Kim rizqining keng bo‘lishini istasa...
Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.
عَنْ صَخْرٍ الْغَامِدِيِّ رَضِي اللهُ عَنْهُ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: اللَّهُمَّ بَارِكْ لِأُمَّتِي فِي بُكُورِهَا، قَالَ: وَكَانَ إِذَا بَعَثَ سَرِيَّةً أَوْ جَيْشًا بَعَثَهُمْ أَوَّلَ النَّهَارِ، وَكَانَ صَخْرٌ رَجُلًا تَاجِرًا، وَكَانَ إِذَا بَعَثَ تِجَارَةً بَعَثَ أَوَّلَ النَّهَارِ فَأَثْرَى وَكَثُرَ مَالُهُ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَحَسَّنَهُ. وَاللهُ أَعْلَمُ.
Soxr al-G‘omidiy roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam: «Allohim! Ummatimga saharini barakali qilgin!» dedilar.
U zot lashkar yoki «sariyya» yuboradigan bo‘lsalar, erta tongda yuborar edilar.
Soxr tojir odam edi. Qachon tijorat (karvoni) yuboradigan bo‘lsa, erta tongda yuborar edi. U boy bo‘lib, moli ko‘payib ketdi».
Termiziy rivoyat qildi va hasan, dedi. Alloh bilguvchiroqdir.
Saharxezlik yaxshi va barakali ekanligi, bu ishga Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning duolari ketganligi va ayniqsa, tijorat ishida tajribadan o‘tganligi ta’kidlab aytilmoqda.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning o‘zlari oralarida bo‘lmagan musulmon jangchilarning guruhi «sariyya» deb atalgan. Hatto lashkar ham erta tongda harakatga kirishsa, unga zafar yor bo‘lar ekan.
Ushbu hadisning roviysi Soxr al-G‘omidiy o‘zlari rivoyat qilgan hadisga og‘ishmay amal qilganlari tufayli boyib ketgan ekanlar.
Har bir narsada erta sahardan harakat qilish juda ham foydali va barakotlidir. Chunki bunga Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning duolari ketgan. Tajriba ham shuni ko‘rsatadi. Nima ish qiladigan bo‘lsak, erta sahardan boshlashga odatlanishimiz kerak. O‘z mehnati bilan rizqu ro‘z topish Islom ummatining eng yaxshi avlodi – sahobai kiromlarning, eng ko‘zga ko‘ringan siymolarning odatlari edi.
Imom Buxoriy rivoyat qilgan hadisda Oisha onamiz roziyallohu anho: «Nabiy sollallohu alayhi vasallamning sahobalari o‘zlariga o‘zlari xizmatchi edilar. Ularning hidlari chiqib ketar edi. G‘usl qilib olsalaringiz, deb aytildi», deganlar.
Ya’ni, sahobai kiromlar tijorat, ziroat va sanoatda kuyib-pishib ishlaganlaridan terlab, ularda noxush hidlar paydo bo‘lar ekan. Shuning uchun ularga g‘usl qilib olish tavsiya qilingan ekan.
Imom Buxoriy Anas roziyallohu anhudan qilingan rivoyatda quyidagilar aytiladi: «Abdurrahmon ibn Avf Madinaga kelganida Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam uni Sa’d ibn Robi’ al-Ansoriy bilan birodar qilib qo‘ydilar. Sa’d boy odam edi. U Abdurrahmonga «Senga molimning yarmini beraman, seni uylab qo‘yaman», dedi. U esa: «Alloh sening ahlingga ham, molingga ham baraka bersin. Menga bozorni ko‘rsatib qo‘yinglar», dedi.
U o‘sha yerdan ahli bayti uchun qurut va sariyog‘ orttirib keldi. Bir oz (yoki Alloh xohlaganicha) vaqt o‘tganidan keyin u ustida sariq bo‘yoq bilan keldi. Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam unga:
«Bu qayerdan?!» dedilar.
«Ey Allohning Rasuli, ansoriylardan bir ayolga uylandim», dedi.
«Unga nima taqdim qilding?» dedilar.
«Bir danak tillo (yoki bir danak vaznicha tillo)», dedi.
«Bitta qo‘y so‘yib bo‘lsa ham to‘y qil», dedilar».
Abdurrahmon ibn Avf roziyallohu anhu Sa’d ibn Robi’ roziyallohu anhuning mol-mulkini olib, u uylab qo‘ygan ayol bilan rohatda yashasalar bo‘lar edi. Lekin bunday qilmadilar. O‘z kasblari bilan hayot kechirishni afzal ko‘rdilar. Shunday bo‘ldi ham.
Kasb qilishdan murod rizq topishdir. Rizq topishga harakat qilgan har bir odam iloji boricha oson yo‘l bilan ko‘proq rizq topishni xohlaydi. Har bir odam ham rizqi keng va mo‘l bo‘lishini istaydi. Xo‘sh, bu orzuga erishishning yo‘li qanday?
Imom Buxoriy Anas ibn Molik roziyallohu anhudan rivoyat qilgan hadisda Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam:
«Kim rizqining keng bo‘lishidan yoki umrining uzoq bo‘lishidan xursand bo‘lsa, silai rahm qilsin», deganlar.
Demak, ota-onaga, qarindosh-urug‘larga yaxshilik qilish lozim ekan.
«Hadis va hayot» kitobi asosida tayyorlandi
Ikki ulug‘ ne’mat
#Mustaqillikning 35 yilligi
Mustaqilligimizning 35 yillik to‘yi yaqinlashib, joylarda bayram shukuhi keza boshladi. Bundan dilda shukronalik hissi ortmoqda.
Tarixga nazar tashlansa, hamma davrda ham davlatning rivojlanishi, taraqqiy topishi jamiyatning farovon va osoyishta hayot kechirishiga bog‘liqligi ayon bo‘ladi.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam tinchlik-xotirjamlik eng katta ne’mat ekanligini ta’kidlab, bunday deganlar: “Ikki ne’mat borki, ko‘pchilik insonlar uning qadriga yetmaydi. Ular xotirjamlik va sihat-salomatlik” (Imom Buxoriy rivoyati).
Demak, tinchlik va xotirjamlik Alloh ta’oloning behisob bo‘lgan buyuk ilohiy ne’matlaridan. Shunday ekan, tinchlikning qadriga yetib, uning shukrini ado etish insonning burchlaridandir. Zero, hayotning bir maromda davom etishi, Haq taolo buyurgan ishlar xotirjam ado etilishi uchun ham osoyishtalik lozim bo‘ladi. Alloh taolo ham: “Ey, imon keltirganlar! Yoppasiga tinchlik ishiga kirishingiz!” deya buyuradi (Baqara surasi, 208-oyat). Tinchlik, salimlik mavzusi o‘ta muhim bo‘lgani bois Qur’oni karim oyatlaridan o‘rin olgan. Zotan, arab tilidagi “salm”, “silm”, “salom”, va “islom” so‘zlari bir o‘zakdan chiqqan, turli ma’nodagi so‘zlar bo‘lsada, aynan bir maqsadga yo‘naltirilgandir.
Bandaga berilgan ne’matlarning qadriga yetishda va uni asrashda, bizga payg‘amlarlarning otasi bo‘lgan, Ibrohim alayhissalom o‘rnak bo‘lib kelgan. U zot o‘z davrida Makkaga tinchlik, uning ahliga rizq so‘ragani so‘zimizning yorqin misolidir: “Ibrohim: “Ey, Rabbim, bu (Makka)ni tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilarga (turli) mevalardan rizq qilib bergin” dedi” (Baqara surasi,126-oyat).
Alloh taolo bu orqali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni o‘tgan payg‘ambarlar hayotidan xabardor qilish barobarida, ular so‘ragan narsalarni ham bildirib, shunga chaqirgan.
Bu ne’atlar bardavom bo‘lishi uchun ham insondan shukr va qadrlash talab etiladi. Tinchlik hukm surib turgan joyga yana tinchlik so‘rab duo qilish esa, muqaddas dinimiz buyuradigan ishlardan. Shunday ekan, inson kim bo‘lishidan qat’iy nazar, o‘zi yashab turgan, Alloh ne’mat qilib bergan Vatani, uning zilol suvlari, havosi, nozi ne’matlari va boshqa barcha sharoitlariga shukr qilib, uni ziyoda bo‘lishini so‘rab duo qilishi lozim.
Bugun dunyoda tinchligi, xotirjamligini yo‘qotganlar qancha. Bularni ko‘rib, eshitib turganlar ibrat olib, xulosalar chiqarib, o‘zlari uchun in’om qilingan tinchlik va xotirjamlikni qadrlab, asrab avaylashi lozim.
Yurtimizda hukm surayotgan tinchlik, xotirjamlikni saqlash, uni turli xil g‘arazli xuruj, hamlalardan, fitna va bo‘htonlardan himoya qilish, g‘arzli va manfur kimsalarning makrlariga uchmasdan, yosh avlodni ham ulardan xabardor qilib, islom ta’limotining ezgu g‘oyalarini keng targ‘ib etish har birimizning burchimizdir. Bu xususida Alloh taolo bunday degan: “Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi, 2-oyat).
Xulosa qiladigan bo‘lsak, dinimizning tinchlik va xotirjamlikka bo‘lgan e’tibori nechog‘lik katta, hamda bag‘rikenglik uning negizi ekani yaqqol namoyon bo‘ladi. Inson o‘zidagi ne’matning qadrini uning ustida mulohaza yuritish, shu ne’matdan o‘zgalar ham bahramand yoki bebahra ekanini o‘ylab ko‘rish bilan biladi. Bu esa Allohga yanada ko‘proq shukr qilishga undaydi.
Ne’matning bardavom bo‘lishi, uning shukri ado etilishiga ham bog‘liq. Yoshi ulug‘ nuroniy otaxon va onaxonlarimiz ushbu ikki ulug‘ ne’matning mustahkamligini so‘rab duo qilishlari shundan. Alloh taolo yurtimiz tinchligi va xotirjamligini barqaror, bardavom, xalqimiz hayotini bundan-da farovon qilsin.
Isomiddin AHROROV