Sayt test holatida ishlamoqda!
28 Iyun, 2026   |   13 Muharram, 1448

Toshkent shahri
Tong
03:06
Quyosh
04:52
Peshin
12:29
Asr
17:41
Shom
20:04
Xufton
21:46
Bismillah
28 Iyun, 2026, 13 Muharram, 1448

Obid Jurayj qissasi...

11.05.2017   9979   6 min.
Obid Jurayj qissasi...

Qissalar nasihat va ibrat manbaidir. Qur’oni karimning ma’lum bir qismi aynan qissalarni batafsil bayon qilishga bag‘ishlangan. Shu boisdan ham Qur’oni karim bilan bir qatorda hadisi shariflarda ham avval yashab o‘tgan ummatlar haqidagi go‘zal qissa va xabarlarni ko‘plab uchratishimiz mumkin. Zero, o‘tgan payg‘ambarlar hamda solih zotlarning hayotiy qissalarida keyingi keluvchi avlodlar uchun go‘zal o‘rnak va namuna bordir. Alloh taolo marhamat qiladi:

 لَقَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِي الْأَلْبَابِ مَا كَانَ حَدِيثًا يُفْتَرَى وَلَكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيلَ كُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ 

“Darhaqiqat, ularning qissalarida aql egalari uchun (katta) ibrat bordir. (Ushbu Qur’on) to‘qib chiqariladigan gap emas, balki o‘zidan oldingi narsalarni (ya’ni, samoviy kitoblarni) tasdiq etuvchi, unga imon keltiradigan qavm uchun barcha narsalarni mufassal bayon qilib beruvchi hidoyat va rahmat (manbai bo‘lgan bir Kitob)dir” (Yusuf surasi, 111 oyat).

Mana shunday ajoib qissalardan biri Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam as'hoblari orqali bizlarga xabarini bergan “Obid Jurayj” qissasidir.

Imom Buxoriy va Imom Muslim Abu Hurayra roziyallohu anhudan Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning shunday deganlarini rivoyat qiladi: “Uch kishidan boshqa hech kim beshik (ya’ni go‘daklik vaqti)da gapirmagan. Ular: Iyso ibn Maryam alayhissalom, Jurayjning sherigi (uchinchi kishini boshqa rivoyatda Yusuf alayhissalomning pokliklariga guvohlik bergan chaqaloqni  keltirganlar)”.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam marhamat qiladilar: “Jurayj ibodatgo‘y kishi bo‘lib, bir uyni tanlab, o‘sha yerda ibodat qilar edi. Bir kuni Jurayj namoz o‘qiyotgan vaqtda uning onasi kelib qoldi va ey Jurayj, deb chaqirdi. Jurayj “Ey Xudoyim, onam (ni tanlaymi) va (yoki) namozimnimi?”, deb ikkilandi. So‘ng yana namoziga berilib ketdi. Onasi kuta-kuta ketdi. Ertasi kuni yana keldi va yana: “Ey, Jurayj!”, deb chaqirdi. Jurayj: “Yo, Xudoyim! Onam (ni tanlaymi) va (yoki) namozimnimi?”, deb ikkilandi. So‘ng yana namoziga berilib ketdi. Onasi yana qaytib ketdi. Ertasi kuni onasi yana keldi va ey Jurayj, deb chaqirdi. Jurayj “Yo, Xudoyim! Onam (ni tanlaymi) va (yoki) namozimnimi?”, deb ikkilandi. So‘ng yana namoziga berilib ketdi. Onasi: “Yo, Xudoyim! Buzuq ayollarning yuzlariga qarab qolmagunicha uning jonini olmagin”, deb duoyibad qildi.

