"Korrupsiya – omonatga xiyonat: Islom dini bu illatga qanday barham beradi?
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Hozirgi davrda korrupsiya global miqyosdagi eng jiddiy muammolardan biri sifatida e’tirof etilmoqda. U jamiyatning iqtisodiy, siyosiy va ijtimoiy rivojlanishiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Shu sababli korrupsiyaga qarshi kurashish nafaqat huquqiy choralarni, balki axloqiy va ma’naviy asoslarni ham talab qiladi. Islom dini esa inson faoliyatini tartibga soluvchi mukammal tizim sifatida bu borada muhim tamoyillarni taklif etadi.
Islom ta’limotida jamiyat barqarorligi axloqiy qadriyatlarga tayanadi. Qur’oni karimda adolat va omonatdorlikka alohida urg‘u berilib, insonlar o‘rtasidagi munosabatlar halollik asosida qurilishi lozimligi ta’kidlanadi. Jumladan, Niso surasining 58-oyatida omonatni egasiga topshirish va adolat bilan hukm qilish buyuriladi.
Islomiy qadriyatlar quyidagilardan iborat:
• Halollik — har qanday faoliyatda poklik va rostgo‘ylikni ta’minlash;
• Adolat — har kimga haqqini berish;
• Omonatdorlik — ishonib topshirilgan vazifani suiiste’mol qilmaslik;
• Mas’uliyat — har bir amal uchun javobgarlikni his etish.
Korrupsiya mansab yoki vakolatdan shaxsiy manfaat yo‘lida foydalanishdir. Bu holat jamiyatda tengsizlik va ishonchsizlikni keltirib chiqaradi.
Islom nuqtayi nazaridan korrupsiya:
• harom daromad,
• zulm va adolatsizlik,
• omonatga xiyonat sifatida baholanadi.
Payg‘ambarimiz Muhammad (s.a.v) hadislarida poraho‘rlik keskin qoralangan bo‘lib, bu illat jamiyatni yemiruvchi omil sifatida ko‘rsatilgan.
Islom dini korrupsiyani ildizidan bartaraf etishga qaratilgan quyidagi mexanizmlarni ilgari suradi:
Birinchi, omonatdorlik tamoyili — mansabni shaxsiy manfaat uchun ishlatishni qat’iyan man etadi.
Ikkinchi, adolat tamoyili — qarorlar xolis va haqqoniy bo‘lishini talab qiladi.
Uchinchi, halollik — harom yo‘llar bilan boylik orttirishni rad etadi.
To‘rtinchi, taqvo — insonning ichki nazorati sifatida xizmat qiladi.
Beshinchi, hisobdorlik — har bir amal uchun javobgarlikni eslatadi.
Bu tamoyillar korrupsiyaning oldini olishda profilaktik vosita sifatida muhim ahamiyat kasb etadi.
Bugungi kunda korrupsiyaga qarshi kurashishda qonunchilik asoslari takomillashtirilmoqda. Biroq faqat jazolash mexanizmlari yetarli emas. Islomiy yondashuv esa insonning ichki dunyosini tarbiyalash orqali muammoning ildiziga ta’sir ko‘rsatadi.
Islomiy qadriyatlar bilan huquqiy tizim uyg‘unlashganda:
• jamiyatda halollik muhiti shakllanadi,
• davlat boshqaruvida shaffoflik oshadi,
• fuqarolarning huquqiy ong va madaniyati yuksaladi.
Korrupsiyaga qarshi kurashishda islomiy axloqiy-huquqiy tamoyillar muhim o‘rin tutadi. Halollik, adolat, omonatdorlik va mas’uliyat kabi qadriyatlar jamiyatda sog‘lom muhitni shakllantirishga xizmat qiladi. Shu bois zamonaviy huquq tizimini ushbu qadriyatlar bilan uyg‘unlashtirish korrupsiyani kamaytirishda samarali yo‘l hisoblanadi.
Muhammad Achilov,
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Buxoro viloyati vakilligi huquqshunosi
Mehr-saxovat va inson qadri — ezgulikka yo‘g‘rilgan xayrli tashabbus
Insonga mehr ko‘rsatish, muhtojning holidan xabar olish, bemorga tasalli berish va ehtiyojmandlarga ko‘mak qo‘lini cho‘zish xalqimiz ma’naviyatining azaliy fazilatlaridandir. Islom ta’limotida ham saxovat, mehr-oqibat va inson qadrini ulug‘lash eng ulug‘ amallardan biri sifatida e’tirof etilgan. Chunki bir insonning ko‘nglini ko‘tarish, uning qalbiga umid va ishonch bag‘ishlash jamiyatda mehr-muhabbat, hamjihatlik va totuvlikni mustahkamlaydi.
Shu ezgu qadriyatlarni hayotga tatbiq etish, aholining ehtiyojmand qatlamlarini qo‘llab-quvvatlash va yurtdoshlarimiz qalbida mehr-shafqat tuyg‘ularini yanada kuchaytirish maqsadida 2026 yil 13 avgust kuni Samarqand viloyati Urgut tumanida keng ko‘lamli ma’naviy-ma’rifiy hamda xayr-saxovat tadbirlari o‘tkazildi.
Mazkur xayrli tadbirlarda Samarqand viloyati bosh imom-xatibi vazifasini vaqtincha bajaruvchi Nursultonxon domla Abdumannonov, viloyat bosh imom-xatibi o‘rinbosari Xayrullo domla Sattarov, VAQF xayriya jamoat fondi Samarqand viloyati filiali rahbari Yoqubjon domla Mansurov, uning o‘rinbosari A.Sultonov, shahar va tuman bosh imom-xatiblari, «Haj–2026» ziyoratchilari, mahalla faollari va nuroniylar ishtirok etdilar.
O‘zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining 35 yilligi munosabati bilan o‘tkazilgan ushbu xayrli aksiya doirasida ijtimoiy himoyaga muhtoj, kam ta’minlangan va boquvchisidan ayrilgan 300 ta oila holidan xabar olindi. Ularning xonadonlariga tashrif buyurilib, turmush sharoitlari o‘rganildi, oilalarga zarur oziq-ovqat mahsulotlari yetkazib berildi.
Tashriflar davomida bemor va keksalarning holidan xabar olinib, ular bilan samimiy suhbatlar o‘tkazildi. Ularning haqqiga shifo, xonadonlariga fayzu baraka, yurtimizga tinchlik-xotirjamlik tilab duolar qilindi. Zero, muhtojning ko‘nglini ko‘tarish va uni yolg‘iz emasligini his ettirish ham insonparvarlikning yuksak ko‘rinishidir.
Shu bilan birga, hayotida turli ijtimoiy qiyinchiliklarga duch kelgan hamda yot g‘oyalar ta’siriga tushib qolish xavfi mavjud bo‘lgan ayrim fuqarolar bilan yakka tartibda muloqotlar tashkil etildi. Suhbatlarda sof e’tiqod, oila muqaddasligi, farzand tarbiyasi, halol mehnat, Vatanga sadoqat, milliy va diniy qadriyatlarga hurmat, shuningdek, turli buzg‘unchi g‘oyalarga nisbatan ma’naviy immunitetni mustahkamlash masalalari hayotiy misollar asosida tushuntirildi.
Tadbirlar doirasida Urgut tumanidagi jome masjidlarda peshin namozidan so‘ng ma’naviy-ma’rifiy uchrashuvlar ham o‘tkazildi. Ularda mehr-oqibat, qo‘ni-qo‘shnichilik munosabatlarini mustahkamlash, yoshlarni milliy va diniy qadriyatlarga sodiqlik ruhida tarbiyalash, oila tinchligini asrash, jamiyatda o‘zaro hurmat va ahillik muhitini qaror toptirish kabi dolzarb mavzular atroflicha yoritildi.
Uchrashuvlar yakunida mamlakatimiz tinchligi, xalqimiz farovonligi, Vatanimiz ravnaqi va yosh avlodning ilmli, odobli hamda vatanparvar insonlar bo‘lib voyaga yetishi haqida xayrli duolar qilindi.
Bugun yurtimizda inson qadrini ulug‘lash, aholining ehtiyojmand qatlamlarini har tomonlama qo‘llab-quvvatlash, jamiyatda mehr-saxovat va o‘zaro g‘amxo‘rlik muhitini qaror toptirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Urgut tumanida o‘tkazilgan mazkur xayrli tadbirlar ham ana shu ezgu maqsadlarga xizmat qilib, aholi o‘rtasida hamjihatlik, bag‘rikenglik va insonparvarlik tuyg‘ularini yanada mustahkamladi.
Mehr bor joyda ishonch, saxovat bor joyda baraka, inson qadri ulug‘langan jamiyatda esa tinchlik va farovonlik qaror topadi. Ana shunday ezgu amallar xalqimiz o‘rtasidagi birdamlik rishtalarini mustahkamlab, yurtimizning yanada obod va fayzli bo‘lishiga xizmat qiladi.
Samarqand viloyati vakilligi matbuot xizmati
