Doktor Mustafo Mahmudning «Shubhadan imon sari sayohatim» kitobidagi «Masih Dajjol» (المسيح الدجال) bobi an’aniy diniy qarashlardan farqli o‘laroq, ushbu tushunchaga ramziy va falsafiy ma’no yuklaydi. Muallif Dajjolni shunchaki bir shaxs emas, balki ma’lum bir dunyoqarash va davr ruhi sifatida tahlil qiladi.
Masih Dajjol
Biz Dajjol haqida gapirganda, ko‘z oldimizga afsonaviy bir mahluq keladi. Biroq, agar biz uning sifatlariga teranroq nazar solsak, Dajjol bu - "Material dunyoning ilohiylashtirilishi" ekanini anglaymiz.
Dajjolning bir ko‘zi ko‘r, deb tasvirlanadi. Bu juda ramziy ma’noga ega: u borliqqa faqat bir ko‘z bilan — moddiyat ko‘zi bilan qaraydi. U faqat ko‘rinadigan, ushlanadigan va o‘lchanadigan narsalarga ishonadi. Uning ruhiy dunyoni ko‘radigan "ikkinchi ko‘zi" ko‘rdir.
Dajjol bu - moddiyat fitnasi
Dajjol zamonida u odamlarga jannat va do‘zaxni taklif qiladi, deyiladi. Uning "jannati" — bu cheksiz iste’mol, moddiy rohatlar va shahvatlardir. Uning "do‘zaxi" esa — moddiy mahrumiyat va qashshoqlikdir. Bugungi kunning reklama va iste’mol madaniyati xuddi shu ishni qilayotgan yo‘qmi? Insonni faqat moddiy yetishmovchilik bilan qo‘rqitib, uni ma’naviyatdan uzib qo‘yish — Dajjolning asosiy qurolidir.
Fan va sehr
Dajjol o‘liklarni tiriltiradi, yerdan xazinalarni chiqaradi va bulutlarga buyruq beradi, deb aytilgan. Agar bugungi ilmiy taraqqiyotga nazar solsak, fan xuddi shu "mo‘jizalarni" ko‘rsatmoqda. Lekin bu fan agar imonsiz va axloqsiz bo‘lsa, u Dajjolga xizmat qiladigan sehrga aylanadi. U insonni Yer yuzining "xudosi" deb e’lon qiladi va uni Oxiratdan chalg‘itadi.
Dajjolning peshonasidagi yozuv
Rivoyatlarda uning peshonasiga "Kofir" deb yozilgan bo‘lishi va uni faqat mo‘minlar o‘qiy olishi aytiladi. Bu degani, Dajjol o‘zini juda jozibali, madaniyatli va ilg‘or qilib ko‘rsatadi. Uni til bilan emas, balki qalb bilan tanish kerak. Kimning qalbida imon nuri bo‘lsa, u material dunyoning bu aldamchi yaltiroqligi ortidagi ma’naviy halokatni ko‘ra oladi.
Dajjolga qarshi najot
Dajjol fitnasidan najot topish — bu borliqqa ikki ko‘z bilan qarashdir. Ham ilm (moddiyat), ham imon (ruhiyat) ko‘zi bilan. Faqat moddiyatga berilish insonni "bir ko‘zli" Dajjolga aylantiradi. Haqiqiy mo‘min esa dunyoni isloh qiladi, lekin unga qalbini bermaydi.
Xulosa
Mustafo Mahmud uchun Dajjol — bu ruhiyatdan mosuvo bo‘lgan, faqat yerga, qoringa va nafsga bog‘langan "Material Sivilizatsiya"ning timsolidir. Unga qarshi kurash — qurol bilan emas, balki qalbni imon va ma’rifat bilan to‘ldirish orqali bo‘ladi.
Homidjon qori ISHMATBЕKOV
27 avgust kuni O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining 35 yilligi munosabati bilan diniy-ma’rifiy sohada samarali mehnat qilib kelayotgan fidoyi yurtdoshlarimizni taqdirlashga bag‘ishlangan tantanali tadbir bo‘lib o‘tdi.
Tadbirda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining diniy-ma’rifiy masalalar bo‘yicha maslahatchisi Muzaffar Komilov kirish so‘zi bilan ishtirok etdi.
Kirish nutqida mamlakatimizda mustaqillik yillarida, ayniqsa, so‘nggi yillarda diniy-ma’rifiy sohani rivojlantirish, jamiyatda tinchlik-totuvlik, millatlararo hamjihatlik va diniy bag‘rikenglikni mustahkamlash borasida amalga oshirilayotgan islohotlar, shuningdek, sohada faoliyat yuritayotgan ulamolar, imom-xatiblar, mudarrislar va fidoyi xodimlarning munosib hissasi haqida alohida ta’kidlandi.
Tantanali tadbir davomida diniy-ma’rifiy sohada ko‘p yillardan buyon samarali mehnat qilib, yurtimizda ma’naviy barqarorlikni ta’minlash, yosh avlodni milliy va umuminsoniy qadriyatlar ruhida tarbiyalash, aholi o‘rtasida ma’rifiy tushuntirish ishlarini olib borishga munosib hissa qo‘shib kelayotgan bir guruh fidoyi yurtdoshlarga "O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining 35 yilligi" esdalik nishonlari tantanali ravishda topshirildi.
Esdalik nishonlarini topshirish marosimida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining diniy-ma’rifiy masalalar bo‘yicha maslahatchisi Muzaffar Komilov, Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisi Sodiq Toshboyev, O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari, O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi direktori Firdavs Abduhalikov, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi mas’ul xodimi Orifxon Zokirovlar ishtirok etdilar.
Taqdirlash marosimida ta’kidlanganidek, mazkur esdalik nishoni mamlakatimiz taraqqiyotiga, uning tinchligi va barqarorligiga, jamiyatda millatlararo totuvlik va diniy bag‘rikenglik muhitini mustahkamlashga, yosh avlodni milliy va umuminsoniy qadriyatlar ruhida tarbiyalashga munosib hissa qo‘shayotgan fidoyi insonlarga bildirilgan yuksak ehtirom va e’tirof ramzidir.
Tadbir yakunida taqdirlanganlar o‘zlariga bildirilgan yuksak ishonch va e’tibor uchun minnatdorlik bildirib, mamlakatimiz tinchligi va ravnaqi yo‘lidagi ezgu faoliyatlarini yanada sidqidildan davom ettirishlarini ta’kidladilar.
Barcha mukofot sohiblarini samimiy muborakbod etamiz!
Mustaqilligimizning 35 yilligi muborak bo‘lsin!
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati