Bismillahir Rohmanir Rohiym
Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.
Nabiy sollallohu alayhi vasallamning uylarida qo‘y so‘yildi. Uni sadaqa qilib yuborishni buyurdilar. So‘ngra bir ish bilan uydan chiqib ketdilar. Qaytib kelgach, Oisha roziyallohu anhodan so‘radilar:
- Undan nima qoldi?
Oisha onamiz roziyallohu anho dedilar:
- Faqat qo‘li qoldi.
Shunda Nabiy sollallohu alayhi vasallam:
غير كتفها بقى كلها
- Qo‘lidan boshqa hamma joyi qolibdi! dedilar (Imom Termiziy rivoyati).
Buyuk insonning buyuk javobi!
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam doimo insonlarga dunyoning oxirat ekinzori ekanini ta’kidlar edilar. Bugun faqat ekish bor. Hosil olish yo‘q. Oxiratda esa hosil yig‘ishtirish bor, ekish yo‘q!
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam imkon tug‘ilgani zahoti darrov paytni g‘animat bilib, dunyoning foniyligini, oxiratning boqiyligini insonlarga singdirishga harakat qilar edilar. Yuqoridagi savol-javob ham barcha uylarda bo‘lib turadigan oilaviy suhbat edi. Er xotinidan uydagi chiqim va ovqat haqida so‘rayapti. Nabiy sollallohu alayhi vasallam oddiy suhbatni g‘ayrioddiy darsga aylantiryaptilar! U kishi Oisha onamiz roziyallohu anhodan dunyo savolini so‘rayaptilar:
- Undan nima qoldi?
Oisha onamiz ham dunyo javobini beryaptilar
- Faqat qo‘li qoldi.
Oisha roziyallohu anhoning javoblaridan so‘ng Rasululloh sollallohu alayhi vasallam darrov oxirat darslaridan muhim bir darsni beryaptilar:
- Qo‘lidan boshqa hamma joyi qolibdi!
Qo‘limizdagi mol bizniki emas.
Bizning haqiqiy molimiz erta qiyomatda topishimiz uchun bugun Allohning huzurida zaxira qilayotgan molimizdir!
Qo‘yning qo‘li yeb tugatiladi. Ammo undan chiqarilgan sadaqa Allohning huzurida saqlanib qoladi. Alloh O‘zining karami bilan e’tibor beradigan oxiratdagi «bank»da saqlanadi!
Bu haqda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam yana bunday deganlar:
من تصدق بعدل تمرة من كسب طيب - ولا يقبل الله إلا الطيب - فإن الله يقبلها بيمينه ثم يربيها لصاحبها كما يربى أحدكم فلوه حتى تكون مثل الجبل
«Kim halol topgan molidan xurmo miqdoricha sadaqa qilsa — Alloh taolo faqat halol, pok narsani qabul qiladi - albatta, Alloh uni o‘ngi bilan qabul qilib, sizlar kichkina toychoqni parvarish qilganingiz kabi o‘stirib parvarishlaydi. Hatto o‘sha sadaqasi tog‘ barobar bo‘lib ketadi» (Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyati).
«Bank»ning ajoyibligini qarang! Zaxiraning barakasini qarang! Allohning roziligini istab qilingan xurmo miqdoridagi sadaqangizni Allohning O‘zi qabul qilib olib, uni o‘stirar ekan. Ertaga oxirat kunida Allohning huzuriga borsangiz, uni xuddi tog‘ kabi kattalashib ketgan holda topar ekansiz!
Sulton Sulaymon Qonuniy o‘lim to‘shagida yotganida atrofidagilarga: «Agar vafot qilsam, qo‘limni tobutdan chiqarib qo‘yinglar. Insonlar ko‘rsinki, sulton dunyodan ikki qo‘li bo‘sh holatda ketmoqda!» deb tayinlagan ekan.
Sadaqa qilaylik! Kafanning cho‘ntagi yo‘q!
«Nabaviy tarbiya» kitobi asosida tayyorlandi
O‘zbekiston elchixonasi tomonidan Bobur nomli xalqaro jamoat fondi bilan hamkorlikda o‘zbekistonlik tarixshunos va boburshunos olimlardan iborat delegatsiyaning Pokistonga tashrifi amalga oshirildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.
Tashrif Bobur va Boburiylar davriga oid tarixiy-madaniy merosni o‘rganish, Pokiston hududida saqlanayotgan mazkur davrga oid tarixiy manbalar, qo‘lyozmalar, eksponatlar va artefaktlar bilan tanishish, shuningdek, ikki mamlakatning ilmiy-tadqiqot va madaniy muassasalari o‘rtasida hamkorlikni rivojlantirish maqsadida tashkil eildi.
