Parvardigor bizga yengillik istaydi
Yaratganga beadad shukrlar aytamiz. Alloh taolo ramazon oyida ro‘zani farz qildi va ushbu oyni rahmat va mag‘firat oyi deya atadi. Bu oy bizlarga nafsimizni tarbiya qilishda yordam beradi, sabrni, mehr-shafqatni o‘rganamiz. Barcha payg‘ambarlar nafs tarbiyasida shu ibodatdan foydalanganlar. Agarda inson ana shu ibodat mashaqqatiga sabr qilsa, uni muhabbat bilan ado etsa, ushbu oyda ko‘proq ehson, sadaqalar qilsa, oxirat qiyinchiliklaridan qutiladi. Alloh taolo Qur’oni karimda:
“Alloh sizlarga yengillikni istaydi, og‘irlikni xohlamaydi”, deya marhamat qiladi (Baqara surasining 185-oyati).
Ramazon oyida tutilgan ro‘za orqali vaqtinchalik ochlik va chanqoqlik mashaqqatini totish bilan oxiratdagi og‘ir mashaqqatdan qutilishi Furqon surasining 75-76-oyatlarida quyidagicha ma’lum qilingan:
“Aynan o‘shalar sabr qilganlari sababli (jannatdagi) yuksak darajalari bilan mukofotlanurlar va u joyda (farishtalar tomonidan) salom va omonlik bilan qarshi olinurlar. Ular o‘sha joyda mangu qolurlar. U eng go‘zal qarorgoh va eng go‘zal dargohdir”.
Ro‘za-ochlik va chanqoqlik kabi qiyinchilikdan iborat. Bu esa ro‘zadordan sabr-matonat talab qiladi. Ushbu ochlikka sabr qilgan inson sobir bandalar qatoridan joy oladi. Sobirlarga va’da qilingan mukofot esa abadiy jannatdir. Robbimiz barchamizga ibodatlarni chiroyli ado etishda sabr ato etsin.
Sabr to‘g‘risida Hazrati Abu Hurayra roziyallohu anhu bunday deganlar: «Kimga sabr qilish ne’mati ato qilingan bo‘lsa, u hech qachon savobdan mahrum bo‘lmaydi».
Zumar surasining 10-oyatida:
“…Albatta, sabr qiluvchilarga mukofotlari behisob berilur” deyiladi.
Sabr oyi bo‘lmish ramazoni sharifdan unumli foydalanib, sabr deb atalmish fazilatga erishishga mahkam bel bog‘laylik. Shoyadki, Alloh taolo bizlarni ham o‘zining sobir bandalarining qatoriga qo‘shsa.
Abdulaziz Bobomirzayev,
“Hidoya” o‘rta maxsus islom bilim yurti mudiri
18 avgust — Usmon Mus'hafi Toshkentga qaytgan kun
18 avgust Toshkentning nafaqat diniy, balki madaniy va ilmiy merosi tarixida muhim o‘rin tutuvchi sana. Qur’oni Karimning eng qadimiy qo‘lyozmalaridan biri sifatida e’zozlanadigan Usmon Mus'hafi asrlar davomida Markaziy Osiyo tarixining turli bosqichlariga guvoh bo‘lib kelgan, xabar bermoqda iccu.uz.
Ushbu nodir qo‘lyozma yirik hajmdagi pergament varaqlarga yozilgan bo‘lib, matni qadimiy Hijoz xatida bitilgan. Mus'hafda hozirgi arab yozuvidagi nuqta va harakat belgilari mavjud emas. Manbalarda uning saqlanib qolgan qismi 338 yoki 353 varaqdan iborat ekani haqida turli ma’lumotlar uchraydi. Ayrim yo‘qolgan pergament varaqlar keyinchalik qog‘oz bilan almashtirilgan. Qo‘lyozmaning aniq sanasi xususida ilmiy adabiyotlarda turli qarashlar mavjud.
Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, Mus'haf uzoq yillar Samarqandda saqlangan. 1868–1869 yillarda u Sankt-Peterburgga olib ketilgan va Imperator xalq kutubxonasiga topshirilgan. 1905 yilda qo‘lyozmaning 50 ta faksimile nusxasi ko‘chirilgan. 1917 yildagi siyosiy o‘zgarishlardan keyin musulmon ulamolarining talabi bilan Mus'haf avval Ufaga, keyin esa O‘rta Osiyoga qaytarilishi jarayoni boshlangan.
1924 yilda Usmon Mus'hafi Tatariston, Boshqirdiston va Turkiston ulamolaridan tashkil topgan maxsus kuzatuvchilar hamrohligida maxsus poyezd orqali Ufadan Toshkentga olib kelindi. Toshkentga olib kelinganidan so‘ng Mus'haf bir muddat shahardagi masjidlardan birida saqlandi. Keyinchalik uning asrab-avaylanishini ta’minlash maqsadida O‘zbekiston tarixi davlat muzeyiga topshirildi.
1989 yil 14 mart kuni Toshkentda bo‘lib o‘tgan Musulmonlarning IV quriltoyida O‘zbekiston hukumati qarori bilan Usmon Mus'hafining musulmonlar ixtiyoriga qaytarilgani e’lon qilindi. Keyinchalik u O‘zbekiston musulmonlari idorasi ixtiyoriga topshirildi. Mus'haf bir muddat Hazrati Imom majmuasidagi «Mo‘yi Muborak» madrasasi muzey-kutubxonasida maxsus sharoitda ham saqlandi.
Usmon Mus'hafining tarixiy va madaniy ahamiyati xalqaro miqyosda ham e’tirof etilgan. 1997 yilda qo‘lyozma YUNЕSKOning «Memory of the World» — «Jahon xotirasi» dasturi ro‘yxatiga kiritilgan.
2025 yil 13 noyabr — Usmon Mus'hafi tarixida yana bir muhim sana. Aynan shu kuni nodir qo‘lyozma O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga olib kelindi. Bugun Qur’on zalidagi asosiy eksponatlardan biri sifatida alohida o‘rin egallab, yurtimizning ko‘p asrlik diniy, ilmiy va ma’naviy merosini namoyon etuvchi bebaho yodgorlik sifatida taqdim etilgan. Shuningdek, Markazda turli davrlarda Somoniylar, Qoraxoniylar, Xorazmshohlar va Temuriylar davrida ko‘chirilgan Qur’on nusxalarini ham ko‘rish mumkin. Usmon Mus'hafi tarixi bu faqat bir qo‘lyozmaning tarixi emas. Bu asrlar osha saqlangan ilmiy va ma’naviy meros, uni asrab-avaylagan avlodlar xotirasi va O‘zbekiston zaminida shakllangan buyuk islom sivilizatsiyasining uzviy davomiyligi haqidagi tarixdir.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
