Shifo istab kimga murojaat qilay
Xalqimizda davo uchun yoki ko‘z tegmaslik uchun Quron oyatlaridan dam solish odati mavjud. Binobarin, Quroni karim shifo bo‘lib, bu haqda Alloh taolo: «(Biz) Qur’ondan mo‘minlar uchun shifo va rahmat bo‘lgan (oyat)larni nozil qilurmiz» (Isro,82) deb marxamat etgan. Qurondagi xar bir oyat hissiy va manaviy, zohiriy va botiniy kasalliklarga shifodir.
Insondagi ruhiy tasirning yaxshi va yomon jihatning g‘olibligiga qarab ko‘z tegishi, atrofdagilarga yomon ta’sir etishi mumkin. Zero, Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilingan hadisda Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Ko‘z tegishi haqiqatdir”, deganlar (Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyatlari).
Payg‘ambarimiz (sollalohu alayhi va sallam) ham ko‘z tegishiga qarshi “Falaq” va “Nos” suralarini o‘qib panohlanganlar. Shuningdek, kim biron narsani ko‘rib, ko‘zi quvnasa, “Mashaalloh, la havla va la quvvata illa billah”, deyishi mustahab amaldir.
Afsuski, ko‘z tegishidan panohlanishning odamlar qo‘llayotgan tumor, ko‘zmunchoq, qalampir, taqa, isiriq kabilarni taqish yoki osib qo‘yish kabi usullari tobora avj olib, ko‘payib bormoqda. Bunday qilish Allohdan o‘zga narsadan panoh so‘rash bo‘lgani uchun shariatimizda harom va shirk sanaladi.
Bir kuni bir odam oldimga dam solib qo‘yishimni, iltimos qilib keldi. Ranglari so‘lik, ko‘zlaridan nur qochgan edi. Kelib o‘tirib olgandan so‘ng dardini ayta boshladi. Ishlari yurishmay qolganini, sog‘lig‘ining mazasi yo‘q ekanligini aytdi. Bir folchining oldiga borganini, u ayol esa unga ilmu-amal qilingani, oldi olinmasa, tez orada vafot etishini “bashorat” kilganmish. Ilmu-amalni qo‘shnisi qilganini ham aytib o‘tgan. O‘zim sizni davolayman, o‘qib qaytariq qilaman deb, u bechoradan katta miqdorda pulini olgan. Folchi dam solib bergan narsalarni qo‘shnisining darvozasi tagiga sepgan. Buni qo‘shnisi ko‘rib, o‘rtada adovat paydo bo‘lgan. Natijada esa, holat yanada yomonlashgan. Bormagan mullam, folchim qolmadi, deb so‘zini davom ettirdi.
Men unga muqaddas dinimiz ko‘rsatmalarini aytib berdim. Uning qilgan ishlari gunoh ekanligi, bu shariatimizga ko‘ra qattiq taqiqlangan amal ekanini aytdim. Darrov tavba kilishi kerakligini, shunda hammasi o‘z izniga qaytishini tushuntirdim.
Gaplarimni qabul qildi va tavba qilishni, bundan buyon besh vaqt namozni kanda qilmasligini aytdi. Oradan bir kancha vaqt o‘tib, u bilan ko‘chada uchrashib qoldik. Yuzlari to‘lishgan, ranglari toza bo‘lib, xursand holda edi. Salomlashganimizdan so‘ng, menga o‘z tashakkurini izhor etdi. Ishlari yurishib, sog‘lig‘i ham yaxshilanganini aytganda qalbimda iliqlik paydo bo‘ldi. Zero, bir adashib, yo‘lini topa olmayotgan odamga yordam berganimdan Allohga shukronalar aytdim. Afsus, bu odamga o‘xshab adashib, yo‘lini topa olmayotgan, dardini ilmli kishilarga emas, aksincha, ilmsiz, joxil kimsalarga duch kelib, sarson-sargardon bo‘lib yurganlar kancha. Shifo Allohdandir. Nima ish qilayotganimizni bir o‘ylab, kimlarga murojaat qilish kerakligini ham mushohada qilib ko‘raylik.
Baxtiyorxon UMARALIYEV
Zarbdor tumani “Qusom ibn Abbos”
jome masjidi imom-xatibi
Shayboniylar daxmasi ziyoratgohga aylantiriladi
Samarqandning yuragi boʻlgan Registon maydoni hududidagi Shayboniyxon va uning sulolasi dafn etilgan maskan ziyoratgohga aylantiriladi.
Registon majmuasi rahbari Xonqul Samarovning soʻzlariga koʻra,1960–1962-yillarda hozirgi Islom Karimov koʻchasini kengaytirish, obodonlashtirish ishlari jarayonida mazkur daxma shu hududda boʻlgan Shayboniyxon madrasasi hovlisidan Registon maydoniga – Tillakori va Sherdor madrasalari yoniga koʻchirilgan.
“Maʼlumki, mazkur hudud Amir Temur bobomiz davrida Samarqand shahrining eng muhim markazlaridan biri boʻlgan, bu hududda koʻplab madrasa va masjidlar bunyod etilgan. Jumladan, Amir Temur masjidi va uning roʻparasida Bibixonim madrasasi qad rostlagan. Keyinchalik Mirzo Ulugʻbek bobomiz tomonidan ulkan madrasa qurilgan. Balki Shayboniyxon ham ana shu ulugʻvor madrasa va masjidlarga havas qilib, ularning yonida madrasa qurgandir. Chunki, tarixiy manbalardan bilamizki, Muhammad Shayboniyxon ham ulugʻ hukmdor boʻlish bilan birga ilm-maʼrifat homiysi, ilmli inson va ijodkor sifatida Samarqandda ulkan bunyodkorlik ishlarini amalga oshirgan, koʻplab masjid va madrasalar qurdirgan. Amir Temurdan keyin qudratli davlat tashkil etib, uning chegaralarini kengaytirgan, obod qilgan”, deydi Registon majmuasi rahbari.
Tarixiy manbalarda Shayboniyxon 1510-yilda Eron shohi Ismoil Safaviy bilan boʻlgan jangda halok boʻlgach, uning boshsiz tanasi Samarqandga keltirilib, Baland Sufaga dafn qilingani yozilgan.
Baland Sufa oʻz vaqtida Shayboniyxon madrasasida boʻlgan va keyinchalik (1960–1962-yillarda) oʻz holicha Registon hududiga koʻchirilgan daxmadir.
Xonqul Samarovning qoʻshimcha qilishicha, shu paytgacha Muhammad Shayboniyxon shaxsiga munosabat ortidan bu joyga ham yetarli darajada eʼtibor qaratilmagan.
Shuningdek, u oltmish yildan ortiq vaqtdan buyon ushbu hududda turgan bu ziyoratgoh haqida oddiy odamlar, hatto koʻpchilik tarixchilarda ham ma'lumot yo'qligini, bunga sabab esa hududda hech qanday koʻrgazmali vosita yoki yozuv mavjud emasligini taʼkidlaydi.
“Yillar davomida xalqimiz ongiga Bobur ijobiy, Shayboniyxon salbiy shaxs sifatida singdirildi. Aslida esa davlatchilik tariximiz, qolaversa, adabiyotimiz rivojida bu ikki buyuk bobomizning ham oʻz munosib oʻrni, hissasi bor. Zahiriddin Muhammad Boburning oʻzi ham “Boburnoma”da bu zotning nomi haqida toʻxtalib, “Shayboq”, yaʼni “kuch-qudratli” degan taʼrif bergan. Shayboniyxon va shayboniylar tomonidan Samarqandda, umuman, ushbu mintaqada katta bunyodkorlik ishlari amalga oshirilgani haqida tarixiy manbalarda koʻplab maʼlumotlar uchraydi. Masalan, Shayboniyxon bir necha bosqichli oʻqitish tizimi joriy etib, barcha ilmlardan xabardor boʻlish uchun bola 26-yil taʼlim olishi kerak, deb hisoblagan. Ikki yillik maktab taʼlimidan soʻng har biri 8-yildan iborat uch bosqichli madrasa taʼlimini olish zarur boʻlgan”, deya maʼlumot beradi Registon majmuasi rahbari Xonqul Samarov.
Maʼlumot uchun, Shayboniyxon kuchli sarkarda, hukmdor boʻlish bilan birga ijodkor sifatida nafis gʻazal va ruboiylar, dostonlar yozgan. Jumladan, “Bahr-ul xudo” nomli dostoni va oʻgʻli valiahd Temur sultonga atalgan pand-nasihatlardan iborat kitobi mavjudligi qayd etiladi.
Tarixiy manbalarda keltirilishicha, u bobosi Abulxayrxon vafotidan keyin parokanda boʻlib ketgan qabilalarni birlashtirib, koʻchmanchi oʻzbeklar davlatini qayta tiklagan. Movarounnahr, Xorazm va Xurosonni egallab, qudratli davlat barpo qilgan. Muhammad Shayboniyxon butun mintaqani yagona bir markaz – Samarqand qoʻl ostida birlashtirgan.
O'zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
- «
- »