Bu - Islom qoidasi
Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.
Huzayfa roziyallohu anhu Nohavand fathidan qaytib kelayotib, Hamadon ahlining sulhni buzganliklari haqidagi xabarni eshitdi. U kishi bu ko‘ngilsiz xabarni hazrati Umar roziyallohu anhuga yetkazdi.
Umar ibn Xattob roziyallohu anhu u tomonga Nu’aym ibn Muqarrinni yuborishni amr qildilar. U yo‘lidan qaytib, Hamadon tomon yurdi. Hamma tarafni egallab, shaharni qamal qildi. Dushman sulh talab qildi. Ular bilan jizyaga sulh tuzildi. So‘ngra Nu’aym ibn Muqarrin Vojro‘zda daylimliklar, ozarbayjonliklar va rayliklarning qo‘shma lashkarini mag‘lub qildi va Umar roziyallohu anhuga xabar yubordi. Umar roziyallohu anhu uni Ray tomon yurishga amr qildilar.
Nu’aym ibn Muqarrin shaharga yaqinlashib borganida, ularning lashkarboshisi Abul Farxon sulh talab qilib, oldilariga chiqdi. U podshohga xilof qilib chiqqan edi.
Podshoh atrofdagilarni yordamga chaqirib, jangga tayyorgarlik ko‘rdi. Shahar tashqarisida, tog‘ yonbag‘rida ikki taraf to‘qnashdi. Qattiq jang boshlandi. Ish uzayib ketayotganini ko‘rgan Abul Farxon Nu’aymdan o‘ziga bir guruh jangchilar ajratib berishini so‘radi va forslar bilmaydigan tomondan shaharga kirmoqchi ekanligini aytdi. U mazkur jangchilarni olib, shaharga kirib bordi. Nu’aym zarbani kuchaytirdi. Birdan shahar ichida «Allohu akbar!» sadolari yangradi. Forslar sharmandalarcha mag‘lub bo‘ldilar.
Bu jangda Alloh taolo musulmonlarni Madoindagi kabi katta miqdordagi o‘ljalar bilan rizqlantirdi. Nu’aym Abul Farxonni shaharga voliy etib tayinladi va Umar ibn Xattob roziyallohu anhuga fath haqida xushxabar yubordi.
O‘z navbatida hazrati Umar roziyallohu anhu unga: «Ukang Suvaydni Qavmisga yubor», deb amr qildilar. Amr bajarildi. Suvayd roziyallohu anhu shaharni hech qarshiliksiz fath qildilar. Qochib ketgan odamlarni qaytarib kelib, sulh tuzdilar.
So‘ngra Suvayd roziyallohu anhu Jurjon tomon yurdilar. U yerning podshohi Suvayd roziyallohu anhudan sulh talab qilib, maktub yozdi. Suvayd roziyallohu anhu rozi bo‘ldilar. Podshoh shahar tashqarisiga chiqib, u kishini kutib oldi.
Suvayd roziyallohu anhu Jurjonda turganlarida u kishiga Tobaristonning boshlig‘i maktub yozib, sulh so‘radi. U kishi rozi bo‘ldilar va quyidagi hujjatni yozib berdilar.
Bismillahir rohmanir rohiym
Albatta, sen Alloh azza va jallaning omonidasan. Shart shuki, o‘g‘rilaringni va yeringning atrofidagilarni tiyasan. Bizga qarshi bo‘lganlarga joy bermaysan. Kim voliy bo‘lsa, unga o‘z yerining dirhamidan besh yuz ming dirham berasan. Qachon shuni qilsang, bizdan hech kimning senga g‘arot qilishga ham, yeringga tegishga ham, sening izningsiz kirishga ham haqqi yo‘q. Sizlar tomon bizning yo‘limiz izn ila omonli bo‘lur. Shuningdek, sizning yo‘lingiz ham. Sizlar bizga qarshilarga joy bermaysiz. Bizning dushmanimizning qochib, kirib olishiga ham yo‘l qo‘ymaysizlar. Aldamchilik qilmaysizlar. Agar qilsangiz, siz bilan bizning oramizda ahd yo‘q.
Shohidlar: Savod ibn Qutba at-Tamimiy, Hind ibn Amr ibn al-Murodiy, Sammok ibn Maxrama al-Asadiy, Sammok ibn Ubaydulloh al-Abasiy, Utayba ibn an-Nuhhos al-Ajaliylar.
