frontend\widgets\header\Header: Attempt to read property "fajr" on null

Vatan ostonadan boshlanadi

14.03.2017   13300   5 min.
Vatan ostonadan boshlanadi

Sevinchi ichiga sig‘may borayotgan Noila opa ishdan keldi-yu oshga unnab ketdi. Chunki bugun ajoyib bayram – o‘g‘li Qodirjon diplom oladi.

Ota kasbiga mehr qo‘ygan Qodirjon universitetning kimyo-biologiya fakultetini tamomladi. Ota-onaning xursandchiligini ko‘rsangiz edi. Axir besh yil davomida farzand o‘qitish: o‘zi yemay farzandiga yedirishning, o‘zi kiymay farzandiga kiydirishning o‘zi bo‘larkanmi.

Dasturxon atrofida oila jam bo‘lib o‘tirganda onasi Qodirjoning  ko‘ngli yorishmayotganini sezdi.           

– Ha o‘g‘lim, tinchlikmi? Xayoling parishon? Bugun o‘zing orzu  qilgan kasb egasi bo‘lding... – deb so‘radi o‘g‘lidan.

– Ha... oyijon shundayku-ya, lekin...

– Nima lekin?

– Menga Sariosiyo tumanining chekka qishlog‘iga maktabga yo‘llanma berishdi.

– Voy bolama, shunga xafa bo‘lasanmi? Mayli, bahonada ko‘rmagan joylarni ko‘rib kelasan. Tog‘li joylar, qishloq havosi yengil bo‘ladi deyishadi, balki taqdiring qo‘shilgan bo‘lsa, baxting ham...

– Qo‘ying, oyi...

Qodirjonni qishloqqa tuman xalq ta’lim bo‘limidan bir juvon boshlab bordi. Ularni bo‘ydor, gavdali, kaftlari naqd chaqaloqning kallasidek keladigan qishloq oqsoqoli – “qahramon”ota va maktab direktori kutib oldi.

Barot otani “qahramon” ota deyishganicha bor ekan: ota qishloqning chekka so‘qmoq yo‘lidan borarkan qora dori ko‘tarib kelayotgan uchta narkobiznesga duch kelib qoladi va uchalasini ham yer tishlatib, oyoq-qo‘lini bog‘lab Ichki Ishlar bo‘limiga topshirdi. Shu-shu Barot otani qishloq ahli “qahramon” ota deb aytishadi.

Qodirjonni vaqtincha qishloq chekkasidagi eski kalxo‘z idorasiga joylashtirishdi. Idoraning etagi chegaraga tutashgan. 

Sokin, so‘lim qishloq. Oqshom supada yotarkan osmonda yulduzlar charaqlagan, uzoqdan itlarning akillashi, baqalarning qurillashi, mayin shabadada teraklarning shitirlashi eshitiladi.

Odamlarini aytmaysizmi, naqadar samimiy va mehmondo‘st. Kunda-kunora yosh bolalar kelib  “Muallim aka, biznikiga yuring” deya mehmondorchilikka chaqirib ketadi.

Sentyabr kelib darslar ham  boshlandi. Qodirjonning odati qiziq, ishdan keladi-yu, onasidan yuqqanmi, qirga chiqib tabiat manzarasini chizadi. Kunlar shu zaylda o‘tarkan bir voqea sabab Qodirjonning hayoti o‘zgarib ketdi. Odatdagidek rasm chizib o‘tirarkan, yonida paydo bo‘lgan ikkita yigitni payqamay qoldi.

– Assalomu alaykum, hormang, rassom aka. – dedi ulardan biri.

– Vaalaykum assalom, bor bo‘ling, – dedi qo‘qqisdan berilgan salomdan cho‘chib ketgan Qodirjon.

– O‘h-ho‘, juda chiroyli chiqibdi.

– Ha... rasm chizish sevimli mashg‘ulotim

– Rassom aka, sizga bir taklif bilan kelgandik. Biz dorivor giyohlar savdosi bilan shug‘ullanamiz. Ammo chegara  rasmiyatchiligiga hushimiz yo‘q. Xo‘p desangiz, bugun tunda hamkorlarimizga  giyohlarni sizni hovlingizda bersak. Bu xizmat haqqingiz, – deya bir dasta pulni tutqazishdi unga.

