Quroni karim tilovatida tadabbur
Bandalarini O‘zining muqaddas, mo‘jiz Kalomini o‘qishni o‘rganish baxtiga musharraf etgan Alloh taologa behad hamdu sanolar bo‘lsin.
O‘z ummatlariga: «Sizlarning eng yaxshilaringiz Qur’onni o‘rganib, uni boshqalarga o‘rgatganingizdir» deya, ularni ushbu Kalomi Rabboniyning ta’limiga targ‘ib qilgan va bunda o‘zi eng go‘zal namuna bo‘lgan Nabiyimiz Muhammad mustafoga Allohnig salotu salomlari bo‘lsin.
Alloh taolo o‘z kalomida tadabbur qilish haqida marhamat qilganki:
وَإِنَّهُ لَذِكْرٌ لَكَ وَلِقَوْمِكَ وَسَوْفَ تُسْأَلُونَ
Albatta, u (Qur’on) senga ham sharafdir, qavmingga ham. Va, albatta, so‘ralursizlar. (Zuxruf 44-oyat).
كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ مُبَارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آَيَاتِهِ وَلِيَتَذَكَّرَ أُولُو الْأَلْبَابِ
«Biz senga nozil qilgan Kitob muborakdir. Aql egalari uning oyatlarini tadabbur qilishlari va eslashlari uchundir», degan. (Sod 29-oyat.).
Dunyo va oxiratning barcha barakasi ushbu kitobdir. Kim ikki dunyoning barakasini olishni xohlasa, ushbu muborak kitobga amal qilsin. Kim ikki dunyoning baxt-saodatiga erishishni istasa, ushbu Qur’onni o‘ziga dastur qilib olsin.
أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلَافًا كَثِيرًا
Qur’on (oyatlarining ma’nolari) haqida (chuqurroq) fikr yuritmaydilarmi?! Agar (u) Allohdan o‘zganing huzuridan (kelgan) bo‘lsa edi, unda ko‘pgina qarama-qarshi gaplarni topgan bo‘lur edilar. (Niso 82-oyat.).
Mana, o‘n to‘rt asr o‘tayotgan bo‘lsada, ilohiy mo‘jiza – Qur’oni karim oyatlarida keltirilgan ma’lumotlarda birorta xato jumla topilgani yo‘q, topilmaydi ham. Falakiyot, koinot, hayvonot, nabotot, ilohiyot va tabiiyotga doir oyatlarning naqadar to‘g‘ri ifoda etilgani kun sayin o‘z tasdig‘ini topib kelmoqda.
Qur’onni tadabbur qilish, ya’ni, uni chuqurroq anglashga intilish juda zarur ishdir. Islomni bilmoqchi bo‘lgan odam, haqiqatni anglamoqchi bo‘lgan kishi bevosita Qur’oni Karimga murojaat qilmog‘i kerak. Qur’onga murojaat etib, uni tadabbur qilib ko‘rgan odam haqiqatni anglab yetadi. U ilohiy kitobdir, uning ilohiyligini tadabbur qilgan odam buni darhol anglaydi. Chunki Qur’onni jiddiy o‘rganishga kirishgan odam unda hech qanday ziddiyat yo‘qligini payqaydi.
«Agar u Allohdan boshqaning huzuridan bo‘lganda, undan ko‘p ixtiloflar topar edilar». Albatta, inson aqli yetganicha o‘rganadi. Hech kim: «Men Qur’onni oxirigacha fahm etdim, bundan boshqa tushuncha bo‘lishi mumkin emas», deya olmaydi.
أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَى قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا
Axir, ular Qur’on (oyatlari) haqida fikr yuritmaydilarmi?! Balki dillarda «qulflari» bordir?!. (Muhammad 24-oyat.).
Bu yerdagi ba’zi munofiqlarning dillarida, ehtimol, kelajakda imon keltirish niyatining o‘zi yo‘qdir. Balkim ularning dillariga Alloh “imon keltirmaydi” deb muhr bosib qo‘ygandir, deyilmoqda. Qur’on oyatlari haqida fikr yuritishga ham o‘sha muhrlangan qalblarda salohiyat bo‘lmasligi mantiq yuzasidan barchaga ma’lum .
وَإِذَا قُرِئَ الْقُرْآَنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَأَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ
Qur’on tilovat qilganda uni tinglanglar va jim turinglar, shoyad rahmatga erishsangiz. (A'rof 204-oyat.).
Ushbu oyatdan ulamolarimiz Qur’oni Karim tilovat qilinganda unga jim turib quloq osish vojibligi haqidagi hukmni chiqarganlar.
Hanafiy mazhabi ulamolari esa, namozda imom qiroat qilganida, iqtido qiluvchilar jim quloq osishi lozim, deb hukm chiqarganlar.
Umuman, Qur’on Allohning kalomi, uni o‘qish, tinglash, o‘rganish va unga amal qilish zaruriy ishdir. Har birining o‘ziga yarasha zarurati va halovati bor. Har bir mo‘min-musulmon Qur’oni Karim tilovati qulog‘iga tushishi bilan Alloh taoloning ushbu oyatdagi amrini esga olib, darhol uni tinglashi va jim turishi vojib.
Toshkent Islom Instituti 4-kurs talabasi
Tojiddinov Abdussomad Abdulbosit o‘g‘li
Marhum ulamo ustoz Xayrulloh domla Turmatov xotirlandi
Shu yil 4 iyul kuni Toshkent shahridagi “Hilol-nashr” nashriyotida diniy sohada ko‘p yillar samarali xizmat qilgan, jonkuyar ulamo, fidoiy inson, Toshkent viloyati vakilligida bosh imom-xatib vazifasida xizmat qilgan, dinimizning rivojiga, Vatanimizning ravnaqiga, masjidlarimizning obod bo‘lishiga katta hissa qo‘shgan yetuk din peshvosi Xayrulloh domla Abdumalik o‘g‘li (Turmatov)ning xotirasiga bag‘ishlangan ma’rifiy tadbir bo‘lib o‘tdi.
