Oilada biz otamning oldida hech qachon oyoq uzatib o‘tirmasdik. Dasturxonga kattalardan oldin qo‘l cho‘zmasdik. Uydagi gapni ko‘chaga chiqarmasdik. Mahalladagi hasharlarga qatnashardik. O‘zgalarning mushkulini oson qilishga intilardik. Xullas, ota-onam bizni andishali va jonkuyar qilib tarbiyalagandi.
 

Afsuski, bugun oramizdan bu fazilatlar ko‘tarilib borayotgandek. 

Bir kuni mahalla idorasida o‘tirsam, “Qizim bilan kuyovim til biriktirib, mulkimni olish uchun shikoyat qilib yozib yurishibdi”, deydi bir qiynalgan otaxon. “O‘g‘lim uydan chiqarib yuboraman”, deyapti, deya arz qildi mushtipar ona. “Akam bilan tomorqa ustida kelisholmayapmiz”, deya nolidi bir yosh yigit. Bu gaplarni eshitib, dilim og‘ridi. To‘g‘ri, har bir nizoni qonuniy hal qilish chorasi bor, ammo inson ko‘nglining o‘rtasiga tushib, istiholayu insofni o‘rgatib bo‘larmikin?! Ota-onani, yaqinlarini zor qaqshatayotgan kimsalarda iymon, insof, andisha bormikin?! Faqat o‘zini o‘ylab, zarracha birovga yaxshilik qilmasa, ertaga oxiratda qanday javob berarkin?

Darhaqiqat, bugun odamlar orasidan mehr-oqibat, hayo ko‘tarilib boryapti. Buning ortidan odob-axloq me’yorlariga ham darz ketyapti. O‘zgalarga yaxshilik qilish, ko‘maklashish o‘rniga loqaydlik illati ortib, samimiy munosabatlar yo‘qolyapti. Nafs, mol-dunyo insoniylik ustidan g‘olib bo‘lmoqda. Oqibatda kishilarning bir-biriga firib berishi oddiy holga aylanyapti.

Ayrimlarga e’tibor bersak, tilida Xudo deydi, hatto ibodatlar qiladi.

Ammo dili mol-dunyoyu hashamat va boshqa orzu-havaslar bilan to‘la. Insonlarga yaxshilik ulashish, o‘zgalarning mushkulini oson qilish kabi ezguliklar xayoliga ham kelmaydi.

Yaqinda Qur’oni karimda bir oyatni o‘qib qoldim: “Erkakmi yo ayolmi, kimda-kim mo‘min holida biron yaxshi amal qilsa, biz unga pokiza hayot ato etamiz. Ularni o‘zlari qilib o‘tgan chiroyli amallari sababli beriladigan ajr-savoblar bilan mukofotlaymiz”, deya marhamat qilingan (Nahl surasi, 97-oyat).

Bolalagimni yaxshi eslayman. Otalarimiz qishloqda kimdir hashar qilsa yoki yordamga muhtoj bo‘lsa, ularga ko‘mak berishga shoshilardi. Qo‘ni-qo‘shni, butun mahalla bir tanu jon edi. Urush-janjal, yeru suv talash bo‘lganini bilmayman. Hamma bir-biriga samimiy edi. U davrlarda hozirgidek to‘kinchilik bo‘lmasa-da, odamlarning nazari to‘q, qanoatli edi. O‘ylab ko‘rsam, otalarimiz yuqoridagi oyatga amal qilib, bir-biriga yaxshilik ulashib yashagan ekanlar. Shuning uchun ham ular orasida mehr-oqibat kuchli bo‘lgan.

Bugun biz ham otalarimizga munosib avlod bo‘lishga intilib, boshqalarga yaxshiliklar ulashib yashaylikki, zora yana oramizga mehr-oqibat qaytsa. 

Mardiqul SIDDIQOV,
Xatirchi tumani (B. Muhammad uyushtirdi).

“Islom nuri” gazetasining 2025 yil 24-sonidan

http://hidoyatuz.taplink.ws