Bani Isroil Jurayjni (o‘zlariga o‘rnak qilishar) va uning ibodati haqida bir-biriga so‘zlashar edi. Shu yerda o‘z husnu jamoli bilan mag‘rurlanib yuradigan fohisha ayol bor edi. U agar xohlasangizlar, uni yo‘ldan uraman, dedi. Keyin Jurayjning oldiga borib o‘zini taklif qildi. Jurayj unga qayrilib ham qaramadi. Ayol chiqib Jurayjning ibodatxonasiga yaqin joyda yashaydigan cho‘pon oldiga kelib unga o‘zidan foydalanishlik imkonini berdi. Ayol cho‘pon bilan zino qilib undan bola orttirdi va odamlar orasida uni Jurayjning farzandi degan ig‘voni tarqatdi. Odamlar Jurayjning ibodatxonasini buzib uni qo‘llari uchi bilan ko‘rsatadigan, hatto ko‘chalarda uni yoqasidan sudrab yuradigan bo‘lishdi. Biroq, Alloh taolo ibodatgo‘y bandasini shunday tashlab qo‘ymadi. Jurayj o‘z Rabbisiga ishonganligi tufayli namozlarida iltijo qilib, bu fitnani bartaraf etishini yolborardi. Zotan, namoz bandaning eng oliy maqomi, kushoyish mavqeidir. Odamlar endigina tug‘ilgan chaqaloqni ko‘tarib kelishganida Jurayj undan otasi kim ekanligini so‘radi. Chaqaloq Allohning qudrati bilan tilga kirib “otam falon cho‘pon” deya javob berdi. Shunday qilib, Alloh taolo ibodatgo‘y bandasini bunday fitnadan qutqarib, uni yana ibodat xalovatiga qaytardi. Odamlar esa Jurayjni ulug‘lab unga maqtovlar yog‘dirishdi”.

Endi ushbu qissadan quyidagilarni xulosa qilishimiz mumkin:

  • Ota-onani ranjitish, ularga oq bo‘lish juda xatarli ish va ulkan gunoh ekan;
  • Ota-onaning farzandiga qilgan duosi to‘siqsiz qabul bo‘ladi. Shu bois, farzand ota-onadan yaxshi duo topish payidan bo‘lishi, Alloh saqlasin, yomon duo chiqishiga sababchisi bo‘lib qolmasligi kerak. Chunki rohib Jurayjning boshiga shuncha tashvishlar onasiga itoatsizligi tufayli keldi.
  • Alloh taolo Jurayjning onasi qilgan duoyibadini ijobat qildi.  Demak, onalarning duolari shunaqa nozik darajada ekan. Shuning uchun, onalar ham  bolalarining haqqiga har xil salbiy duolarni qilib yuborishdan ehtiyot bo‘lishlari kerak. Shu o‘rinda bir haqiqat, bizning munis onalarimiz bolamni senlasam “sen” bo‘lib, “o‘l” desam o‘lib qoladi deb farzandlarini mehr qanotlarida asrab-avaylab voyaga yetkazib, tarbiya qilganlar. Hozirda ba’zi yosh kelin onalar bolajonlari o‘rtasidagi muloqot va munosabatlariga bir oz jiddiyroq e’tibor qilsa, o‘tmish momolarimizdan ibrat olsalar yaxshi bo‘lardi;
  • Shuningdek, banda har doim Allohga yuzlanib, bog‘lanib turishi lozim. Shunda Alloh ham uni yakkalab qo‘ymaydi;
  • Har qanday zamonda ham yomonlar bo‘lgan va bo‘lgan. Ularning yomonliklaridan esa iffatini saqlagan kishilargina omonda qoladi. Shunday ekan musulmon kishi har qadamda xushyor va ehtiyotkor bo‘lishi kerak;
  • Alloh bandalarini sinagan paytda chiroyli sabr qilib Rabbilaridan yaxshilikni so‘rashlari lozim.

Alloh taolo barchalarimizga taqvo, O‘zini doim yod etib yurish, musibat payti sabr qilib, ne’mat kelganda esa shukr qilish baxtini nasib etsin! Oxiratda xato va kamchiliklarimizni avf etib, bizlarni jannati bilan mukarram qilsin! Omin!

Jaloliddin Hamroqulov,

TII “Tahfizul Qur’on” kafedrasi mudiri,

 “Novza” jome masjidi imom xatibi

Maqolalar
Boshqa maqolalar

Inson barmoq izlari

26.06.2026   7115   4 min.
Inson barmoq izlari

Inson tanasidagi eng hayratli alomatlardan biri – uning barmoq izlaridir.


