Musulmonning tavakkulga ehtiyoji kuchli bo‘ladi. Xususan “Rizq” masalasida. Chunki rizq insonning aqlini va qalbini mashg‘ul qilib qo‘yadi. Kechani bedor, uxlamasdan hamda kunduzini mehnat va mashaqqat bilan o‘tkazish natijasida insonning jismi charchaydi.
Ko‘pincha inson rizqni o‘ziga o‘xshash yaratilgan insonning qo‘lida deb, hayot luqmasini topish uchun nafsini xorlaydi, laganbardorlik qiladi, boshini egadi, sha’ni va qadr-qimmatini sarflaydi. U o‘ziga o‘xshash yaratilgan inson xohlasa beradi, xohlasa bermaydi hamda uning va bolalarining hayoti uning qo‘lida deb o‘ylaydi. Huddi Namrud Ibrohim alayhissalomga aytgan gaplaridek, Alloh taolo jonni olish va qaytarishga qodir Zotdir.
Ba’zi insonlar o‘zlariga haromni yeyishga, pora olishga, riboni muboh deb sanashga va botil yo‘llar bilan mollarni yeyishga fatvo beradilar. Sababi, yoshlikdan keyin qarilik, salomatlikdan keyin kasalilk, lavozimidan bo‘shab yoki undan keyin zurriyoti kuchsiz bo‘lib qolishidan qo‘rqadilar.
Abdulloh Muborak rahimahulloh: “Kimda kim kambag‘allik sababli harom narsani yesa, u tavakkul qiluvchi emas”, deganlar. Bularning barchasidan chiqish yo‘li Alloh taologa tavakkul qilishni mahkam tutmoqlikdir.
Musulmon kishi agar vo’iz, din tarqatuvchi va isloh qiluvchi bo‘lsa tavakkul qilishga ko‘proq muhtoj bo‘ladi. Albatta u, tavakkul qilishda mustahkam ustunni va mustahkam qo‘rg‘onni topadi hamda kufr, zulm, bog‘iy va fasod mustabidlariga yuzlanganda tavakkul qilishga suyanadi. U Alloh bilan nusrat topadi va Alloh bilan aziz bo‘ladi.
Kimga Alloh nusrat bersa, aslo mag‘lub bo‘lmaydi, kimni behojat qilsa, faqirlik ko‘rmaydi va kimni Alloh aziz qilsa xorlikka yuz tutmaydi.
﴿إِنْ يَنْصُرْكُمُ اللَّهُ فَلَا غَالِبَ لَكُمْ وَإِنْ يَخْذُلْكُمْ فَمَنْ ذَا الَّذِي يَنْصُرُكُمْ مِنْ بَعْدِهِ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ﴾
“Agar sizga Alloh nusrat bersa, sizdan g‘olib keluvchi yo‘q. Agar sizni tashlab qo‘ysa, Undan o‘zga kim ham yordam berar edi. Mo‘minlar faqat Allohgagina tavakkul qilsinlar”[1].
Turkiyaning “CNN-Türk” telekanalida efirga uzatilgan “Tafakkur doirasi” dasturida so‘zga chiqqan taniqli olim, Milliy mudofaa universiteti rektori, professor Erhan Afyonju O‘zbekistonning boy tarixiy merosi va sayyohlik salohiyati haqida fikr yuritdi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Ko‘rsatuvda qatnashgan turk tarixchisi Erhan Afyonju O‘zbekistonni turkiy sivilizatsiyaning eng go‘zal shaharlari joylashgan alohida geografik hudud sifatida ta’riflagan.
Olimning fikricha, juda ko‘pchilik sayyohlar O‘zbekistonni o‘z ko‘zi bilan ko‘rishni istaydi. Chunki dunyoga mashhur Samarqand, Buxoro, Xiva, Toshkent kabi shaharlar ana shu zaminda joylashgan.
Turk tarixchisi yoshlarga murojaat qilib, xorijga sayohat qilishni, avvalo, Turkiy dunyo mamlakatlarini kashf etish, ajdodlar yurti bilan yaqindan tanishishdan boshlash lozim ekanini ta’kidladi.
“Yoshlarga tavsiyam shuki, hozir xorijga sayohat qilmoqchi bo‘lsangiz, avvalo Turkiy zaminni aylaning. Masalan, O‘zbekistonga borib, tarixiy shaharlarni ko‘rib keling, ajdodlaringiz yurti bilan tanishing. So‘ng Saljuqiylar davlati barpo etilgan zaminlarni ko‘ring”, – dedi professor.
Erhan Afyonjuning ta’kidlashicha, bunday sayohatlar yoshlar uchun har tomonlama foydali va qiziqarli bo‘lib, ularning tarixiy xotirasi va dunyoqarashini boyitadi.
“Masalan, Samarqandning go‘zalligini dunyoning ko‘p joylarida topa olmaysiz. Ayniqsa, turk yoshlari o‘z ajdodlari yashagan zaminni borib ko‘rishlari lozim”, – dedi olim.
Professor O‘zbekistonni turkiy sivilizatsiyaning asosiy beshiklaridan biri, ilm-fan markazi sifatida ham alohida e’tirof etgan.
Shuningdek, turk tarixchisi O‘zbekistonning nafaqat tarixiy va madaniy, balki geografik jihatdan ham yashash uchun qulay hudud ekanini ta’kidlagan.
Dastur davomida professor bildirgan fikr-mulohazalar Turkiya jamoatchiligi orasida O‘zbekistonning tarixiy shaharlari, boy madaniy merosi va turizm salohiyatiga bo‘lgan qiziqishni yanada oshirishga xizmat qiladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati