O‘zbekistonning “Baytul hikma”si
Komillikka intilish, muntazam ravishda o‘z ustida ishlash, bilim va saviyasini, ma’rifatini oshirib borish, yuksak ma’naviyat sohibi bo‘lishni kim ham orzu qilmaydi, deysiz. Bu borada buyuk ajdodlarimizning boy ma’naviy-ilmiy merosini o‘rganish har jihatdan samarali ekani tayin.
Bugun o‘zbek diyori deyilganda, jahon afkor ommasining xayoliga dunyo tamadduniga benazir hissa qo‘shgan buyuk allomalar, ulug‘ mutafakkirlar, xususan, al-Xorazmiy, Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Alisher Navoiy, Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Nasafiy, Maxmud Zamaxshariy, Imom Moturidiylarning nomlari kelishi tabiiy.
Ilm-fan taraqqiy etgan bugungi davrda ana shu allomalar qoldirib ketgan bebaho asarlarni tadqiq etishga, o‘rganishga talab har qachongidan ham ortib boryapti. Shu bois muhtaram Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyevning tashabbuslari bilan O‘zbekistondagi islom sivilizatsiyasi markazi binosining qurish ishlari jadal davom ettirilmoqda.
Markaz Prezidentimizning 2017 yil 23 iyundagi qaroriga binoan boshlanib, 2018 yilgi Ramazon hayiti kuni davlatimiz Rahbari uning poydevoriga tamal toshini qo‘ygan edi.
“Hazrati Imom” majmuasi yonida bunyod etilayotgan markaz tobora chiroy ochib, hudud ko‘rkiga ko‘rk qo‘shib boryapti. O‘tgan davr mobaynida Preziidentimiz bu joyga bir necha marta tashrif buyurib, markazning mukammal bo‘lishi haqida qimmatli fikr-mulohazalarini bildirdilar.
Kuni kecha hurmatli Yurtboshimiz yana markazga tashrif buyurib: “Islom sivilizatsiyasining, islom ta’limotining zamini – aslida ilm-fan, madaniyat, ta’lim va tarbiyadir. Biz barpo etayotgan markazning bosh g‘oyasi, asosi ham shu. Eng muhim tomoni – yurtimizdagi islom madaniyati bilan bog‘liq bir necha ming yillik qadimiy o‘tmish bir joyda – mana shu majmuada mujassam bo‘ladi. Markaz bilan tanishgan odam ana shu tarixni yaqqol ko‘rib, islom dini, bu avvalo, tinchlik, taraqqiyot va bag‘rikenglik dini ekanini, o‘zbek xalqining dunyo tamadduniga qo‘shgan buyuk hissasini anglaydi”, deya ta’kidladilar.
Davlatimiz rahbarining yo‘l-yo‘riq va tavsiyalari asosida ko‘rkamlashib borayotgan Islom sivilizatsiyasi markazini men IX–XI asrlarda Xorazmda faoliyat yuritgan “Dorul ma’rifa va hikma” va Bag‘doddagi “Bayt ul-hikma”, ya’ni “Donishmandlik uyi”ga o‘xshatgim keldi. Ushbu Markaz ham ular kabi “Ilm va hikmat uyi” bo‘lib qoladi, inshoalloh.
Eng quvonarlisi, Bag‘dodda faoliyat yuritgan “Baytul hikma”, bugungi ta’bir bilan aytganda, dunyoga mashhur “xalqaro akademiya”ga o‘zimizning bobomiz Ahmad al-Farg‘oniy rahbarlik qilgani kishiga faxr-iftixor bag‘ishlaydi.
Ahmad al-Farg‘oniyning “Baytul hikma”ga rahbar bo‘lgani bejiz emas. Chunki bobomiz qomusiy alloma bo‘lib, u kishi yasagan usturlob, ya’ni Nil sathini o‘lchovchi asbob misrliklarning hayotiga oro kirib, daryo toshqinlaaridan asrab qolgan.
Ishonchimiz komilki, Islom sivilizatsiyasi markazida malaka oshirgan, bu ma’rifat maskanida bilim olgan yoshlarimiz kelajakda shunday “usturloblar”ni yasashadiki, ular bilan millatimiz turli “toshqinlar”, jumladan, ekstremizim, terrorizm, “ommaviy madaniyat” kabi illatlardan himoya qilinadi.
Islom sivilizatsiya markazida Qur’onshunoslik, tafsirshunoslik, hadisshunoslik, siyratshunoslik (Payg‘ambar alayhissalom hayot yo‘llarini o‘rganish), islom huquqi (fiqh), aqida, tasavvuf, islom tarixi, arab tilshunosligi kabi bilimlar keng o‘rganiladi. Bundan tashqari, arxitektura, fizika, kimyo, falakiyotshunoslik, minerologiya, tibbiyot, farmokologiya kabi yo‘nalishlarda ham ilmiy izlanishlar olib borish ko‘zda tutiilgan. Chunki ajdodlarimiz asarlarining salmoqli qismini ham ushbu sohalar tashkil etishini eslatib o‘tish zarur.
Xalqimizda: “Tarix takrorlanib turadi” yoki “Oqqan daryo oqaveradi”, degan gap bor. Darhaqiqat, Islom sivilizatsiyasi ishga tushishi bilan arab tili grammatikasini yozib bergan Zamaxshariylar, sanoq tizimini kashf qilgan Xorazmiylar, qo‘l va qalb bir vaqtning o‘zida ikki ishni bajarib, bir maqsad sari intilishi borasidagi sof g‘oyani ilgari surgan Naqshbandiylar, meditsinaga asos solgaan Ibn Sinolar, sof islomiy aqidani asoslab bergan Moturidiylar dunyoga qayta ko‘z ochajak.
Xulosa qilib aytganda, nur – Sharqdan. Bu, birinchidan, quyosh Sharqdan chiqqani bilan izohlansa, ikkinchidan, ma’rifat ham Sharqdan yoyilgan. Shu ma’noda Sharqning buyuk allomalari yurtida barpo etilayotgan Islom sivilizatsiya markazi chinakam ma’rifat maskani sifatida butun dunyoga nur taratajak, inshoalloh.
Muhammadolim Muhammadsidiqov,
O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi o‘rinbosari
Saudiya Arabistonida o‘tkazilayotgan xalqaro Qur’on tanlovida 133 davlat vakillari ishtirok etmoqda
Qirol Abdulaziz nomidagi Qur’oni karimni yod olish, o‘qish va sharhlash bo‘yicha qirq oltinchi xalqaro tanlovning saralash bosqichi 7 avgust kuni Makka shahridagi musobaqalar o‘tkaziladigan joyda 133 davlatdan 334 nafar ishtirokchi (erkak va ayollar) ishtirokida boshlandi.
IQNA "Minbar" gazetasiga tayanib xabar berishicha, Qirol Abdulaziz nomidagi Qur’oni karimni yod olish, o‘qish va sharhlash bo‘yicha qirq oltinchi xalqaro tanlovning saralash bosqichi bir kun avval Makkadagi musobaqalar o‘tkaziladigan joyda boshlangan va final bosqichini Masjidul Haromda o‘tkazish uchun zamin tayyorlagan.
Saudiya Arabistoni Islom ishlari, da’vat va hidoyat vazirligi tomonidan tashkil etilgan ushbu tadbirning saralash bosqichida hakamlar hay’atlari eng yuqori aniqlik va shaffoflik standartlariga rioya qilgan holda, Qur’on tilovati uslublari va qoidalariga ixtisoslashgan taniqli xalqaro hakamlar guruhi nazorati ostida erkak va ayol ishtirokchilarning chiqishlarini tinglab, final bosqichiga kimlar o‘tishini aniqladi.
Tanlovning joriy bosqichi 133 mamlakatdan 334 nafar ishtirokchi (erkak va ayollar) ishtirokida o‘tkazilmoqda, ular besh toifa: "Shatibiya" usuli bo‘yicha yetti xil qiroat asosida Qur’oni Karimni to‘liq yodlash (qiroat va nazariy bilimlarni, shuningdek, tajvid qoidalarini a’lo darajada bajarish va rioya qilishni o‘z ichiga oladi); a’lo darajada ijro etish, tajvidga rioya qilish va so‘zlarni sharhlash bilan Qur’oni Karimni to‘liq yodlash; a’lo darajada ijro etish va tajvidga rioya qilish bilan Qur’oni Karimni to‘liq yodlash; a’lo darajada ijro etish va tajvidga rioya qilish bilan ketma-ket o‘n beshta juzni yodlash; a’lo darajada ijro etish va tajvidga rioya qilish bilan ketma-ket beshta juzni yodlash bo‘yicha bellashmoqda.
Vazirlik ushbu global qur’oniy tadbirning muvaffaqiyatini ta’minlash uchun elektron hakamlik tizimini joriy etish, ishtirokchilarni baholashda adolat va aniqlikni ta’minlash uchun tashkiliy va keng qamrovli platformani yaratish, shuningdek, ularga turli xil xizmatlarni taqdim etish kabi barcha imkoniyatlarini ishga solishda davom etadi.
Qirol Abdulaziz nomidagi xalqaro musobaqa dunyodagi eng yirik Qur’on musobaqalaridan biri hisoblanib, uning umumiy pul mukofotlari miqdori 10 million saudiya rialidan oshadi.
Mazkur musobaqada O‘zbekiston sharafini "Mir Arab" o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi, "Sayyid Muhiddin maxdum" o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi, Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti hamda "Xadichai Kubro" qizlar o‘rta maxsus islom bilim yurti talabalari himoya qilishi haqida avval xabar berilgan edi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
