Allohga qarz berdim
Bir kuni hazrat Ali (karramallohu vajhahu) Nabiy (sollallohu alayhi va sallam) huzurlaridan chiqib, uylariga keldilar. Qarasalar, Rasulullohning qizlari – Fotimai Zahro yung va tivitni charxda yigirib, ip qilib o‘tirgan ekanlar. Salmon Forsiy (roziyallohu anhu) esa, uni to‘qish bilan mashg‘ul edilar. Shunda Fotimai Zahroga qarab: “Ey ayollarning oliyjanobi, eringizni taomlantiradigan biror narsangiz bormi? – deb so‘radilar.
Fotimai Zahro: “Allohga qasamki, uyimizda yegulikdan hech vaqo yo‘q. Faqat mana bu olti tanga bor, xolos. Salmon Forsiyga yung va tivit yigirgandim, evaziga shuni berdilar. Ammo bularga Hasan va Husayn (roziyallohu anhumo)ga taom xarid qilmoqchi edim”, – dedilar. Shunda Ali (karramallohu vajhahu) u tangalarni olib, yegulik sotib olmoq uchun bozor tomon yo‘l oldilar. Ketayotib, bir odamga duch keldilar. U bunday deyayotgan edi: “Allohga biror narsa qarz beradigan kishi bormi?” U zot bu holatni ko‘rgach, Alloh roziligi uchun qo‘llaridagi o‘sha olti tangani unga hadya qildilar. Shu bois, bozordan hech narsa ololmasdan qaytishga majbur bo‘ldilar. Fotimai Zahro u zotning quruq qo‘l bilan uyga kelganlarini ko‘rgach, beixtiyor yig‘lab yubordilar.
Hazrat Ali so‘radilar: “Ey ayollarning oliyjanobi, sizni nima yig‘latdi?”
Fotimai Zahro: “Ey Abul Hasan, bo‘sh keldingiz, qo‘lingizda hech qanday yegulik ko‘rmadim, shunga farzandlarimizning och qolayotganiga toqat qilolmay yig‘layapman”, – dedilar.
Hazrat Ali: “Ey Fotima, men o‘sha tangalarni Allohga qarz berib keldim. Inshoalloh, tez orada qaytarib beradi”, – dedilar.
Hazrat Fotima: “Men ham shunday bo‘lishini bilgandim, shunga sabr qilyapman”, – dedilar.
Shunda Ali (karramallohu vajhahu) Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) huzurlariga bormoqchi bo‘lib yo‘lga chiqdilar. Uzoqdan bir a’robiyni ko‘rib qoldilar. U bir tuyani yetaklab kelayotgandi. Yaqinlashgach, hazrat Aliga ko‘zi tushib: “Ey Abul Hasan, bu tuyani sotmoqchiman, shuni siz oling”, – dedi.
U zot: “Yonimda pul yo‘q”, – dedilar.
A’robiy: “Nasiyaga bo‘lsa ham sotaman, olavering”, – dedi.
Hazrat Ali (roziyallohu anhu) so‘radilar: “O‘zi qanchaga sotmoqchisan?”
A’robiy: “Yuz tangaga”, – dedi.
Shunda hazrat Ali uni sotib oldilar. U a’robiy tuyani u zotga topshirganicha ketdi. Shundan so‘ng, yana bir a’robiy paydo bo‘ldi va tuyaga xaridor ekanini aytib, bahosini so‘radi.
Hazrat Ali (roziyallohu anhu): “Uch yuz tanga”, – dedilar
A’robiy rozi bo‘lib, uch yuz tangani sanab bergach, tuyaning no‘xtasidan ushlab olib ketdi.
Hazrat Ali (karramallohu vajhahu) Fotimai Zahro (roziyallohu anho)ning yonlariga o‘sha uch yuz tangani ko‘tarib keldilar. Rasulullohning qizlari buni ko‘rgach, tabassum-la: “Ey Abul Hasan, qo‘lingizdagi nima?” – dedilar.
Hazrat Ali bir tuyani nasiyaga, yuz tangaga olib, naqdga, uch yuz tangaga sotganlarini aytgandilar, Fotimai Zahro: «Ha, to‘g‘ri topibman”, – dedilar.
So‘ng, Ali (roziyallohu anhu) Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam)ning huzurlariga borgan edilar, u zoti bobarakot ham tabassum qilib: “Ey Ali, bo‘lib o‘tgan voqeaning tafsilotini men sizga aytaymi yoki o‘zingiz menga so‘zlab berasizmi?” – dedilar.