Tadbir Qur’oni karim tilovati va o‘tganlar haqqiga xayrli duolar bilan boshlandi.
Xotira tadbirini Ismoil domla Muhammad Sodiq ochib berib, zabardast olim Xayrulloh domla Abdumalik o‘g‘lining qilib o‘tgan xizmatlarini yosh avlodga namuna o‘laroq tanitish, o‘tganlarini xotirlash ezgu amallardan ekanini aytib o‘tdi. So‘ngra ustoz Xayrulloh domla rohimahullohning hayotiga bag‘ishlangan videolavha namoyish etildi.
Rahmatli Xayrulloh domla Abdumalik o‘g‘li Turmatov 1976 yili Toshkent viloyati Angren shahrida tavallud topgan. 2001 yilda Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom oliy ma’hadini, 2003 yilda esa Toshkent davlat pedagogika institutini bitirgan.
Xayrulloh domla mehnat faoliyatini 1994 yilda Ohangaron tumanidagi “Chet Suv” jome masjidida imom-xatiblikdan boshlab, ushbu masjidda 2003 yilga qadar xizmat qilgan. Bir vaqtning o‘zida Ohangaron tumanidagi 20 maktabda o‘qituvchilik ham qilgan.
2003 yildan 2014 yilgacha Angren shahridagi “Qorabog‘” jome masjidi imom-xatibi va Angren shahri bosh imomi bo‘lib ishlagan.
2014 yildan to vafotlariga qadar Toshkent viloyati bosh imomi hamda “Zangiota” jome masjidi imom-xatibi lavozimida barakali faoliyat ko‘rsatgan.
Xayrulloh domla Turmatov rahimahulloh 2020 yil COVID-19 vabosidan og‘ir xastalanib, 16 sentyabrda vafot etdi.
Ustoz Xayrulloh domla millat va ma’rifat fidoiysi edi. U kishi qisqa umrlari davomida barchamizga ibrat bo‘ladigan amallarni qilib, o‘zlaridan xayrli ishlar va solih farzandlar qoldirib ketdilar.
Fayzli tadbirga yurtimizning peshqadam ulamolari, ahli ilmlar, fazilatli shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf hazratlarining shogirdlari, ustoz Xayrulloh domlaning safdoshlari, jumladan, ustoz Abdulhakim qori Matqulov, Abdulmalik domla Malikov, Muhammad Shokir domla Turdibekov, Qudratulloh domla Sidiqmetov, Nurali domla Mavlanov, Yahyoxon domla Boboxonov va boshqa notiqlar Xayrulloh domlaning ibratli hayot yo‘llari va yurtimizda islom ma’rifatini yoyish yo‘lidagi ulkan xizmatlarini alohida e’tirof qilib, xotirladilar.
Xususan, u zotning ilmga, zikrga bo‘lgan muhabbatlari, azimat va oliy himmatliklari, shogirdlar tarbiyasidagi zahmatlari, fidokorliklari, insoniy fazilatlari va odoblari yodga olindi.
Tadbir jarayonida ustoz Xayrulloh domlaning “Hazratni xotirlab” ko‘rsatuvi uchun bergan suhbatlaridan parcha, domlaning masjidlarda qilgan pand-nasihatlari hamda “Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf” jome masjidida qilgan suhbatlaridan videolavha taqdim etildi.
Shuningdek, tadbir davomida ustozning farzandlari, jumladan, Angren shahrining bosh imom-xatibi Nizomiddin qori Xayrulloh o‘g‘li, “Qorabog‘” jome’ masjidi imom-xatibi, domlaning tog‘alari Faxriddin domla Umirov va boshqa qavm-qarindoshlari, ahllari domla haqlarida har bir shaxs uchun tatigulik bo‘lgan muhim tavsiyalarni xotirladilar.
Darhaqiqat, Xayrulloh domla Toshkent viloyatining imom-xatiblari, imom noiblari, jome’ masjidlardagi har bir mas’ul xodimlarga hamda qalblari Allohning baytiga bog‘langan qadrli qavmlariga ehtiromi baland va yuksakligini ko‘rishimiz mumkin. U kishi butun faoliyati davomida yurtimizdagi ko‘plab jome masjidlarini obod va ko‘rkam qilish, namozxonlar uchun zamonaviy, qulay ibodat sharoitlarini yaratish yo‘lida tinim bilmay mehnat qilgan edi.
Tadbir so‘nggida Qur’oni karim tilovat qilinib, Xayrulloh domla rohimahullohning haqlariga xayrli duolar qilindi.
Tilovatni Nizomiddin qori Xayrulloh o‘g‘li o‘qidi, duoni ustoz Abdulhakim qori Matqulov hazratlari qilib berdi.
Tadbirni Qamariddin Bekmuhammad olib bordi hamda barcha ishtirokchilarga ehson dasturxoni yozildi.
Alloh taolo ustoz Xayrulloh domla Abdumalik o‘g‘lini O‘z mag‘firatiga olsin, chekkan dardlarini gunohlariga kafforat aylasin, iymonlarini salomat qilsin, solih amallarini o‘zlariga hamroh etsin. Oxiratlarini obod etib, joylarini Firdavs jannatlaridan qilsin!
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati
