Muborak ramazon oyining qutlug‘ kunlarida xayriya tadbirlari o‘tkazish, ehtiyojmand kishilarni har tomonlama qo‘llab-quvvatlash, oila va mahallalarda mehr-oqibat muhitini mustahkamlash bo‘yicha keng qamrovli faoliyat ko‘rsatish barchamizning oldimizga qo‘ygan maqsadimizdir. Zero, ramazon oyi ro‘za tutish bilan bir qatorda bag‘rikenglik, birdamlik, tinchlik-osoyishtalikka sabab bo‘luvchi mehr-muruvvat oyidir. Bu oyda qilinadigan mehr-muruvvatga Rasululloh sallallohu alayhi va sallam chorlab: “Ehsonlarning afzali ramazon oyida qilinganidir”, deb marhamat etganlar (Imom Termiziy rivoyati).
Yana bir hadisi muborakda ramazon oyida qilingan xayr-saxovatlar boshqa oylarda qilingan xayr-saxovatlardan afzalligini bildirib, Ibn Abbos roziyallohu anhu: “Rasululloh sallallohu alayhi vasallam insonlarning saxiysi edilar. Ayniqsa, muborak ramazon oyida, Jabroil alayhissalom bilan uchrashganlarida yana ham saxiy bo‘lib ketar edilar”, deganlar.
Rivoyatlarning birida Rasululloh sallallohu alayhi vasallam ro‘za oyini “sabr oyi” deb nomlagan bo‘lsalar boshqa bir rivoyatda ramazoni sharif insonning iroda va sabrining yarmi ekanini ta’kidlab: “Ro‘za sabrning yarmidir”, deganlar (Imom Termiziy rivoyati).
Ramazon oyining mohiyatida mujassam bo‘lgan insoniylik, ma’naviy poklik, shukronalik fazilatlari har bir insonning qalbidan joy olishi tahsinga loyiq. Shu ma’noda, qalblari taskinga muhtoj, ehtiyoji cheklanganlarga e’tibor qaratishdan ko‘ra a’lo fazilat bo‘lmasa kerak.
Aynan shu ne’matlarga hamohang viloyatimizdagi barcha masjidlarda taroveh va xatmi Qur’onlar boshlab yuborildi. Namozxonlar masjidlarda qorilarning Qur’on o‘qib berishlarini maroq bilan tinglamoqdalar. Qaysi bir masjidga nazar solsangiz muborak ramazon oyi shukuhi davom etmoqda. Ana shu ne’matlar ichida eng ulug‘laridan biri tinchlik va osoyishtalik ne’matidir. Tinchlik va xotirjamlik bo‘lgan yurtda rivojlanish va taraqqiyot bo‘ladi. Ibodatlar tinch va osoyishtalik ila ado etiladi. Farzandlarimizning quvnoq ovozlari jaranglaydi.
Abdulhay TURSUNOV,
“Hidoya” o‘rta maxsus islom bilim yurti ma’naviy-ma’rifiy masalalar bo‘yicha mudir o‘rinbosari
Inson tanasidagi eng hayratli alomatlardan biri – uning barmoq izlaridir.
Agar ikki egizak bir tuxumdan yaralgan bo‘lsa – zero ba’zi egizaklar ikki tuxumdan, ba’zilari esa bir tuxumdan yaraladi – hatto shunday holatda ham ularning barmoq izlari bir-biridan mutlaqo farq qiladi.
Bu haqiqatga Alloh subhanahu va taolo O‘zining aziz Kitobida ishora qilib shunday marhamat qiladi:
“Inson Bizni, uning suyaklarini jamlay olmas, deb o‘ylarmi? Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 3–4-oyatlar).
Zamonaviy ilm-fan barmoq izlarida yuzga yaqin o‘ziga xos alomat borligini aniqladi. Agar ikki barmoq izida ana shu yuz alomatdan o‘n ikkitasi o‘zaro mos kelsa, u holda bu ikki iz bir insonga tegishli deb qabul qilinadi.
Tasodifan ikki barmoq izining bir xil chiqish ehtimoli esa oltmish to‘rt milliarddan bittadir. Ya’ni yer yuzida oltmish to‘rt milliard inson yashagan taqdirda ham, shundagina bir juft barmoq izining o‘xshab qolish ehtimoli paydo bo‘ladi. Holbuki, dunyo aholisi 8 milliardni tashkil etadi, xolos.
Barmoq izlarining shakli ham favqulodda murakkabdir. Unda yoylar, egri chiziqlar, burilishlar, burchaklar, tarqalishlar, mayda chiziqlar, chuqurchalar va tarmoqlanishlardan iborat noyob tuzilish mavjud.
Ayrim tibbiyot muassasalarida bir barmoq izi namoyish qilinib, uning ostiga o‘n besh mingta boshqa barmoq izi qo‘yilganida ham, ulardan ikkitasi hatto yetti nuqtada ham mutlaq o‘xshash chiqmagan.
Barmoq izi inson ona qornida bo‘lganidayoq, homilaning oltinchi oyida shakllana boshlaydi va inson o‘lguniga qadar o‘zgarmasdan saqlanadi.
Yana ham hayratlisi shuki, agar barmoq uchidagi teri butunlay olib tashlansa, uning o‘rnida qayta o‘sib chiqqan yangi terida avvalgi barmoq izining o‘zi yana paydo bo‘ladi.
Ayrim jinoyatchilar barmoq izlarini yo‘qotish uchun jarrohlik amaliyotlarini o‘tkazganlar. Ular barmoq terisini kesib tashlab, boshqa joydan olingan terini ko‘chirib o‘tkazganlar. Ammo oradan bir necha oy o‘tgach, avvalgi barmoq izlari yana qayta namoyon bo‘lgan.
Chunki bu – Alloh taolo insonga bergan ilohiy muhrdir. Uni bashar quvvati yo‘q qilib tashlay olmaydi.
Qiyomat kuni Alloh taolo insonlarni qayta tiriltirganida ham ana shu chiziqlar, chuqurchalar, tarmoqlar va mayda belgilar yana avvalgi holiga qaytariladi.
Alloh taolo marhamat qiladi: “Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 4-oyat).
Bu – Alloh taoloning buyuk oyatlaridan biridir. Inson hali ona qornida ekan, bu naqshlar qanday yaratiladi? Keyin inson o‘lganidan so‘ng Alloh taolo ularni qanday qilib yana avvalgi holiga qaytaradi?
Bu savollarning o‘zi inson qalbini tafakkurga, aqlni esa Yaratuvchining qudrati haqida mulohaza qilishga chorlaydi.
Zamonaviy ilm-fan yana bir hayratli haqiqatni kashf etdi: insonning ko‘z gavhari – ya’ni ko‘zning rangli qismi ham har bir insonda o‘ziga xos bo‘lib, u ham shaxsni aniqlashda barmoq izi kabi noyob belgi vazifasini bajaradi.
Demak, inson tanasidagi har bir a’zo, har bir chiziq, har bir hujayra va har bir biologik belgi – Alloh taoloning qudratiga dalolat qiluvchi tirik oyatdir.
Muhammad Rotib Nabulsiyning
Qur’on va sunnatdagi
ilmiy mo‘jizalar
ensiklopediyasidan
Mir Arab oliy madrasasi
o‘qitvchisi
Abdurahmonov
Abdulhodiy
tarjima qildi