Hazrat Ali hurmat bilan: “Yo Rasululloh, o‘zingiz menga aytib bering”, – dedilar.
Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam): “Ey Ali, sizga tuyani keltirib, nasiyaga, yuz tangaga sotgan birinchi a’robiy kim ekani-yu, naqdga, uch yuz tangaga sotib olgan ikkinchi a’robiy kimligini bildingizmi?” – deb so‘radilar.
Hazrat Ali: “Yo‘q, Alloh va Uning Rasuli biluvchiroq”, – dedilar.
Shunda Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Ey Ali, sizga jannat bo‘lsin, Alloh taologa olti tangani qarzga berdingiz, Alloh taolo esa, sizga uch yuz tanga ato etdi, har bir tangangiz evaziga ellik tanga berdi. Birinchi a’robiy Jabroil (alayhissalom), ikkinchisi esa, Mikoil (alayhissalom) edilar”, – deb javob berdilar.
Tolibjon QODIROV
tayyorladi.
"Kim o‘zini tanisa..."
Hayotda ko‘pincha to‘g‘ri yo‘nalish emas, balki tezlashish o‘rgatiladi. Tezroq yurish, tezroq yetib borish, hamma narsani tezroq bajarish... Lekin hech kim to‘xtab: “Bunchalik shoshilishdan maqsad nima?” deb so‘ramaydi. Inson tinimsiz harakatda bo‘lishni erishish, tabiiy hayot tarzi deb o‘ylab, sarflanayotgan umri evaziga aslida nimaga erishayotgani haqida o‘ylamay qo‘yadi.
Ba’zan yo‘lni yo‘qotdik, deb o‘ylaymiz. Holbuki, yo‘qoladigan narsa yo‘l emas, balki to‘g‘ri yo‘nalishdir. Bu yo‘nalish xaritadagi chiziqlar yoki telefondagi yo‘l ko‘rsatkich emas, balki Alloh taolo borlig‘imizga jo qilgan ichki yo‘naltirgich, ya’ni fitratimizdir.
Bu ichki yo‘naltirgich ba’zan to‘g‘ri tomonni ko‘rsatmayotgandek tuyuladi. Dunyo tashvishlari, nafs istaklari ko‘payib ketganida, u sarson bo‘ladi yo qotib qoladi. Shunda biz uni buzildi deb o‘ylaymiz. Lekin fitrat buzilmaydi, shunchaki biz unga ahamiyat bermay qo‘ygan bo‘lamiz. Ba’zilar bu yo‘naltirgichni boshqalarning qo‘liga berib qo‘yadi...
Yo‘nalishini yo‘qotgan odam to‘g‘ri yo‘lga qaytishi kerak. Bu qaytish shunchaki bir manzilga qaytib borishmas, balki ichki dunyomizdagi tarqoqlikni jamlash, fitratimizga qaytishdir. Shunda inson dunyoning “hammasiga erishish” vasvasasidan xalos bo‘ladi. O‘tmishdagi xato va sinovlardan ibrat oladi, ammo ularni o‘ziga og‘ir yuk qilib olmaydi. Boshqalardan va hayotdan juda ko‘p narsa kutishni to‘xtatadi...
Haqiqiy xotirjamlik – hamma narsa mukammal bo‘lishi deganimas. Inson o‘z harakat doirasi chegarasiga yetganida Allohning qazo va qadariga rozi bo‘lsa xotirjamlik topadi. Bu loqaydlik emas.
Musulmon kishi ham xursand bo‘ladi, qayg‘uradi, boshqalar kabi yashaydi. Lekin u o‘tkinchi tuyg‘ular, orzu-havaslar aro sarson bo‘lib qolmaydi. Chunki dunyodagi har bir holat vaqtinchalik sinov ekanini yaxshi anglaydi.
Inson o‘zligiga qaytganida boshqalarning yukini yelkasiga olishga urinmaydi. Yordam beradi, lekin har kim o‘z qismati va qilmishi uchun o‘zi mas’ul ekanini tushunadi. Boshqalarning aybiga qaramay, o‘z xatolarini tuzatish bilan band bo‘ladi. Muhimi, har ishida shoshqaloqlik qilmaydi. Chunki oxiratga va ma’naviy kamolotga eltuvchi yo‘lni shoshib bosib o‘tib bo‘lmasligini biladi.
Aytilganidek: “Kim o‘zini tanisa, Rabbini taniydi”. Bu martabaga erishgan qalb esa hech qachon adashmaydi.
Abdulatif ABDULLOH
