Bu - Islom qoidasi
Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.
Huzayfa roziyallohu anhu Nohavand fathidan qaytib kelayotib, Hamadon ahlining sulhni buzganliklari haqidagi xabarni eshitdi. U kishi bu ko‘ngilsiz xabarni hazrati Umar roziyallohu anhuga yetkazdi.
Umar ibn Xattob roziyallohu anhu u tomonga Nu’aym ibn Muqarrinni yuborishni amr qildilar. U yo‘lidan qaytib, Hamadon tomon yurdi. Hamma tarafni egallab, shaharni qamal qildi. Dushman sulh talab qildi. Ular bilan jizyaga sulh tuzildi. So‘ngra Nu’aym ibn Muqarrin Vojro‘zda daylimliklar, ozarbayjonliklar va rayliklarning qo‘shma lashkarini mag‘lub qildi va Umar roziyallohu anhuga xabar yubordi. Umar roziyallohu anhu uni Ray tomon yurishga amr qildilar.
Nu’aym ibn Muqarrin shaharga yaqinlashib borganida, ularning lashkarboshisi Abul Farxon sulh talab qilib, oldilariga chiqdi. U podshohga xilof qilib chiqqan edi.
Podshoh atrofdagilarni yordamga chaqirib, jangga tayyorgarlik ko‘rdi. Shahar tashqarisida, tog‘ yonbag‘rida ikki taraf to‘qnashdi. Qattiq jang boshlandi. Ish uzayib ketayotganini ko‘rgan Abul Farxon Nu’aymdan o‘ziga bir guruh jangchilar ajratib berishini so‘radi va forslar bilmaydigan tomondan shaharga kirmoqchi ekanligini aytdi. U mazkur jangchilarni olib, shaharga kirib bordi. Nu’aym zarbani kuchaytirdi. Birdan shahar ichida «Allohu akbar!» sadolari yangradi. Forslar sharmandalarcha mag‘lub bo‘ldilar.
Bu jangda Alloh taolo musulmonlarni Madoindagi kabi katta miqdordagi o‘ljalar bilan rizqlantirdi. Nu’aym Abul Farxonni shaharga voliy etib tayinladi va Umar ibn Xattob roziyallohu anhuga fath haqida xushxabar yubordi.
O‘z navbatida hazrati Umar roziyallohu anhu unga: «Ukang Suvaydni Qavmisga yubor», deb amr qildilar. Amr bajarildi. Suvayd roziyallohu anhu shaharni hech qarshiliksiz fath qildilar. Qochib ketgan odamlarni qaytarib kelib, sulh tuzdilar.
So‘ngra Suvayd roziyallohu anhu Jurjon tomon yurdilar. U yerning podshohi Suvayd roziyallohu anhudan sulh talab qilib, maktub yozdi. Suvayd roziyallohu anhu rozi bo‘ldilar. Podshoh shahar tashqarisiga chiqib, u kishini kutib oldi.
Suvayd roziyallohu anhu Jurjonda turganlarida u kishiga Tobaristonning boshlig‘i maktub yozib, sulh so‘radi. U kishi rozi bo‘ldilar va quyidagi hujjatni yozib berdilar.
Bismillahir rohmanir rohiym
Albatta, sen Alloh azza va jallaning omonidasan. Shart shuki, o‘g‘rilaringni va yeringning atrofidagilarni tiyasan. Bizga qarshi bo‘lganlarga joy bermaysan. Kim voliy bo‘lsa, unga o‘z yerining dirhamidan besh yuz ming dirham berasan. Qachon shuni qilsang, bizdan hech kimning senga g‘arot qilishga ham, yeringga tegishga ham, sening izningsiz kirishga ham haqqi yo‘q. Sizlar tomon bizning yo‘limiz izn ila omonli bo‘lur. Shuningdek, sizning yo‘lingiz ham. Sizlar bizga qarshilarga joy bermaysiz. Bizning dushmanimizning qochib, kirib olishiga ham yo‘l qo‘ymaysizlar. Aldamchilik qilmaysizlar. Agar qilsangiz, siz bilan bizning oramizda ahd yo‘q.
Shohidlar: Savod ibn Qutba at-Tamimiy, Hind ibn Amr ibn al-Murodiy, Sammok ibn Maxrama al-Asadiy, Sammok ibn Ubaydulloh al-Abasiy, Utayba ibn an-Nuhhos al-Ajaliylar.
So‘ngra Umar ibn Xattob roziyallohu anhu Basraning Mug‘iyradan oldingi amiri Abdulloh ibn Abdulloh ibn Utbonga maktub yozib, uni Isfahonga yurishga amr qildi. Abu Muso al-Ash’ariyga unga madad berishni amr qildi. Abdulloh ibn Abdulloh ibn Utbon borib, u yerliklar sulh talab qilgunlaricha urush qildi. Sulh talab qilgan edilar, sulh tuzdi. U Isfihonning atroflarini ham fath qildi.
