Ko'z tegmasligi uchun nima qilsam bo'ladi?
Cavol: Meni yosh farzandim bor. Bir qo'shni ayol uni ko'rib qolsa, “Bu bunchalar chiroyli ekan”, “Shirinligini qarang buni” deb ko'p gapiradi. Shunda ko'z tegmasligi uchun nima qilsam bo'ladi?
Javob: Bismillahir rohmanir rohiym.
Ko'z tegishi voqe'likda bor narsa ekani ko'plab hadisi shariflarda aytib o'tilgan. Oisha raziyallohu anhodan rivoyat qilingan hadisi sharifda Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: “Ko'z tegishidan Alloh panoh berishini so'ranglar, chunki ko'z tegishi – haqdir”, deganlar (Imom Ibn Moja rivoyati).
Ko'z tegishiga qarshi Rasululloh sollallohu alayhi vasallam quyidagi duoni o'qib dam solardilar.
Ibn Abbos roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam Hasan va Husaynga panoh tilab: “U'iyzukumaa bikalimaatillahit-taammati min kulli shaytonin va haammatin. Va min kulli aynin laammatin”
Ma'nosi: “Ikkingizga Allohning tugal kalimalari ila har bir shaytondan va zararkunandadan hamda gunohkor ko'zdan panoh tilayman” deb aytardilar va so'ngra: “Bobongiz (Ibrohim alayhissalom) bular ila Ismoil va Ishoq alayhimussalomga panoh tilar edi”, derdilar” (Abu Dovud va Termiziy sahih sanad ila rivoyat qilganlar).
Yana shuni ta'kidlash lozimki, kishi biror ne'matni ko'rganida unga ko'zi tegib, zarar etib qolmasligi uchun ko'rgan ne'mat haqqiga duo qilib qo'yishi kerak. Shunda o'ziga tegishli bo'lgan yoki biror birodariga tegishli bo'lgan narsaga ziyoni tegib qolmaydi. Bu haqda Nabiy alayhissalom shunday deganlar: “Sizlardan biringiz o'zida, molida yoki birodarida ko'zni quvontiradigan narsani ko'rsa, unga baraka so'rab duo qilsin. Chunki ko'z tegishi – haqdir”(Imom Hokim rivoyati) Vallohu a'lam!
O'zbekiston musulmonlari idorasi Fatvo markazi.
Kech uxlash umrni qisqartiradi
Tadqiqotlarga ko‘ra, dunyo aholisining 58 foizi uyqusizlikdan aziyat chekmoqda. Buning birinchi sababi gadjetlar doimiy tomosha qilish oqibatida kechki soat 23:00 dan keyin uxlashga odatlanishdir.
Kech uxlash sog‘liqqa bir qancha xavf tug‘diradi.
Jigar va boshqa a’zolar o‘zini tiklay olmaydi. Inson organizmidagi barcha a’zolar tunda, ayniqsa, soat 22:00–02:00 oralig‘ida faol tiklanish jarayoniga kirishadi. Xususan, jigar soat 23:00 dan keyin tanani faol tozalash (detoksikatsiya) vazifasini bajaradi. Agar inson u paytda uxlamagan bo‘lsa, vazifa to‘liq bajarilmaydi. Bu esa charchoq, bezovtalik, tushkunlikka olib keladi.
Gormonlar muvozanati buziladi. Uyqu vaqtida, ayniqsa, soat 22:00–01:00 orasida o‘sish gormoni (melatonin va somatotropin) ishlab chiqariladi. Bu gormonlar immunitetni ko‘tarish, teri va hujayralarni tik lash, stressni kamaytirishga xizmat qiladi. Agar uxlash kechiksa, bu gormonlar kama yib boradi.
Aqliy faoliyat susayadi. E’tiborni jamlash, eslab qolish qobiliyatining pasayishi aynan o‘z vaqtida uxlamaslik bilan bog‘liq. Oqibatda ish unumdorligi yomonlashib, sifatli o‘qishga ham salbiy ta’sir qiladi.
Ruhiy muvozanat buziladi. Soat 23:00 dan keyin uxlaydigan insonlarda depressiya, qo‘rquv, ruhiy zaifliklar ko‘p kuzatiladi.
Yurak urish muvozanati yomonlashadi.
So‘nggi yillarda yurakqon tomir kasalliklari ham ko‘payib, ham “yosharib bormoqda”. Kam va o‘z vaqtida uxlamaslik yurakni zo‘riqtirib, umrning qisqarishiga sabab bo‘lmoqda. Yurakni davolash uchun o‘z vaqtida uxlash kerak.
Eng foydali uyqu esa soat 22:00 dan 05:00 gacha bo‘ladi. Chunki aynan shu soatlarda uyqu fazalari mukammal kechadi.
Internet manbalari asosida tayyorlandi.
“Hidoyat” jurnalining 2025 yil 8-sonidan
http://hidoyatuz.taplink.ws
