Diniy soha faxriylariga ehtirom ko‘rsatildi
Kecha, 6 may kuni yurtimizda uzoq yillar xizmat qilib, dinimiz rivoji, Vatanimiz taraqqiyoti va xalqimiz farovonligiga beqiyos hissa qo‘shgan mehnat faxriylarini yo‘qlash va e’zozlash tadbirlari bo‘lib o‘tdi.
Ushbu xayrli tadbir doirasida tizimda ko‘p yillar faoliyat yuritgan faxriy ulamolar va xizmatchi xodimlar holidan xabar olinib, ularga Diniy idoraning maxsus minnatdorlik tabriknomalari va esdalik hadyalari topshirildi.
Mazkur e’tibor va ehtiromdan behad shod bo‘lgan keksalar o‘zlari mehnat qilgan paytdagi xotiralar hamda bugungi imkoniyatlar davri haqida to‘lqinlanib so‘zlash barobarida yurtimiz tinchligi va xalqimiz omonligini so‘rab xayrli duolar qildilar.
Ta’kidlash joizki, Muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari tashabbusi bilan 2022 yili O‘zbekiston musulmonlari idorasida Faxriylar kengashi tashkil etilgan edi. Mazkur xayrli ishdan ko‘zlangan asosiy maqsad faxriylarimizning boy tajribasidan keng foydalanish bilan bir qatorda ularni moddiy va ma’naviy rag‘batlantirish, sihatgohlar hamda muborak umra safariga imtiyozli yuborish kabi har jihatdan qo‘llab-quvvatlash sanaladi. Bugungi ezgu tadbir ham ana shu tizimli ishlarning mantiqiy davomi bo‘ldi.
Darhaqiqat, dinimizda Islom yo‘lida soch-soqoli oqargan kishilarning ko‘plab fazilatlari bayon etilgan. Jumladan, buyuk vatandoshimiz Imom Termiziy rivoyat qilgan muborak hadisi sharifda: “Bir kishi: “Ey, Allohning Rasuli! Insonlarning qaysisi afzal” – dedi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Umri uzoq bo‘lib, amali chiroyli bo‘lgani”, deya marhamat qilganlar. Shu ma’noda, diniy sohada fidokorona xizmat qilgan faxriylarni e’zozlash, ularning maslahat va duolarini olish ham insoniylik, ham diniy qadriyatlarimizning go‘zal namunasi va savobi ulug‘ amallardandir.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
Shayboniylar daxmasi ziyoratgohga aylantiriladi
Samarqandning yuragi boʻlgan Registon maydoni hududidagi Shayboniyxon va uning sulolasi dafn etilgan maskan ziyoratgohga aylantiriladi.
Registon majmuasi rahbari Xonqul Samarovning soʻzlariga koʻra,1960–1962-yillarda hozirgi Islom Karimov koʻchasini kengaytirish, obodonlashtirish ishlari jarayonida mazkur daxma shu hududda boʻlgan Shayboniyxon madrasasi hovlisidan Registon maydoniga – Tillakori va Sherdor madrasalari yoniga koʻchirilgan.
“Maʼlumki, mazkur hudud Amir Temur bobomiz davrida Samarqand shahrining eng muhim markazlaridan biri boʻlgan, bu hududda koʻplab madrasa va masjidlar bunyod etilgan. Jumladan, Amir Temur masjidi va uning roʻparasida Bibixonim madrasasi qad rostlagan. Keyinchalik Mirzo Ulugʻbek bobomiz tomonidan ulkan madrasa qurilgan. Balki Shayboniyxon ham ana shu ulugʻvor madrasa va masjidlarga havas qilib, ularning yonida madrasa qurgandir. Chunki, tarixiy manbalardan bilamizki, Muhammad Shayboniyxon ham ulugʻ hukmdor boʻlish bilan birga ilm-maʼrifat homiysi, ilmli inson va ijodkor sifatida Samarqandda ulkan bunyodkorlik ishlarini amalga oshirgan, koʻplab masjid va madrasalar qurdirgan. Amir Temurdan keyin qudratli davlat tashkil etib, uning chegaralarini kengaytirgan, obod qilgan”, deydi Registon majmuasi rahbari.
Tarixiy manbalarda Shayboniyxon 1510-yilda Eron shohi Ismoil Safaviy bilan boʻlgan jangda halok boʻlgach, uning boshsiz tanasi Samarqandga keltirilib, Baland Sufaga dafn qilingani yozilgan.
Baland Sufa oʻz vaqtida Shayboniyxon madrasasida boʻlgan va keyinchalik (1960–1962-yillarda) oʻz holicha Registon hududiga koʻchirilgan daxmadir.
Xonqul Samarovning qoʻshimcha qilishicha, shu paytgacha Muhammad Shayboniyxon shaxsiga munosabat ortidan bu joyga ham yetarli darajada eʼtibor qaratilmagan.
Shuningdek, u oltmish yildan ortiq vaqtdan buyon ushbu hududda turgan bu ziyoratgoh haqida oddiy odamlar, hatto koʻpchilik tarixchilarda ham ma'lumot yo'qligini, bunga sabab esa hududda hech qanday koʻrgazmali vosita yoki yozuv mavjud emasligini taʼkidlaydi.
“Yillar davomida xalqimiz ongiga Bobur ijobiy, Shayboniyxon salbiy shaxs sifatida singdirildi. Aslida esa davlatchilik tariximiz, qolaversa, adabiyotimiz rivojida bu ikki buyuk bobomizning ham oʻz munosib oʻrni, hissasi bor. Zahiriddin Muhammad Boburning oʻzi ham “Boburnoma”da bu zotning nomi haqida toʻxtalib, “Shayboq”, yaʼni “kuch-qudratli” degan taʼrif bergan. Shayboniyxon va shayboniylar tomonidan Samarqandda, umuman, ushbu mintaqada katta bunyodkorlik ishlari amalga oshirilgani haqida tarixiy manbalarda koʻplab maʼlumotlar uchraydi. Masalan, Shayboniyxon bir necha bosqichli oʻqitish tizimi joriy etib, barcha ilmlardan xabardor boʻlish uchun bola 26-yil taʼlim olishi kerak, deb hisoblagan. Ikki yillik maktab taʼlimidan soʻng har biri 8-yildan iborat uch bosqichli madrasa taʼlimini olish zarur boʻlgan”, deya maʼlumot beradi Registon majmuasi rahbari Xonqul Samarov.
Maʼlumot uchun, Shayboniyxon kuchli sarkarda, hukmdor boʻlish bilan birga ijodkor sifatida nafis gʻazal va ruboiylar, dostonlar yozgan. Jumladan, “Bahr-ul xudo” nomli dostoni va oʻgʻli valiahd Temur sultonga atalgan pand-nasihatlardan iborat kitobi mavjudligi qayd etiladi.
Tarixiy manbalarda keltirilishicha, u bobosi Abulxayrxon vafotidan keyin parokanda boʻlib ketgan qabilalarni birlashtirib, koʻchmanchi oʻzbeklar davlatini qayta tiklagan. Movarounnahr, Xorazm va Xurosonni egallab, qudratli davlat barpo qilgan. Muhammad Shayboniyxon butun mintaqani yagona bir markaz – Samarqand qoʻl ostida birlashtirgan.
O'zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
