Sayt test holatida ishlamoqda!
01 Aprel, 2026   |   12 Shavvol, 1447

Toshkent shahri
Tong
04:47
Quyosh
06:07
Peshin
12:32
Asr
16:56
Shom
18:52
Xufton
20:06
Bismillah
01 Aprel, 2026, 12 Shavvol, 1447

Yolg‘iz otalar

05.01.2017   8812   3 min.
Yolg‘iz otalar

Alloh taolo Qur’oni karimda marhamat qiladi: «Rab­bingiz, Uning O‘zigagina ibodat qilishingizni hamda ota-onaga yaxshilik qilishni amr etdi. (Ey inson!) Agar ularning biri yoki har ikkisi huzuringda keksalik yoshiga yetsalar, ularga “uf!.. ” dema va ularni jerkima! Ularga (doimo) yoqimli so‘z ayt!» (Isro, 23).

Shokir ota ayoli Huriniso aya bilan baxtli hayot kechirdi. Farzandlarining barchasi hayotda o‘z o‘rnini topdi... Nevaralar ham birin-ketin voyaga yeta boshlashdi. Nevara kelin, nevara kuyov ko‘raman deb turgan payt Huriniso aya xastalanib, bandalikni bajo keltirdi.
Farzandlari onasining hamma ma’rakalarini o‘tkazishdi. Eng nufuzli to‘yxonalarda yuz kilolab oshlar damlandi. Ammo bularning hech biri Shokir otaning ko‘nglini yoritmadi. Uydagi har bir narsa ayolini eslatar, xotiralarini uyg‘otardi. O‘zi yolg‘iz qolsa, ancha vaqtgacha ko‘ziga uyqu kelmasdi. Keyingi paytlarda qon bosimi ko‘tariladigan bo‘lib qoldi. Eng qimmat dorilar ham, mohir shifokorlar ham dardini aritolmasdi.
           Otasining yolg‘izlikdan qiynalayotgani, kun sayin so‘lib borayotganini ko‘rgan kichik o‘g‘il bir kuni asta gap boshladi:
– Gapni nimadan boshlasam ekan?.. Onamni  hammamiz juda yaxshi ko‘rardik. Biroq taqdir ekan! Nima ham qilardik? Endi biz uchun muhimi – sizning borligingiz, salomatligingiz! Kim nima desa desin, menga sizning sog‘ligingiz, xotirjamligingiz kerak. Rozi bo‘lsangiz, soliha bir ayolni topib, nikohlab qo‘ysak?!
Shokir otaning ko‘zida yosh ko‘rindi. Kechagina do‘sti Turg‘un ham shu haqida gapirgandi. Erkak kishi keksayganida bir dardkashga muhtoj bo‘lib qolar ekan.
         “O‘g‘lim, boringga shukr, rahmat!” – deya oldi ota.
Kichik o‘g‘il otasini uylantirish haqida akasi va singlisiga maslahat solganida, katta janjal ko‘tarildi.

– Otam senga og‘irlik qilyaptimi?

– Uy-joyga ega chiqadigan kerakmi senga?

– Onamni sen unutgan bo‘lsang unutgandirsan, bizlar unutganimiz yo‘q!
           Shokir otaning dili qattiq og‘ridi, ko‘zlari namlandi. Aslida, onasining xotirasini aziz tutish haqida bong urayotgan shu farzandlar, onasi xastalanganda unga siltab muomala qilgan, qarashni malol olgan edilar. Ammo onaning vafotidan ke­yin ma’rakalarni el ko‘ziga, men farzandlik burchimni a’lo darajada bajarib qo‘ydim, deb o‘zini ko‘rsatish uchun dabdaba bilan o‘tkazayotgan edilar.

 Yaxshilikni inson tirikligida qilish kerakligini hamma biladi-yu, ammo... Ota-onasi, yaqinlari o‘tib ketgan insonlarning ko‘pchiligi marhumlarning ruhi shod bo‘lishi uchun qozon-qozon osh berishni o‘ylab yurishadi-yu, yolg‘iz qolgan ota yoki onaning, jigarlarning, tiriklarning g‘amini yeyish, qalbiga quloq solish xayoliga kelmaydi. Bu qanday bedodlikki, yolg‘izlanib qolgan, ertalab uyg‘onamanmi, yo‘qmi, deb tong ottirayotgan keksalarning hayotini boshiga yolg‘izlik tushmagan, qalbi yarimlik ko‘rmagan farzandlar hal qilsa!..        

Ularga otalar, onalar hayotini hal qilish huquqini kim berdi?!
Yolg‘iz keksalarning ko‘ngliga qarab, ular xohlasalar, yana turmush qurishlarini bir og‘iz aytib o‘tish farzandlardan lozimdir.
Bunday keksalarning taomini hozirlash, kiyim-kechagini but qilish bilan ularning yarim ko‘ngli to‘lib qolmaydi. Ularga bir hamdard, hamroh kerak.
 

Munira ABUBAKIROVA,
O‘zbekiston musulmonlari idorasi mutaxassisi

Maqolalar
Boshqa maqolalar

Ekologiya – omonat

05.02.2026   1836   1 min.
Ekologiya – omonat

Ekologiya haqida gapirganda, atrof-muhitni Alloh taolo tomonidan bizga berilgan omonat ekanini tushunishimiz kerak.

Inson tabiatning egasi emas, balki uning himoyachisidir. Qur’oni karimda yer yuzidagi muvozanatni buzmaslik haqida shunday deyiladi:

«Yerni (Alloh xayrli ishlarga) yaroqli qilib qo‘yganidan keyin unda buzg‘unchilik qilmangiz!» (A’rof surasi, 56-oyat).

Tabiatni chiqindilar bilan ifloslantirish, suvni behuda isrof qilish va daraxtlarni sababsiz kesish buzg‘unchilikning bir ko‘rinishidir.

Ekologik madaniyatning eng go‘zal namunasi Payg‘ambarimiz alayhissalomning ushbu hadislarida namoyon bo‘ladi:

«Agar qiyomat qoyim bo‘lib qolsa-yu, birontangizning qo‘lida ko‘chat bo‘lsa, uni ekishga ulgursa, ekib qo‘ysin» (Imom Ahmad rivoyati).

Bu hadis bizga har qanday vaziyatda ham tabiatga hayot bag‘ishlash, ko‘kalamzorlashtirish naqadar savobli ish ekanini o‘rgatadi.

Suv – hayot manbai. Hatto daryo bo‘yida tahorat olganda ham suvni isrof qilmaslikka buyurilganmiz. Bugungi yoshlar suv va energiya resurslarini tejash orqali nafaqat tabiatni asraydilar, balki dinimizning muhim talabi bo‘lgan isrof qilmaslik tamoyiliga amal qiladilar.

Ekologik madaniyat iymonning bir bo‘lagidir. Tozalik va tartib bor joyda baraka bo‘ladi. Shunday ekan omonatni munosib saqlaylik!

Toshkent islom instituti

katta o‘qituvchisi Po‘latxon Kattayev

Maqolalar