Mayyitni dafn qilishda nima uchun “Ala millati Rasulillah” deyiladi?
Savol: Mayyitni qabrga qo‘yayotganda “Ala millati Rasulillah” deyiladi. Shuni “Ala ummati Rasulillah”, deyish kerak emasmi? Chunki Qur’oni karimda “Millati Ibrohim” deb, ya’ni “millat” so‘zi Ibrohim alayhissalomga nisbatlanib keladi.
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Mayyitni qabrga qo‘yishda “Bismillah va ala millati Rasulillah” deyiladi. “Ala ummati” deyilmaydi.
Bu ibora hadisi shariflarda shu lafzlar bilan kelgan. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam va sahobai kiromlar roziyallohu anhum mayyitni qabrga shunday deb qo‘yganlar.
Bu yerdagi “millat” so‘zidan etnik kelib chiqishi bir bo‘lgan insonlar guruhi tushunilmaydi. Balki din, shariat, yo‘l degan ma’nolar nazarda tutiladi.
Bu haqida Abu Mansur Moturidiy rahimahulloh “Bismillah va ala millati Rasulillah” iborasi “Biz bu mayyitni Alloh taoloning nomi bilan hamda Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning shariatiga ko‘ra dafn qildik”, degan ma’noni anglatadi, deganlar. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi
Kech uxlash umrni qisqartiradi
Tadqiqotlarga ko‘ra, dunyo aholisining 58 foizi uyqusizlikdan aziyat chekmoqda. Buning birinchi sababi gadjetlar doimiy tomosha qilish oqibatida kechki soat 23:00 dan keyin uxlashga odatlanishdir.
Kech uxlash sog‘liqqa bir qancha xavf tug‘diradi.
Jigar va boshqa a’zolar o‘zini tiklay olmaydi. Inson organizmidagi barcha a’zolar tunda, ayniqsa, soat 22:00–02:00 oralig‘ida faol tiklanish jarayoniga kirishadi. Xususan, jigar soat 23:00 dan keyin tanani faol tozalash (detoksikatsiya) vazifasini bajaradi. Agar inson u paytda uxlamagan bo‘lsa, vazifa to‘liq bajarilmaydi. Bu esa charchoq, bezovtalik, tushkunlikka olib keladi.
Gormonlar muvozanati buziladi. Uyqu vaqtida, ayniqsa, soat 22:00–01:00 orasida o‘sish gormoni (melatonin va somatotropin) ishlab chiqariladi. Bu gormonlar immunitetni ko‘tarish, teri va hujayralarni tik lash, stressni kamaytirishga xizmat qiladi. Agar uxlash kechiksa, bu gormonlar kama yib boradi.
Aqliy faoliyat susayadi. E’tiborni jamlash, eslab qolish qobiliyatining pasayishi aynan o‘z vaqtida uxlamaslik bilan bog‘liq. Oqibatda ish unumdorligi yomonlashib, sifatli o‘qishga ham salbiy ta’sir qiladi.
Ruhiy muvozanat buziladi. Soat 23:00 dan keyin uxlaydigan insonlarda depressiya, qo‘rquv, ruhiy zaifliklar ko‘p kuzatiladi.
Yurak urish muvozanati yomonlashadi.
So‘nggi yillarda yurakqon tomir kasalliklari ham ko‘payib, ham “yosharib bormoqda”. Kam va o‘z vaqtida uxlamaslik yurakni zo‘riqtirib, umrning qisqarishiga sabab bo‘lmoqda. Yurakni davolash uchun o‘z vaqtida uxlash kerak.
Eng foydali uyqu esa soat 22:00 dan 05:00 gacha bo‘ladi. Chunki aynan shu soatlarda uyqu fazalari mukammal kechadi.
Internet manbalari asosida tayyorlandi.
“Hidoyat” jurnalining 2025 yil 8-sonidan
http://hidoyatuz.taplink.ws
