Cavol: Ayol kishiman, uzrli kunlarimda Qur'oni karimni o'qiy olmasligimni bilaman. Lekin uni ushlashim, o'pib ko'zimga surishim mumkinmi?
Javob: Bismillahir rohmanir rohiym.
Yo'q unday qilib bo'lmaydi. Chunki tahoratsiz kishilar, hayz ko'rgan ayollar, junub bo'lganlar Qur'oni karim kitobini, Qur'on oyatlari yozilgan qog'oz, tanga yoki suvinerlarni ushlashlari joiz emas. Zero, Qur'oni karim Alloh taoloning kalomidir. Uni pokiza holda ushlash bilan ham unga hurmat va ta'zim ifoda qilinadi.
Hakim ibn Hizom roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam meni Yamanga yuborayotganlarida “Qur'oni karimni faqatgina pok holingda ushlagin” – degan edilar” (ImomHokimMustadrakkitoblaridarivoyatqilganvabuhadisnisahihdeganlar).
Vatandoshimiz alloma Alouddin Kosoniy rahimahulloh ham ayni shu ma'noda aytadilar: “Qur'oni karimni tahoratsiz ushlash mumkin emasligiga bizning dalilimiz Alloh taoloning mana bu oyati, ya'ni “Uni (Qur'onni) tahoratlikishilardano'zgalarushlamaslar”(Voqeasurasi 79-oyat) va Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning “Qur'onnifaqatpokinsonginaushlaydi”, degan hadislaridir.
Qolaversa, Qur'oni ulug'lash vojibdir, mushafni (Qur'oni karim kitobini) nopok qo'l bilan ushlash esa uni ulug'lash emas” (“Bado'iussanoi'” kitobi).
Yana bir mo''tabar manba, Imom Marg'inoniy rahimahullohning “Hidoya” asarida ham shunday deyiladi:
“Hayz yoki nifos ko'rayotgan, junub bo'lganlar mushafni faqat g'ilofi bilan, Qur'oni karimdan sura yoki oyatlar yozilgan tangalarni hamyon bilan ushlashlari mumkin. Tahoratsiz kishi ham mushafni g'ilof bilan ushlaydi”(“Hidoya” kitobi).
Shu o'rinda yana bir narsani ta'kidlash kerakki, nafaqat Qur'oni karim, balki Qur'onni boshqa tillarga qilingan tarjimalari, tafsirlarini ham nopok holda ushlash joiz emas. Fiqhiy manbaalardan Bahrur roiq kitobida:
“Agar Qur'oni karim fors tilida (shuningdek boshqa tillarda) yozilgan bo'lsa, junub kishi va hayz ko'rgan ayol uni ushlashi harom bo'ladi. Shu hukmga barcha ulamolar ijmo' qilganlar va shu gap sahihdir” – deyiladi.
Demak, tahoratsiz kishilar, hayz yoki nifos ko'rayotgan ayollar, junub bo'lganlar Qur'oni karimni g'ilofsiz ushlashlari yoki savolda so'ralganidek o'pib ko'zga surishlari joiz emas. Vallohu a'lam.
O'zbekiston musulmonlari idorasi Fatvo markazi.
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Agar Allohni inkor qilayotgan olimlar Qur’oni karimni insof bilan o‘rganib chiqqanlarida unga iymon keltirgan bo‘lardilar. Misol uchun, quyidagi oyati karimaga e’tiboringizni qarating:
﴿وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ آَيَتَيْنِ فَمَحَوْنَا آَيَةَ اللَّيْلِ وَجَعَلْنَا آَيَةَ النَّهَارِ مُبْصِرَةً لِتَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ وَلِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَالْحِسَابَ وَكُلَّ شَيْءٍ فَصَّلْنَاهُ تَفْصِيلًا﴾
“Biz kecha va kunduzni (qudratimizni ko‘rsatib turadigan) ikki belgi qilib qo‘ydik. Kechaning belgisini o‘chirdik. Kunduz alomatini esa, Robbingizdan fazl (rizq) istashlaringiz uchun hamda yillar sanog‘ini va hisobini bilishingiz uchun yorug‘lik qilib qo‘ydik. Barcha narsani batafsil bayon qilib qo‘yganmiz” (Isro surasi, 12-oyat).
Ushbu oyatdagi mo‘jiza iymon keltirish uchun yetarli aslida. Alloh taolo “kunduzni yorug‘lik qildik” demoqda. Alloh taolo ko‘rsatish manbai sifatida kunduzni aytmoqda. Lekin tasvirlarni bizning ko‘zimiz ko‘rsatadimi yoki kunduzmi? Ko‘pchilik tasvirlarni ko‘zlar ko‘rsatadi deb o‘ylaydi. Biroq ilmiy haqiqat shuki biz yorug‘lik tufayligina ko‘ra olar ekanmiz. Olimlar aniqlashicha quyoshning nuri bir narsaga tegib sinadi. Keyin ko‘z soqqamizga kelib uriladi va biz o‘sha narsani ko‘ramiz.
Demak, ko‘zimiz o‘zi mustaqil ravishda tasvirlarni ko‘ra olmas ekan. Narsalarga tushgan nur tufayli ko‘ra olar ekanmiz. Agar nur yo‘q bo‘lsa ko‘zimiz hech narsani ko‘ra olmaydi. Shunday ekan, Alloh taoloning kuzduzni ko‘rsatuvchi qilganini anglash qiyin emas. Mana shuning o‘zi eng katta mo‘jizalardan biri emasmi, axir.
Agar Qur’oni karim Allohning kalomi bo‘lmasa Muhammad sollallohu alayhi vasallamga bunchalik aniq ilmiy haqiqatlarni kim o‘rgatgan? Agar Qur’onda kelgan birorta ma’lumot noto‘g‘ri bo‘lib chiqqanida bu din butunlay nohaq ekanligi ayon bo‘lardi. Qur’oni karimdagi ana shunday mo‘jizalar uning Allohning kalomi ekanligidan darak beradi.
Shayx Muhammad Mutavalli Sha’roviy rahimahullohning
"Allohning borligiga aqliy dalillar" kitobidan