Hayotda asqotadigan 50ta zarur qoida
1. Hech qachon biror kishi bilan o‘tirgan holda qo‘l berib so‘rashmang.
2. Muzokarada hech qachon birinchi bo‘lib taklifni bermang.
3. Agar sizga sir aytilgan bo‘lsa, uni saqlay biling.
4. Agar birovning mashinasini minib turish uchun olgan bo‘lsangiz, qaytarayotganingizda bakini yoqilg‘iga to‘ldirib qo‘yishni unutmang.
5. Biron ishni qilsangiz ishtiyoq bilan qiling, bo‘lmasa umuman u ishga qo‘l urmang.
6. Qo‘l berib ko‘rishganda mahkam tuting va suhbatdoshingizning ko‘ziga qarang.
7. Yakka holda safarga chiqib ko‘ring.
8. Qayg‘uga botgan paytingizda sizga xursandchilik bag‘ishlagan odamni hecham yo‘qotmang.
9. Hayotingizni uzaytirmoqchi bo‘lsangiz, maslahat olishdan tortinmang.
10. O‘qish yoki ishxonada yangi kelgan odam bilan birga ovqatlaning.
11. G‘azabda xat yozsangiz tugatgandan so‘ng, o‘qib chiqing, o‘chiring va qayta yozing.
12. Ovqatlanish vaqtida ish, siyosat yoki din haqida gaplashmang.
13. Maqsadlaringizni yozib qo‘ying va ularga erishing.
14. O‘z fikringizni himoya qiling, lekin o‘zgalarga hurmatli va bag‘rikeng bo‘ling.
15. Yaqinlaringizga qo‘ng‘iroq qiling va ularni ziyorat qiling.
16. Hech narsadan afsuslanmang, hammasidan saboq oling.
17. Obro‘ va vafo sizning shaxsingizda bo‘lishi kerak.
18. Qarzga pul bermang, agar qaytarilmasligini bilsangiz.
19. Biron narsaga ishoning.
20. Ertalab uyqudan uyg‘onganda yotog‘ingizni yig‘ing.
21. Hammomda yuvinayotganda qo‘shiq aytmang.
22. O‘simlik parvarish qiling yoki bog‘ yarating.
23. Imkoniyat paydo bo‘lganda osmonni kuzating.
24. Qobiliyatlaringizni aniqlab, ulardan foydalaning.
25. Qilayotgan ishingizni seva biling, yoki uni tark eting.
26. Yordam kerak bo‘lganda yordam so‘rashdan tortinmang.
27. Kimgadir kichik bo‘lsa ham bir qadriyatni o‘rgating.
28. Sizga yordam ko‘rsatgan odamga minnatdorchilik bildiring.
29. Qo‘shnilaringizga mehribon bo‘ling.
30. Biron kishining bir kunini saodatli qiling — shunda sizga ham xursandlik bag‘ishlaydi.
31. O‘z nafsingiz bilan bellashing.
32. Yilda hech bo‘lmaganda bir marta sog‘ligingizni tibbiy muolaja qildiring.
33. Sog‘ligingizga e’tiborli bo‘ling.
34. Har doim tabassum bilan salom bering.
35. Tez o‘ylang, lekin sekin so‘zlang.
36. Og‘zingiz ovqatga to‘la holda gapirmang.
37. Oyoq kiyimingizni toza tuting, tirnoqlaringizni oling va har doim ko‘rinishingizni ozoda saqlang.
38. O‘zingiz bilmaydigan masalalarda fikr bildirmang.
39. Hech qachon hech kimga yomon muomala qilmang.
40. Hayotda go‘yoki umringizni oxirgi kunidek yashang.
41. Xotirjam bo‘lish imkonini beradigan fursatni hech qachon qo‘ldan bermang.
42. Har qanday kishining mehnatini tan oling.
43. Kamtar bo‘ling.
44. O‘z ildizlaringizni hech qachon unutmang.
45. Imkon tug‘ilganda sayohatga chiqing.
46. Qo‘rquvdan voz keching.
47. G‘oyibona sizni himoya qilgan odamni yo‘qotmang.
48. Hech qachon taslim bo‘lmasdan o‘z muvaffaqiyatingizni qidiring.
49. Adolatli bo‘ling; sizning yordamingizga muhtoj bo‘lganlarni himoya qiling.
50. Yolg‘izlik onlaridan zavqlanishni o‘rganing.
Homidjon domla ISHMATBЕKOV
Ikki ulug‘ ne’mat
#Mustaqillikning 35 yilligi
Mustaqilligimizning 35 yillik to‘yi yaqinlashib, joylarda bayram shukuhi keza boshladi. Bundan dilda shukronalik hissi ortmoqda.