Agar e’tibor beradigan bo‘lsak, musulmonlar doimo sulh tarafdori bo‘lganliklarini ko‘rmoqdamiz. Urush boshlanmasdan turib, sulh so‘raganlarga ham, urushib turib, sulh so‘raganlarga ham, yengilishiga ko‘zi yetib, sulh so‘raganlarga ham, sulhga xiyonat qilib turib, yana sulh so‘raganlarga ham rozi bo‘lib, sulh beraverganlar. Bu Islom qoidasidir.
«Hadis va hayot» kitobining 23-juzidan olindi
Imom-xatiblar: «Islom sivilizatsiyasi markazi Uchinchi Renessans g‘oyasining amaliy ifodasi»
O‘zbekistonda Uchinchi Renessans g‘oyasini hayotga tatbiq etish, milliy va diniy merosni chuqur o‘rganish hamda ma’naviy-ma’rifiy bilimlarni kengaytirishga qaratilgan tashabbuslar doirasida Farg‘ona, Qashqadaryo va boshqa hududlardan kelgan imom-xatiblar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida bo‘ldilar. Ular Markazdagi muzey ekspozitsiyalari, noyob qo‘lyozmalar, Renessans davrlariga bag‘ishlangan bo‘limlar va zamonaviy interaktiv yechimlar bilan tanishib, ushbu maskanni ilm, ta’lim va ma’naviyatni uyg‘unlashtirgan muhim milliy platforma sifatida baholadilar, xabar bermoqda iccu.uz.
Farg‘ona viloyati Buvayda tumani «Katta mahalla» masjidi imom-xatibi Rahmatulloh G‘oyibnazarov Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan barpo etilgan mazkur Markazni yosh avlod uchun muhim ma’rifat maskani sifatida baholadi.
«Bu yerda Birinchi va Ikkinchi Renessans davrlari, buyuk allomalarimiz qoldirgan ilmiy meros va mamlakatimiz taraqqiyoti haqidagi ekspozitsiyalarni ko‘rib katta taassurot oldik. Bu yerga kelgan har bir inson o‘z tarixini chuqurroq anglaydi, yoshlar esa ilmga va vatanparvarlikka yanada ko‘proq intiladi. Bu yerda olgan bilim va taassurotlarimizni xalqimizga yetkazishni o‘zimizga vazifa deb bilamiz», — dedi u.
Farg‘ona viloyati Qo‘shtepa tumani bosh imom-xatibi, «Muborak» jome masjidi imom-xatibi Otabek Xolmurodov Markaz kutubxonasida ilmiy izlanishlar uchun yaratilgan sharoitlarga e’tibor qaratdi.
Uning ta’kidlashicha, elektron kitoblar fondi, Brayl alifbosidagi adabiyotlar, maxsus tadqiqot xonalari va noyob manbalarning bir joyda jamlangani Markazni nafaqat muzey, balki keng qamrovli ilmiy resurs markaziga aylantirgan.
«Bu kutubxona ilmiy izlanish bilan shug‘ullanuvchilar uchun haqiqiy bilim maskani ekan. Bu yerda yaratilgan sharoitlar ilm ahlini yanada ko‘proq izlanishga undaydi. Biz bu imkoniyatlar haqida yoshlarimizga albatta targ‘ibot olib boramiz», — dedi u.
Farg‘ona viloyati Bag‘dod tumani bosh imom-xatibi Ahmadxon Nizomov esa Markazning ilmiy konsepsiyasiga alohida to‘xtaldi.
Uning fikricha, har bir ekspozitsiya ortida keng ko‘lamli tadqiqotlar va ilmiy izlanishlar mujassam bo‘lib, bu yerdagi interaktiv muhit tashrif buyuruvchilarni faqat tomoshabin emas, balki izlanuvchiga aylantiradi.
«Bu yerga bir marta kelib barchasini to‘liq anglash qiyin. Har bir ekspozitsiya ortida katta ilmiy mehnat mujassam. Ayniqsa, allomalarimiz merosi, tadqiqot markazlari va interaktiv imkoniyatlar insonni yanada chuqur izlanishga chorlaydi. Bu maskan kelajak avlod uchun ulkan ma’naviy boylik va Yangi O‘zbekistonning ilm-fan taraqqiyotiga xizmat qiladigan muhim poydevordir», — dedi u.
Tashrif yakunida ishtirokchilar Markazda jamlangan boy ilmiy va madaniy meros, raqamli ekspozitsiyalar hamda ta’lim imkoniyatlarini keng jamoatchilik, ayniqsa yoshlar o‘rtasida targ‘ib qilish Uchinchi Renessans g‘oyalarini hayotga tatbiq etish, milliy o‘zlikni anglash va ilmiy merosga qiziqishni yanada kuchaytirishga xizmat qilishini qayd etdilar.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