So‘ngra Umar ibn Xattob roziyallohu anhu Basraning Mug‘iyradan oldingi amiri Abdulloh ibn Abdulloh ibn Utbonga maktub yozib, uni Isfahonga yurishga amr qildi. Abu Muso al-Ash’ariyga unga madad berishni amr qildi. Abdulloh ibn Abdulloh ibn Utbon borib, u yerliklar sulh talab qilgunlaricha urush qildi. Sulh talab qilgan edilar, sulh tuzdi. U Isfihonning atroflarini ham fath qildi.
Agar e’tibor beradigan bo‘lsak, musulmonlar doimo sulh tarafdori bo‘lganliklarini ko‘rmoqdamiz. Urush boshlanmasdan turib, sulh so‘raganlarga ham, urushib turib, sulh so‘raganlarga ham, yengilishiga ko‘zi yetib, sulh so‘raganlarga ham, sulhga xiyonat qilib turib, yana sulh so‘raganlarga ham rozi bo‘lib, sulh beraverganlar. Bu Islom qoidasidir.
«Hadis va hayot» kitobining 23-juzidan olindi
Hindistonlik general: «Usmon Mus'hafi men uchun eng ta’sirli eksponat bo‘ldi»
Hindiston Respublikasi Mudofaa vazirligi kotibiyati boshlig‘i, general Dinesh Kumar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif buyurdi. Markaz bilan tanishuv davomida mehmon, ayniqsa, Usmon Mus'hafini ko‘rib chuqur taassurot olganini ta’kidlab, uni bu yerdagi eng noyob va unutilmas yodgorliklardan biri, deya e’tirof etdi.
Tashrif chog‘ida general Dinesh Kumar muzeyning boy ekspozitsiyalari bilan batafsil tanishdi. U islomgacha bo‘lgan davr sivilizatsiyasi, Islom sivilizatsiyasining taraqqiyot bosqichlari, Birinchi va Ikkinchi Renessans davrlariga bag‘ishlangan galereyalar, buyuk allomalarning hayoti va ilmiy merosi, nodir qo‘lyozmalar hamda zamonaviy raqamli texnologiyalar asosida yaratilgan interaktiv ekspozitsiyalarni katta qiziqish bilan ko‘zdan kechirdi.
Mehmon ekspozitsiyalar tarixiy merosni zamonaviy muzeyshunoslik yechimlari orqali jonli va ta’sirchan tarzda namoyon etayotganini yuqori baholadi. Uning ta’kidlashicha, har bir galereya o‘zaro uzviy bog‘langan bo‘lib, tashrif buyuruvchilarga O‘zbekiston va butun mintaqa sivilizatsiyasi tarixini yaxlit holda anglash imkonini beradi.
General Dinesh Kumar bunday dedi:
➖ Bu haqiqatan ham hayratlanarli maskan. Delegatsiyam bilan birgalikda bu yerga kelib, katta taassurotlar oldik. Markazning me’moriy qiyofasi, ekspozitsiyalarning yuksak saviyada tashkil etilgani hamda islomgacha bo‘lgan davrdan tortib bugungi kungacha bo‘lgan tarixning izchil va ta’sirchan tarzda yoritilgani meni chuqur hayratga soldi. Ayniqsa, zamonaviy texnologiyalar yordamida tarixni jonlantirish usuli tahsinga sazovor. Bu yerda har bir ekspozitsiya o‘tmishni nafaqat ko‘rish, balki uni chuqur his qilish imkonini ham beradi.
Bizga namoyish etilgan Usmon Mus'hafi so‘z bilan ta’riflab bo‘lmaydigan darajada noyob meros ekan. Bu men uchun eng ta’sirli eksponat bo‘ldi va uni umrim davomida eslab yuraman.
O‘zbekistonga keladigan har bir sayyoh ushbu maskanni albatta ko‘rishi kerak. Biz Hindistonga qaytgach, do‘stlarimiz va hamkasblarimizga ham bu yerga tashrif buyurishni tavsiya qilamiz.
Tashrif yakunida general Dinesh Kumar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi mamlakatning ko‘p asrlik tarixiy va ma’naviy merosini zamonaviy texnologiyalar bilan uyg‘un holda namoyon etayotgan, xalqaro ahamiyatga ega ilmiy-ma’rifiy maskan ekanini alohida ta’kidladi.
iccu.uz
