab oladi.
Birinchi soha: Qur’oni karimda zikr etilgan hukmlarni yoritib berish.
Ikkinchi soha: Qur’oni karimda ko‘rsatilmagan masalalarni hukm shaklida belgilash.
Birinchi sohada hadis Qur’oni karim oyatlarini tafsir qiladi. Umumiy ma’noga ega bo‘lganini xoslashtiradi, ya’ni unga xususiy ma’no beradi, mutloq, ya’ni, qayd va shartsiz oyatlarni qaydlaydi.
Shu o‘rinda ba’zi bir misollar keltirib o‘tamiz. Qur’oni karimda “Namoz o‘qinglar” deb amr qilingan. Lekin namozlarning soni, sifati, rak’atlarining soni Payg‘ambarimiz alayxissalom tomonidan belgilangan va amalda ko‘rsatib berilgan. Bu esa mujmal iborani izohlash misoli.
Umumiy mazmunni xos qilish uchun misol. Qur’oni karimda meros tizimi umumiy ma’noda kelgan. Ya’ni meros qoldirish va meros olish huquqi berilgan. Lekin Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam meros olish uchun din birligi, qotil bo‘lmaslik va qul bo‘lmaslikni shart qilib qo‘yib uni xoslashtirganlar. Masalan, o‘z otasini o‘ldirgan yoki nohaq yo‘l bilan uning o‘limiga sabab bo‘lgan farzand otasidan meros olish xuquqidan mahrum bo‘ladi.
Ikkinchi soha bo‘yicha hadisga tegishli masalalar. Zarurat chog‘ida Qur’oni karimda aytilmagan biron bir yangi hukmni hadis hukm qilib belgilab beradi. Bu o‘rinda ayrim hukmlar Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamdan maxfiy vahiy yoki ilhom orqali sodir bo‘lgan va ba’zilari u zotning ijtihodlari va shaxsiy fikrlaridan kelib chiqqan. Albatta, Payg‘ambarimiz alayhissalom ijtihod qilishda ham islom ruhi va falsafasini nazarda tutar edilar.
Bu o‘rinda ko‘p misollar berish mumkin. Masalan, momoga merosdan oltidan bir hissa berish, nikoh bitimining to‘g‘ri bo‘lishi uchun guvohlar shartligi, badan a’zolari xun bahosini belgilash kabi hukmlar kiradi.
Islom shariatida hadislarning o‘rni ahamiyatli ekani ko‘rinib turibdi. Hukmlar faqatgina Qur’oni karimning o‘zidan olinmaydi. Qur’oni karimda kelgan ko‘pgina hukmlar tafsilotini bilish uchun hadislar muhim ahamiyat kasb etadi. Balki shar’iy hukmlarning bir qanchasi hadislar orqali kelib chiqqan ekan.
Oybek Hoshimov,
Hadis ilmi maktabi o‘qituvchisi.