– Bo‘pti yordam beraman. Xizmat haqqi kerakmas, faqat qari onamga ozgina dorivor o‘t berasiz,- dedi Qodirjon ziyraklik bilan. “Nima uchun yashirin yo‘llar bilan, yana kechasi? Bu ishda bir sir borga o‘xshaydi” degan o‘y o‘tdi Qodirjonning xayolidan.

Qodirjon dasturxon tuzadi, do‘ppidekkina osh ham damladi. Tun yarimdan oqqanda  hovli etagidan zambildek keladigan ikkita qopni yelkalagan yigitlar kirib keldi.

– Mehmon atoyi xudo deydilar, bir piyola choy ichmasangiz xafa bo‘laman,– dedi Qodirjon tuzalgan dasturxonga ishora qilib. Yigitlar har qancha shoshilsa-da, to‘kin  dasturxonni ko‘rib, ishtahalari ochilib  ketdi.

– Ha, mayli  ikki daqiqa.

– Mehmonlarim, azizlarim, – deb Qodirjon jimirlab turgan “pepsi-kola”dan uch piyola  simirdi. U mehmonlarga piyolalarga suzib qo‘yilgan “pepsi”ni uzatarkan, o‘zini charchaganga solib, cho‘ntagidagi diktafonning “yozuv” tugmasini bosdi va yostiqqa yonboshlab  xurrak ota boshladi.

– G‘o‘ra ekan-u bu.

– Qopiga kelishganimizdekmi.

– Ha.

– Bu yerda qancha? So‘rashyapti.

– Bo‘pti, ketdik.

Ular supadan qo‘zg‘almoqchi bo‘lganida vujudlari titrab, peshonalaridan muzdek ter chiqib ketdi.

Qodirjonning ziyrakligi tufayli yuz kg afg‘on opium moddasi ushlab qolindi.

Ertasi kuni maktabda yig‘ilish bo‘ldi. Yig‘ilishga mutasaddi tashkilotlardan rahbarlar kelishdi. Polkovnik Shamsiyev Qodirjonga hukumatimiz tomonidan berilgan tashakkurnoma va sovg‘alarni topshirarkan, Ichki ishlar bo‘limiga ishga qabul qilingani to‘g‘risidagi buyruqni berdi.

Ha... dono xalqimiz: “Xoin qoni chelakka, Botir qoni yurakka”, deb bejiz aytmagan.

Bu zahri qotil necha-necha yoshlarning juvonmarg bo‘lishiga, ma’naviyatimizga bolta urilishga,  go‘daklarning mayib-majruh tug‘ilishiga sabab bo‘lishi mumkin edi.

Ha, azizlar chegaralarimiz mustahkam, askarlarimiz ziyrak. Lekin, tinchligimizni asrash borasida Barot otadek, Qodirjondek fidoyilik ko‘rsatish barchamizning Vatan oldidagi muqaddas burchimizdir. 

Toyirjon TUNGATOV,

Chinoz tumanidagi  “Hazrati Ali” jome masjidi imom-xatibi 

Boshqa maqolalar
Maqolalar

Ashuro – shukronalik va ibodat kuni

22.06.2026   2132   4 min.
Ashuro – shukronalik va ibodat kuni

Hijriy taqvimi bo‘yicha yilning birinchi oyi Muharram bo‘lib, hurmatli oylar sirasiga kiradi. Alloh taolo Qur’oni karimda to‘rtta oyni – Muharram, Rajab, Zulqa’da va Zulhijjani hurmatli, ya’ni urush harom qilingan oylar deb zikr qilgan.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Ramazondan keyingi eng fazilatli ro‘za Allohning oyi Muharramdagi ro‘zadir” deb marhamat qilganlar (Imom Muslim rivoyati).

Muharram oyining o‘ninchi kuni Ashuro kuni deb ataladi. “Ashuro” so‘zi arabcha “ashara”, o‘n sonidan olingan bo‘lib, aynan oyning o‘ninchi kuniga ishora qiladi. Bu kun islom tarixida va undan avvalgi ummatlarda ham ulug‘ ahamiyat kasb etgan.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Madinaga hijrat qilganlarida, yahudiylarning Ashuro kuni ro‘za tutayotganini ko‘rdilar va buning sababini so‘radilar. Ular: “Bu Allohning Muso alayhissalomni va Bani Isroilni Fir’avndan qutqargan kunidir, Muso alayhissalom bu kuni shukronalik yuzasidan ro‘za tutganlar” deb javob berdilar. Shunda Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Biz Musoga ulardan ko‘ra haqliroqmiz” deb, o‘zlari ham ro‘za tutdilar va sahobalarga ham ro‘za tutishni buyurdilar (Imom Buxoriy va Muslim rivoyati).

Ashuro ro‘zasi tutishning fazilati haqida Rasululloh sollallohu alayhi vasallam shunday dedilar: “Ashuro kuni tutiladigan ro‘za bir yillik gunohlarni kaforat qiladi deb umid qilaman” (Imom Muslim rivoyati). Bu katta fazilat bo‘lib, Allohning bandalariga ko‘rsatgan ulkan rahmatidir.

Shuningdek, ulamolar Ashuro ro‘zasini tutishda to‘rtta daraja borligini zikr etganlar. Muharramning to‘qqizinchi, o‘ninchi va o‘n birinchi kunlarida ro‘za tutish eng mukammal daraja, to‘qqizinchi va o‘ninchi kunlari ro‘za tutish ikkinchi daraja, o‘ninchi va o‘n birinchi kunlari ro‘za tutish uchinchi daraja, faqat o‘ninchi kun ro‘za tutish to‘rtinchi daraja. Nabiy sollallohu alayhi vasallam ahli kitoblarga xilof qilish maqsadida to‘qqizinchi kunni ham Ashuro ro‘zasiga qo‘shib tutishni nazarda tutganlar.

Olimlar Ashuro kunida ko‘plab tarixiy voqealar yuz berganini zikr etganlar. Jumladan, Nuh alayhissalomning kemasi Judiy tog‘ida to‘xtagan, Muso alayhissalom va Bani Isroil Fir’avn zulmidan najot topgan, Ibrohim alayhissalom olovdan omon chiqqan, Yunus alayhissalom baliq qornidan qutulgan kun sifatida tilga olinadi. Bularning ichidagi eng asosiy va ishonchlirog‘i Muso alayhissalomning Fir’avndan najot topishidir. Bu Imom Buxoriy va Imom Muslim kabi muhaddislar naql qilgan sahih hadislar bilan sobitdir.

Ashuro kunida aza tutish, yig‘lash va boshqa marosimlarni o‘tkazish shariatda asosi yo‘q amallardir. Ahli sunna val jamoa ulamolari bunday amallardan qaytarganlar. Ashuro kuni shukronalik va toat-ibodat kunidir.

Muharram oyining 10-kuni joriy yil 25 iyun kuniga to‘g‘ri kelmoqda. Mazkur Ashuro kunida mo‘minga lozim bo‘lgan eng asosiy amal ro‘za tutishdir. Ro‘zaga qodir insonlar Muharramning to‘qqizinchi va o‘ninchi kunlarini qo‘shib tutsalar mustahab bo‘ladi. Shuningdek, bu kunda ko‘p zikr aytish, Allohga istig‘for aytish, nafl namozlar o‘qish, Qur’on tilovat qilish va duo qilish ibodatning go‘zal ko‘rinishlaridir.

Ashuro kuni oila a’zolari va yaqinlarga saxiylik qilish, moddiy ta’minotini yaxshilash, ehson qilish haqida ham ba’zi rivoyatlar zikr etilgan. Olimlar bu masalada turlicha fikr bildirgan bo‘lsalar-da, yaxshilik va saxiylik islom axloqining asosiy belgisi bo‘lgani bois, oila a’zolariga moddiy jihatdan kengchilik qilish savobli amallar sarasiga kiradi.

Muharram oyi va Ashuro kuni islom ummatiga Alloh taolo tomonidan ato etilgan muborak fursatdir. Alloh taolo barchamizni Ashuro ro‘zasini ixlos bilan tutishga muyassar etsin.

Toshkent islom instituti “Qur’on ilmlari” kafedrasi

o‘qituvchisi Zafar qori Mahmudov

 

Maqolalar