Tarixga nazar tashlansa, hamma davrda ham davlatning rivojlanishi, taraqqiy topishi jamiyatning farovon va osoyishta hayot kechirishiga bog‘liqligi ayon bo‘ladi.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam tinchlik-xotirjamlik eng katta ne’mat ekanligini ta’kidlab, bunday deganlar: “Ikki ne’mat borki, ko‘pchilik insonlar uning qadriga yetmaydi. Ular xotirjamlik va sihat-salomatlik” (Imom Buxoriy rivoyati).
Demak, tinchlik va xotirjamlik Alloh ta’oloning behisob bo‘lgan buyuk ilohiy ne’matlaridan. Shunday ekan, tinchlikning qadriga yetib, uning shukrini ado etish insonning burchlaridandir. Zero, hayotning bir maromda davom etishi, Haq taolo buyurgan ishlar xotirjam ado etilishi uchun ham osoyishtalik lozim bo‘ladi. Alloh taolo ham: “Ey, imon keltirganlar! Yoppasiga tinchlik ishiga kirishingiz!” deya buyuradi (Baqara surasi, 208-oyat). Tinchlik, salimlik mavzusi o‘ta muhim bo‘lgani bois Qur’oni karim oyatlaridan o‘rin olgan. Zotan, arab tilidagi “salm”, “silm”, “salom”, va “islom” so‘zlari bir o‘zakdan chiqqan, turli ma’nodagi so‘zlar bo‘lsada, aynan bir maqsadga yo‘naltirilgandir.
Bandaga berilgan ne’matlarning qadriga yetishda va uni asrashda, bizga payg‘amlarlarning otasi bo‘lgan, Ibrohim alayhissalom o‘rnak bo‘lib kelgan. U zot o‘z davrida Makkaga tinchlik, uning ahliga rizq so‘ragani so‘zimizning yorqin misolidir: “Ibrohim: “Ey, Rabbim, bu (Makka)ni tinchlik shahri qilgin va uning aholisidan Allohga va oxirat kuniga ishonuvchilarga (turli) mevalardan rizq qilib bergin” dedi” (Baqara surasi,126-oyat).
Alloh taolo bu orqali Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni o‘tgan payg‘ambarlar hayotidan xabardor qilish barobarida, ular so‘ragan narsalarni ham bildirib, shunga chaqirgan.
Bu ne’atlar bardavom bo‘lishi uchun ham insondan shukr va qadrlash talab etiladi. Tinchlik hukm surib turgan joyga yana tinchlik so‘rab duo qilish esa, muqaddas dinimiz buyuradigan ishlardan. Shunday ekan, inson kim bo‘lishidan qat’iy nazar, o‘zi yashab turgan, Alloh ne’mat qilib bergan Vatani, uning zilol suvlari, havosi, nozi ne’matlari va boshqa barcha sharoitlariga shukr qilib, uni ziyoda bo‘lishini so‘rab duo qilishi lozim.
Bugun dunyoda tinchligi, xotirjamligini yo‘qotganlar qancha. Bularni ko‘rib, eshitib turganlar ibrat olib, xulosalar chiqarib, o‘zlari uchun in’om qilingan tinchlik va xotirjamlikni qadrlab, asrab avaylashi lozim.
Yurtimizda hukm surayotgan tinchlik, xotirjamlikni saqlash, uni turli xil g‘arazli xuruj, hamlalardan, fitna va bo‘htonlardan himoya qilish, g‘arzli va manfur kimsalarning makrlariga uchmasdan, yosh avlodni ham ulardan xabardor qilib, islom ta’limotining ezgu g‘oyalarini keng targ‘ib etish har birimizning burchimizdir. Bu xususida Alloh taolo bunday degan: “Ezgulik va taqvo (yo‘li)da hamkorlik qilingiz, gunoh va adovat (yo‘li)da hamkorlik qilmangiz! Allohdan qo‘rqingiz! Albatta, Alloh azobi qattiq zotdir” (Moida surasi, 2-oyat).
Xulosa qiladigan bo‘lsak, dinimizning tinchlik va xotirjamlikka bo‘lgan e’tibori nechog‘lik katta, hamda bag‘rikenglik uning negizi ekani yaqqol namoyon bo‘ladi. Inson o‘zidagi ne’matning qadrini uning ustida mulohaza yuritish, shu ne’matdan o‘zgalar ham bahramand yoki bebahra ekanini o‘ylab ko‘rish bilan biladi. Bu esa Allohga yanada ko‘proq shukr qilishga undaydi.
Ne’matning bardavom bo‘lishi, uning shukri ado etilishiga ham bog‘liq. Yoshi ulug‘ nuroniy otaxon va onaxonlarimiz ushbu ikki ulug‘ ne’matning mustahkamligini so‘rab duo qilishlari shundan. Alloh taolo yurtimiz tinchligi va xotirjamligini barqaror, bardavom, xalqimiz hayotini bundan-da farovon qilsin.
Isomiddin AHROROV