Delegatsiya a’zolari dastlab Lahor shahrida Boburiylar davriga oid tarixiy obidalar va manzilgohlarga tashrif buyurib, o‘rganishlar olib bordi. Xususan, Lahor muzeyi, Islom galereyasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalarida bo‘lib, mazkur muassasalarda qator ilmiy uchrashuvlar o‘tkazdi va boburiylar davriga oid tarixiy manbalar bilan tanishdi.
Lahor shahridagi Panjob universiteti rahbariyati bilan ilmiy va akademik hamkorlik masalalari muhokama qilindi. Safar davomida mazkur universitet huzuridagi Boburiylar merosi markazi bilan hamkorlikda Boburiylar sulolasining 500 yilligiga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjuman o‘tkazildi.
Ishtirokchilar Bobur va Boburiylar tarixi, ularning Markaziy va Janubiy Osiyo tamaddunidagi o‘rni, mazkur davrning siyosiy, madaniy va ilmiy merosini o‘rganish masalalarini muhokama qildilar.
O‘zbekiston olimlari Islomobod shahrida Pokiston Milliy tilni rivojlantirish departamenti rahbariyati Quaid-i-A’zam universiteti, Alloma Iqbol universiteti, Pokiston Milliy kutubxonasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalariga tashrif buyurib, qo‘lyozmalar, boburiylar davriga oid eksponatlar va boshqa tarixiy manbalar bilan tanishdi.
O‘zbekiston vakillari Islom hamkorlik tashkilotining Ilmiy va texnologik hamkorlik bo‘yicha doimiy qo‘mitasi bosh koordinatori Muhammad Iqbol Choudhari tomonidan qabul qilindi.
Unda Bobur va Boburiylar merosini chuqur o‘rganish, uni asrash va musulmon dunyosi ilmiy doiralari hamda keng jamoatchilik o‘rtasida targ‘ib qilish bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘yish masalalari ko‘rib chiqildi.
Kelgusida mazkur tashkilot bilan hamkorlikda Boburiylar merosiga bag‘ishlangan yirik xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi.
Tashrifning asosiy tadbiri Islomobod shahrida «Zahiriddin Muhammad Bobur: mushtarak sivilizatsiyaviy meros va O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari ko‘prigi» mavzusida tashkil etilgan bo‘ldi.
Konferensiyada Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, O‘zbekiston elchisi Alisher To‘xtayev, Pokistondagi «Bobur forumi» rahbari Ramzan Mug‘al hamda tarixchi va boburshunos olimlar hamda yosh tadqiqotchilar ishtirok etdi.
Diplomatik vakolatxona rahbari o‘z nutqida ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy, madaniy, ma’naviy va sivilizatsiyaviy aloqalar uzoq tarix va chuqur ildizlarga ega ekanini qayd etdi.
– Ushbu mushtarak tarixda Zahiriddin Muhammad Bobur Janubiy Osiyoda ulkan davlatchilikka asos solgani xalqlarimizni birlashtiruvchi muhim tarixiy omil bo‘ldi, – dedi O‘zbekiston elchisi. – Ta’kidlash joizki, bugungi kunda O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari barcha sohalarda izchil rivojlanib bormoqda. Ikki davlat rahbarlari o‘rtasidagi muntazam va yaqin do‘stona muloqot natijasida ikki tomonlama munosabatlarimiz strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Aloqalarning bunday darajasida umumiy tarixiy va madaniy merosni o‘rganishning naqadar muhimligi, bu borada yaqindan hamkorlik qilish ikki xalq o‘rtasidagi do‘stlik va o‘zaro anglashuvni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi raisi o‘rinbosari Rustam Mamasoliyev o‘z chiqishida Bobur va uning ilmiy-adabiy merosi butun mintaqa tarixida alohida o‘rin tutishini urg‘uladi.
– O‘zbekistonda Bobur va boburiylar merosini o‘rganish, asrash va targ‘ib qilish borasida juda katta ishlar amalga oshirilyapti, – dedi u. – Boburiylar merosini chuqur o‘rganishda pokistonlik olimlar va ilmiy muassasalar bilan qo‘shma tadqiqotlar, ilmiy anjumanlar, nashriyot loyihalari va akademik almashinuvlarni kengaytirish juda muhim.
Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, o‘z navbatida, boburiylarning Pokiston tarixidagi muhim o‘rniga to‘xtaldi.
– Boburiylarning Pokistondagi tarixiy-madaniy merosini asrash va kelajak avlodlarga yetkazishga hukumat darajasida e’tibor qaratilyapti, – dedi Farah Naz Akbar. – Biz O‘zbekiston bilan tarixiy aloqalarimizni yanada mustahkamlash, ilmiy hamkorlik va madaniy almashinuvlarni qo‘llab-quvvatlashga, buyuk ajdodlarimiz qoldirgan merosni birgalikda o‘rganish va targ‘ib qilishga tayyormiz.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi delegatsiyasi tashrifi davomida Panjob viloyatida joylashgan Boburiylar davriga oid qator tarixiy qadamjolarda o‘rganishlar olib borishi rejalashtirilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati