KЕTMONCHA
Hikoya
Kursdoshim Norqobilni uchratib qolganim yaxshi bo‘ldi. U darhol uyiga taklif qildi. Hangomalashib o‘tirar ekanmiz, peshayvon tokchasida, quyosh shu’lasida kaltaroq sopli ketmoncha diqqatimni tortdi. Ketmonchaning azizlab qo‘yilganidan ajablanganimni payqagan Norqobil bunday dedi:
“Ketmoncha 90 yoshli otamdan estalik. Har safar unga ko‘zim tushganda, ko‘z oldimda otam gavdalanadi. Shu ketmon otamga doimiy hamroh bo‘lgan. Shuning uchun ham har uch kunda artib, tozalab tokchaga olib qo‘yaman. Har-harda ishlatib ham turaman. Bundan uch oy oldingi voqea sodir bo‘lmaganida otam 100 yoshga kirarmidi... Alloh bilguvchi, lekin o‘sha kungi ishimni eslasam vijdonim azoblanadi. O‘zimni koyib gohida ko‘rnamaklik qildim deb malomat ham qilaman.
Otamni har kuni goh pomidor, goh loviya orasida ketmon chopayotganini ko‘raman.
– Quyoshning issig‘ida nima zarur, sizga, – desam.
– Ermakda bolam, – deb qo‘yardi.
Otamni ketmon ko‘tarib yurganini ko‘rganlar meni koyiydi.
– Otangga dam berasanmi, yo‘qmi?!
– Sening otangda qasding bormi?
Bu gaplarni qayta-qayta eshitaverganimdan bir kuni o‘zimni tutib tura olmadim. Ishdan barvaqt kelgan edim. Otam ketmonchada kechki sabzining arig‘ini kovlayotgan ekan.
– Sizga nima zarur, ota, uyga kirib damingizni olsangiz bo‘lmaydimi? Shu ketmonchani menga bering, dedim-u, qo‘lidan olib, irg‘itib yubordim.
Otam bo‘lsa:
– Bu nima qilganing, bolam! Suyanchig‘imdan ayirding-a! – dedi. Yana bir nimalar deb g‘uldiragancha xonasiga kirib ketti.
Bir soatlar chamasi o‘tdi. qilmishimdan pushaymon bo‘lib uzr so‘ragani kirsam isitmasi chiqib alahsirab yotibdi. Darrov do‘xtir chaqirdim. Dori-darmon qildik, foydasi bo‘lmadi. Sahar chog‘ida jon taslim qildi. Otamning o‘limiga men sababchi bo‘lib qoldim. O‘zimni hech kechirolmayman. Otam 100 yoshga kirarmidi degan fikr xayolimdan o‘taveradi...”
Do‘stimning yuzini yosh tomchilari qoplab oldi. Men esa qo‘llarimni duoga ochdim.
Abdusattor G‘OFUROV
Dohada «Uzbekistan: Heritage in Motion» ko‘rgazmasi ochiladi
2026-yil 3-sentabr kuni Dohadagi Islom san’ati muzeyida O‘zbekiston tarixi va madaniy merosiga bag‘ishlangan «Uzbekistan: Heritage in Motion» ko‘rgazmasi ochiladi. Ekspozitsiya Markaziy Osiyoda islom dini tarqalishidan oldingi davrdan to hozirgi kungacha bo‘lgan tarixiy va madaniy jarayonlarni qamrab oladi hamda 28-noyabrgacha davom etadi.
Ekspozitsiyada Qatar va O‘zbekistondagi yetakchi muzey hamda madaniy muassasalar kolleksiyalaridan namunalar namoyish etiladi. Ular orasida Afrosiyobning mashhur devoriy tasviri, «Katta Langar» Qur’oni, Sharqshunoslik instituti qo‘lyozmalari, Buxoro kulolchilik namunalari, XIX–XX asrlarga oid milliy liboslar, zargarlik buyumlari, ipak matolar va an’anaviy hunarmandchilik asarlari bor.
Ko‘rgazma qadimgi mintaqa tarixi, me’moriy meros, islom sivilizatsiyasining intellektual yutuqlari hamda an’anaviy hunarmandchilik rivojiga bag‘ishlangan to‘rtta tematik bo‘limdan iborat. Unda O‘zbekistonning islom olamida fan, madaniyat va san’at rivojining tarixiy markazlaridan biri sifatidagi o‘rniga, shuningdek, Somoniylar va Temuriylar davri merosiga alohida e’tibor qaratiladi.
Tarixiy meros mamlakatning zamonaviy madaniy rivoji bilan uzviy bog‘liq holda namoyish etiladi. Dekorativ-amaliy san’at, to‘qimachilik va zargarlik an’analariga alohida o‘rin beriladi.
Ko‘rgazma doirasidagi ommaviy dastur ma’ruzalar, mahorat darslari, an’anaviy hunarmandchilik namoyishlari, shuningdek, ikat san’ati va ipak ishlab chiqarishga bag‘ishlangan taqdimotlarni o‘z ichiga oladi. 3–16-sentabr kunlari rassom Davlat Toshev rezidentlik dasturi doirasida mahalliy rassomlar va ko‘rgazma tashrif buyuruvchilari uchun Sharq miniatyurasi hamda «Abrū-Bahor» texnikasiga bag‘ishlangan mahorat darslarini o‘tkazadi. Ishtirok etish uchun oldindan ro‘yxatdan o‘tish talab etiladi.
2017-yilda tashkil etilgan O‘zbekiston Madaniyat va san’atni rivojlantirish jamg‘armasi mamlakatning madaniy merosini asrash va xalqaro miqyosda targ‘ib qilish bilan shug‘ullanadi. Jamg‘arma 17 dan ortiq mamlakatda xalqaro loyihalarni amalga oshirgan va 40 dan ortiq xorijiy madaniyat muassasalari bilan hamkorlik qilgan.
Dohadagi Islom san’ati muzeyi 2008-yilda tashkil etilgan. Muzey kolleksiyasi qariyb 1 300 yillik tarixni qamrab oladi va unda qo‘lyozmalar, kulolchilik buyumlari, metall va shisha mahsulotlari, to‘qimachilik namunalari, gilamlar hamda zargarlik buyumlari mavjud.
