«Ey iymon keltirganlar! Sizlarni tiriltiruvchi narsa uchun chorlaganlarida, Allohga va Rasuliga (labbay deb) javob qilingiz! Yana bilib qo‘yingizki, Alloh inson bilan uning qalbi (o‘rtasi)da “parda” bo‘lib turadi va Uning (huzuriga) jamuljam bo‘lursiz» (Anfol surasi, 24-oyat).
Allohning inson bilan qalbi orasiga kirishi U Zotning ojiz bo‘lgan kishini kuchli, kuchli bo‘lganni esa ojiz, sharmandali holda bo‘lgan kishini aziz, jasur kishini qo‘rqoq, qo‘rqoq kishini esa dovyurak, mard kishini qo‘rqoq qila olishi deganidir. Oyati karima kuchga to‘lgan holida Haq taoloni inkor etuvchi kimsalarga teskari ravishda ojizligini o‘ylagan va andishali bo‘lgan mo‘minlarga hazrat Muhammad sollallohu alayhi va sallam bilan birga g‘azot safarida qatnashishlari borasida dalda bo‘ladi. Unga ko‘ra, oyat Allohning elchisi bilan birga g‘azotga borishga qaror qilganlarning qalbiga kirib, ularni dushmanga qarshi kuchli qiladigan ilohiy dalda bera olishi ta’kidlanmoqda.
Shu ma’noda oyatni ikki shaklda izohlash mumkin:
Birinchisi, o‘lim vaqti kelmasidan avval tavba qilishga shoshilish haqida so‘z borib, oyat kishini shunday ogohlantiradi: “Insonning qalbi bilan tavbasi orasiga o‘lim kirmasidan avval Alloh va elchisining chaqirig‘iga ijobat qilingan”.
Ikkinchisi, qilgan gunohlari sababli insonni qalbi muhrlangan amallariga aloqador. Shundayki, inson qilgan gunohlari natijasi sifatida qalbi bilan asl maqsadi (oxirati) o‘rtasida zulmat, ya’ni qorong‘ulik yuzaga keladi (“Ta’vilot”, 6/194-195).
Muzaffar KOMILOV, Abdumurod TILAVOV tayyorladi.
“Islom nuri” gazetasining 2025 yil 23-sonidan
9–11 aprel kunlari O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida Amir Temur tavalludining 690 yilligiga bag‘ishlangan xalqaro ilmiy konferensiya bo‘lib o‘tadi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan tashkil etilgan mazkur tadbir jahon tarixi va madaniyatida Amir Temur hamda Sharq Renessansi sivilizatsiyasining o‘rnini muhokama qilish uchun yirik xalqaro maydonga aylanadi.
Konferensiyada dunyoning 20 dan ortiq mamlakatidan 300 nafardan ziyod ishtirokchi — yetakchi olimlar, ekspertlar, diplomatlar va jamoatchilik vakillari qatnashadi. Taklif etilganlar orasida xalqaro tashkilotlar va ilmiy markazlar, jumladan ICESCO, Oksford islom tadqiqotlari markazi, IRCICA va «Al-Furqon» jamg‘armasi vakillari ham bor.
Konferensiya tashkilotchilari sifatida Islom sivilizatsiyasi markazi, O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi hamda Tashqi ishlar vazirligi ishtirok etmoqda. Tadbir O‘zbekiston madaniy merosini o‘rganish, saqlash va ommalashtirish bo‘yicha Jahon jamiyati (WOSCU) bilan hamkorlikda o‘tkazilmoqda.
Dastur doirasida ishtirokchilar Temuriylar davrining asosiy jihatlarini muhokama qiladilar: davlat boshqaruvi va diplomatiya, harbiy san’at va strategiya, me’morchilik va shaharsozlik, shuningdek fan, ta’lim va madaniyat rivoji. Amir Temur merosining jahon sivilizatsiyasi, siyosat va iqtisodiyot shakllanishiga ta’siriga alohida e’tibor qaratiladi.
Xalqaro anjuman dasturidan Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif, mavzuli ko‘rgazmalar, «Amir Temur va Donna Mariya» badiiy filmi namoyishi, mepping-shou, shuningdek «Konigilda to‘y» sahnalashtirilgan teatr tomoshasi ham o‘rin olgan.
Konferensiya yakunida ilmiy tavsiyalar ishlab chiqiladi va buyuk Temuriylar merosini yanada o‘rganish hamda ommalashtirishga qaratilgan yo‘l xaritasi qabul qilinadi. Yopilish marosimi davomida Islom sivilizatsiyasi markazi bilan qator yetakchi xalqaro ilmiy va madaniy tashkilotlar o‘rtasida hamkorlik memorandumlari imzolanadi.
Ushbu konferensiyaning o‘tkazilishi xalqaro ilmiy muloqotni mustahkamlash va O‘zbekistonning boy tarixiy-madaniy merosini jahon hamjamiyatida targ‘ib etishda muhim qadam bo‘ladi.
t.me/islommarkazi