Ro‘za g‘animat
Oylarning sultoni muborak Ramazon oyining g‘animat kunlari o‘tib bormoqda. Mana bugun Ramazon oyining 10 kunidir. Rasululloh sallollohu alayhi vasallam ramazonni 30 kunini uchga bo‘lib, birinchi o‘n kunligini Alloh taoloning bandalariga rahmat, barakotlar yog‘diradigan kun ekanini ta’kidlaganlar. Shunga ko‘ra, rahmat o‘n kunligidan bahra ololdikmikan? Boshlarimiz uzra Alloh taoloning rahmati yog‘ildimikan? Ro‘za tutib, bilib-bilmay yana xatolarga qo‘l urib qo‘ymadikmikan? Arzimas tuyulgan dunyo ishlari bilan ovora bo‘lib, sabrimiz yetmay ota-onalarimiz, yaqinlarimiz yoki korxonada birga xizmat qilayotganlarni ko‘ngillarini og‘ritib qo‘ymadikmikan? Aslida ro‘zaning hikmatlaridan asosiysi bo‘lgan jismimizni ochlik va tashnalikdan sabrga yo‘llash, ruhimizni poklash ekanini biroz unutib qo‘ymadikmikan?
Ma’lumki, ishlovchi ishchi-xizmatchilar va o‘quvchi talabalar bir yilda bir marotaba ta’tilga chiqib, dam oladilar. Ruhan-jisman tetiklashib yana ishga, o‘qishga qaytadilar. Badanimizning ta’tili esa mana shu Ramazon ro‘zasidir. Hamma ham bir yillik ta’tilini risoladagidek o‘tkazsa, yana ishga qaytganida kelgusi yilgacha shu kayfiyatda o‘tishiga turtki bo‘ladi. O‘z sog‘ligimizga e’tiborli bo‘lib, sog‘-salomat bo‘lsak, ish unumdorligi o‘ylaganimizdan ham ko‘ra yaxshiroq bo‘ladi.
Biz ham Alloh taoloning biz bilgan-bilmagan fazlu marhamati bilan mo‘min-musulmonlarga farz bo‘lgan Ramazon ro‘zasi - badanlarimiz ta’tilini xush kayfiyatda o‘tkazaylik. Inson ichki a’zolari to‘xtovsiz bizlar uchun tinim bilmay xizmat qilib turadi. Ular ham shu muborak Ramazon oyida ta’tilga chiqadilar. Bo‘ynimizda jismlarimizning haqqi bor, ular ham dam olish huquqiga ega. Ular ham ortiqcha yeb-ichishdan, ortiqcha uxlashdan holi bo‘lsinlar. Ochlikda ruhiyat tetiklashadi, deyiladi. Majburiy ochlik bilan farz qilingan ro‘zadan ibrat olib, ochlar va muhtojlar holini bir bora tafakkur qilaylik.
Tinch va osuda mamlakatimizda ibodatlarni erkin-emin qilib, xotirjamlikda o‘tayotgan har bir kunimizni g‘animat bilaylik. Dunyoning qaysi bir burchagida ro‘za tutish uchun yeguliklari yo‘q yoki bo‘lmasa behuda bo‘layotgan janjal-urushlar tufayli o‘z halovatini yo‘qotib ro‘za tuta olmayotganlar holidan ibratlanaylik. Alloh taologa shukrona aytib, ixlosu e’tiqod bilan ikkinchi boshlangan mag‘firat o‘n kunligi qadriga yetaylik.
Parvardigor gunohlarimizni mag‘firat qilsin, bilib-bilmay qilgan gunohlarimizni oylar sultoni bo‘lgan Ramazon sharif sababli kechirsin. Masjidlarda bo‘layotgan xatmi Qur’onlar, istig‘for va duoyi xayrlar sharofati bilan yurtimiz tinchligi bardavom bo‘lsin. Oilalarimizda fayzu barakotlar yog‘ilishiga bu yilgi Ramazon avvalgi yillardagidan ham muborakli iz qoldirsin.
Insonni bir yillik hisoboti qilinadigan va yana bir yillik taqdirlari yangilanib yoziladigan bu oy har birimizning nomai a’mollarimizga yaxshiliklar bo‘lib yozilsin. Alloh taolo Ramazonning birinchi o‘n kunligida qilishga ulgura olmagan yaxshi amallarimizni qolgan g‘animat kunlarida ko‘proq qilishga imkoniyatlar bersin. Duolarimiz ijobat bo‘lsin.
O‘MI Xodimlar bo‘limi
mutaxassisi Zarifa Mahkam qizi
Inson barmoq izlari
Inson tanasidagi eng hayratli alomatlardan biri – uning barmoq izlaridir.
Agar ikki egizak bir tuxumdan yaralgan bo‘lsa – zero ba’zi egizaklar ikki tuxumdan, ba’zilari esa bir tuxumdan yaraladi – hatto shunday holatda ham ularning barmoq izlari bir-biridan mutlaqo farq qiladi.
Bu haqiqatga Alloh subhanahu va taolo O‘zining aziz Kitobida ishora qilib shunday marhamat qiladi:
“Inson Bizni, uning suyaklarini jamlay olmas, deb o‘ylarmi? Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 3–4-oyatlar).
Zamonaviy ilm-fan barmoq izlarida yuzga yaqin o‘ziga xos alomat borligini aniqladi. Agar ikki barmoq izida ana shu yuz alomatdan o‘n ikkitasi o‘zaro mos kelsa, u holda bu ikki iz bir insonga tegishli deb qabul qilinadi.
Tasodifan ikki barmoq izining bir xil chiqish ehtimoli esa oltmish to‘rt milliarddan bittadir. Ya’ni yer yuzida oltmish to‘rt milliard inson yashagan taqdirda ham, shundagina bir juft barmoq izining o‘xshab qolish ehtimoli paydo bo‘ladi. Holbuki, dunyo aholisi 8 milliardni tashkil etadi, xolos.
Barmoq izlarining shakli ham favqulodda murakkabdir. Unda yoylar, egri chiziqlar, burilishlar, burchaklar, tarqalishlar, mayda chiziqlar, chuqurchalar va tarmoqlanishlardan iborat noyob tuzilish mavjud.
Ayrim tibbiyot muassasalarida bir barmoq izi namoyish qilinib, uning ostiga o‘n besh mingta boshqa barmoq izi qo‘yilganida ham, ulardan ikkitasi hatto yetti nuqtada ham mutlaq o‘xshash chiqmagan.
Barmoq izi inson ona qornida bo‘lganidayoq, homilaning oltinchi oyida shakllana boshlaydi va inson o‘lguniga qadar o‘zgarmasdan saqlanadi.
Yana ham hayratlisi shuki, agar barmoq uchidagi teri butunlay olib tashlansa, uning o‘rnida qayta o‘sib chiqqan yangi terida avvalgi barmoq izining o‘zi yana paydo bo‘ladi.
Ayrim jinoyatchilar barmoq izlarini yo‘qotish uchun jarrohlik amaliyotlarini o‘tkazganlar. Ular barmoq terisini kesib tashlab, boshqa joydan olingan terini ko‘chirib o‘tkazganlar. Ammo oradan bir necha oy o‘tgach, avvalgi barmoq izlari yana qayta namoyon bo‘lgan.
Chunki bu – Alloh taolo insonga bergan ilohiy muhrdir. Uni bashar quvvati yo‘q qilib tashlay olmaydi.
Qiyomat kuni Alloh taolo insonlarni qayta tiriltirganida ham ana shu chiziqlar, chuqurchalar, tarmoqlar va mayda belgilar yana avvalgi holiga qaytariladi.
Alloh taolo marhamat qiladi: “Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 4-oyat).
Bu – Alloh taoloning buyuk oyatlaridan biridir. Inson hali ona qornida ekan, bu naqshlar qanday yaratiladi? Keyin inson o‘lganidan so‘ng Alloh taolo ularni qanday qilib yana avvalgi holiga qaytaradi?
Bu savollarning o‘zi inson qalbini tafakkurga, aqlni esa Yaratuvchining qudrati haqida mulohaza qilishga chorlaydi.
Zamonaviy ilm-fan yana bir hayratli haqiqatni kashf etdi: insonning ko‘z gavhari – ya’ni ko‘zning rangli qismi ham har bir insonda o‘ziga xos bo‘lib, u ham shaxsni aniqlashda barmoq izi kabi noyob belgi vazifasini bajaradi.
Demak, inson tanasidagi har bir a’zo, har bir chiziq, har bir hujayra va har bir biologik belgi – Alloh taoloning qudratiga dalolat qiluvchi tirik oyatdir.
Muhammad Rotib Nabulsiyning
Qur’on va sunnatdagi
ilmiy mo‘jizalar
ensiklopediyasidan
Mir Arab oliy madrasasi
o‘qitvchisi
Abdurahmonov
Abdulhodiy
tarjima qildi