Agar ikki egizak bir tuxumdan yaralgan bo‘lsa – zero ba’zi egizaklar ikki tuxumdan, ba’zilari esa bir tuxumdan yaraladi – hatto shunday holatda ham ularning barmoq izlari bir-biridan mutlaqo farq qiladi.


Bu haqiqatga Alloh subhanahu va taolo O‘zining aziz Kitobida ishora qilib shunday marhamat qiladi:


“Inson Bizni, uning suyaklarini jamlay olmas, deb o‘ylarmi? Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 3–4-oyatlar).


Zamonaviy ilm-fan barmoq izlarida yuzga yaqin o‘ziga xos alomat borligini aniqladi. Agar ikki barmoq izida ana shu yuz alomatdan o‘n ikkitasi o‘zaro mos kelsa, u holda bu ikki iz bir insonga tegishli deb qabul qilinadi.


Tasodifan ikki barmoq izining bir xil chiqish ehtimoli esa oltmish to‘rt milliarddan bittadir. Ya’ni yer yuzida oltmish to‘rt milliard inson yashagan taqdirda ham, shundagina bir juft barmoq izining o‘xshab qolish ehtimoli paydo bo‘ladi. Holbuki, dunyo aholisi 8 milliardni tashkil etadi, xolos.


Barmoq izlarining shakli ham favqulodda murakkabdir. Unda yoylar, egri chiziqlar, burilishlar, burchaklar, tarqalishlar, mayda chiziqlar, chuqurchalar va tarmoqlanishlardan iborat noyob tuzilish mavjud.


Ayrim tibbiyot muassasalarida bir barmoq izi namoyish qilinib, uning ostiga o‘n besh mingta boshqa barmoq izi qo‘yilganida ham, ulardan ikkitasi hatto yetti nuqtada ham mutlaq o‘xshash chiqmagan.


Barmoq izi inson ona qornida bo‘lganidayoq, homilaning oltinchi oyida shakllana boshlaydi va inson o‘lguniga qadar o‘zgarmasdan saqlanadi.


Yana ham hayratlisi shuki, agar barmoq uchidagi teri butunlay olib tashlansa, uning o‘rnida qayta o‘sib chiqqan yangi terida avvalgi barmoq izining o‘zi yana paydo bo‘ladi.


Ayrim jinoyatchilar barmoq izlarini yo‘qotish uchun jarrohlik amaliyotlarini o‘tkazganlar. Ular barmoq terisini kesib tashlab, boshqa joydan olingan terini ko‘chirib o‘tkazganlar. Ammo oradan bir necha oy o‘tgach, avvalgi barmoq izlari yana qayta namoyon bo‘lgan.


Chunki bu – Alloh taolo insonga bergan ilohiy muhrdir. Uni bashar quvvati yo‘q qilib tashlay olmaydi.


Qiyomat kuni Alloh taolo insonlarni qayta tiriltirganida ham ana shu chiziqlar, chuqurchalar, tarmoqlar va mayda belgilar yana avvalgi holiga qaytariladi.


Alloh taolo marhamat qiladi: “Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 4-oyat).  


Bu – Alloh taoloning buyuk oyatlaridan biridir. Inson hali ona qornida ekan, bu naqshlar qanday yaratiladi? Keyin inson o‘lganidan so‘ng Alloh taolo ularni qanday qilib yana avvalgi holiga qaytaradi?


Bu savollarning o‘zi inson qalbini tafakkurga, aqlni esa Yaratuvchining qudrati haqida mulohaza qilishga chorlaydi.


Zamonaviy ilm-fan yana bir hayratli haqiqatni kashf etdi: insonning ko‘z gavhari – ya’ni ko‘zning rangli qismi ham har bir insonda o‘ziga xos bo‘lib, u ham shaxsni aniqlashda barmoq izi kabi noyob belgi vazifasini bajaradi.


Demak, inson tanasidagi har bir a’zo, har bir chiziq, har bir hujayra va har bir biologik belgi – Alloh taoloning qudratiga dalolat qiluvchi tirik oyatdir. 


Muhammad Rotib Nabulsiyning 

Qur’on va sunnatdagi 

ilmiy mo‘jizalar 

ensiklopediyasidan

Mir Arab oliy madrasasi

o‘qitvchisi
Abdurahmonov

Abdulhodiy

tarjima qildi