5-FATVO
Yurti bilan Makka shahri o‘rtasidagi uzoqlik safar masofasi (90–100 km)ga teng yoki ortiq bo‘lsa, ayol kishi uchun hajga birga borib keladigan mahram bo‘lishi shart qilingan. Mahram deb, eri yoki o‘rtalarida nikoh ravo bo‘lmaydigan erkak qarindoshlaridan biri tushuniladi. Uning qarindoshligi nasab yo emikdoshlik, yoki qudachilik jihatidan bo‘lishi mumkin. Musulmon bo‘lishi shart emas. Oqil, bolig‘, ishonchli bo‘lsa, kifoya. Nikohning farqiga bormaydigan majusiy mahramlikka yaramaydi.
«Olamgiriya», «Xulosa», «Qozixon», «Muhit».
6-FATVO
Mahram bo‘lib hajga hamroh sifatida borib keluvchi kishining ovqat va yo‘l xarajatlari ayolning zimmasidadir. Ayol kishida yo‘lga qodirlik va mahram mavjud bo‘lsa, farz sanaluvchi hajga erining ruxsatisiz ham borishi joiz. Ammo nafl sanaluvchi haj safariga erining ruxsatisiz borishi joiz emas. Ayolga mahram topilmagani uchun erga tegib, uni olib ketishi vojib emas.
«Olamgiriya», «Qozixon».
7-FATVO
Ayol kishiga qo‘yilgan shartlardan yana biri – iddada o‘tirganlardan bo‘lmasligidir. Iddasi eri o‘lgani yoki taloq qilingani sababli bo‘lishining farqi yo‘q. Agar haj safari asnosida eri o‘lib yoki taloq bilan idda o‘tirishga to‘g‘ri kelib qolsa, yetgan joyidagi shahardan iddasi tugaguncha chiqmasligi lozim.
«Olamgiriya», «Qozixon».
8-FATVO
Hajni ado etish uchun ham uchta shart mavjud. Ular – ehrom, makon va zamon. Hajning rukn (farz)lari – Arafotda bo‘lish, «ziyorat tavofi» (Ka’ba tavofi) va ehromga niyat bilan kirish. Vojiblari – Muzdalifada turish, Safo bilan Marva orasida (yetti bor) yurish, shaytonga tosh otish, sadr (qaytish) tavofi va soch oldirish yoki qisqartirish. Sunnatlari – qudum tavofi, unda yoki farz tavofida «raml» (kerilib yurish), ikki ko‘k mil (yashil belgi) orasida shitob yurish, Minoda tunash (nahr kunlari), Minodan Arafotga quyosh chiqqandan keyin jo‘nash, Muzdalifadan Minoga tong otmasdan burun jo‘nash, Muzdalifada tunash, tosh otiladigan uchta jamarotda belgilangan tartibda tosh otish ham sunnat amallardandir.
«Olamgiriya», «Fathul-Qadir»,
«Muxtasar», «al-Bahrur-roiq».
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Hazrat Ali Rasululloh sollallohu alayhi vasallam xonadonlarida, u zotning mehribonchiliklarida voyaga yetdilar. U zot Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni yoshliklaridan behad sevar edilar, shuning uchun ham hali yosh bola bo‘lsalar-da, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga birinchilardan bo‘lib iymon keltirdilar. U zot juda yosh edilar, lekin ishq insonni shijoatli qiladi. U zot ana shu sevgi sharobidan ichib, jasur va bahodir yigitga aylandilar. Hazrat Ali Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga qaratilgan har qanday yovuzlikka qarshi sherdek tashlanar edilar. Ana shu ishq u zotni Hazrat Ali qilgan edi.
Ibn Sa’d rahmatullohi alayhi Abdulloh ibn Muhammaddan keltirgan rivoyatda bunday deyiladi: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam tobutga qo‘yilganlarida Ali: «U zotning janozalariga hech kim imom bo‘lmaydi. U zot tirikliklarida ham, mayyitliklarida ham imomimizdir», dedilar. Odamlar to‘p-to‘p bo‘lib kirib, saf-saf bo‘lib, imomsiz janoza o‘qidilar. Ali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning ro‘paralarida turib: «Assalomu alayka, ayyuhannabiyyu va rohmatullohi va barokatuhu! Allohim! Guvohlik beramizki, u zot o‘zlariga nozil bo‘lgan narsani bizga yetkazdilar, ummatga nasihat qildilar. Alloh dinini aziz qilgunicha, so‘zini oliy qilgunicha Alloh yo‘lida jang qildilar. Allohim! Bizni u zotga nozil qilgan diningga ergashganlardan qilgin. U zotdan keyin bizni sabotli qilgin. U zot bilan bizni jam qilgin», dedilar.
Hazrat Ali roziyallohu anhudan «Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga muhabbatingiz qanday?» deb so‘rashganda, «Allohga qasamki, u zot bizga molu jonimizdan, bola-chaqamizdan, ota-onamizdan ham, tashna odamning muzdek suvga muhabbatidan ham sevimliroqlar», deb javob berganlar.
Shayx Zulfiqor Ahmad Naqshbandiyning
"Ishqi Rasul" kitobidan Nodirjon Odinayev tarjimasi