Islom ayollarni zulmdan qanday ozod qildi?
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Shayx Sobuniy rahimahulloh (vaf. 1442 hijriy) bunday yozadi:
“Nurli Islom shariatining fazilatlaridan biri shundaki, u ayollarga nisbatan zulmga chek qo‘ydi. Johiliyat davrida ayollar qul sifatida xorlangan, mulk kabi sotilgan, qiymatga ega bo‘lmagan hamda ularga hech qanday hurmat ko‘rsatilmagan! Ular bir merosxo‘rdan boshqasiga mulk kabi o‘tgan. Agar erkak vafot etsa, uning qarindoshlari uning mol-mulki va boyligini meros qilib olganidek, xotinini ham meros qilib olishgan.
Islom bu zulmga barham berdi. Ayollarning qadr-qimmati tiklandi, ularning insoniyligi tan olindi va ularga huquqlar berildi, adolat tiklandi. Bir so‘z bilan aytganda, ularga barcha moddiy va ma’naviy haqlarni taqdim etdi”.
Ibn Abbos roziyallohu anhu dedilar: “Johiliyat davridagi odamlar haqida gapiradigan bo‘lsak, bir kishi vafot etganida, uning qarindoshlari, ya’ni merosxo‘rlari uning xotini ustida ko‘proq haqqa ega edilar. Agar ulardan birortasi xohlasa, unga uylanardi, xohlasa, uni turmushga berardi, xohlasa, unga turmushga bermasdir. Ularning ayol ustida o‘z oilasidan ko‘ra ko‘proq haqlari bor edi. Shuning uchun oyat nozil bo‘ldi:
“Ey, iymon keltirganlar! Sizlarga ayollarni zulm-la merosga olish halol emas. Ochiq fohisha ish qilmasalar, bergan narsalaringizning ba’zisini olish uchun ularni zo‘rlik-la ushlab turmang va ular ila yaxshilikda yashang. Agar ularni yoqtirmasangiz, shoyadki, Alloh siz yoqtirmagan narsada ko‘pgina yaxshiliklarni qilsa” (Niso surasi, 19-oyat).
Imom Tabariy rahimahullohdan (vaf. 310 hijriy/923 milodiy) rivoyat qilinadi: “Erkak qarindoshining xotinini meros qilib oladi va vafot etguncha yoki mahrini unga qaytarib berguncha turmushga chiqishiga to‘sqinlik qiladi”.
Shunday qilib, ayol bir erkakdan boshqasiga meros bo‘lib o‘tadi. Agar u go‘zal bo‘lsa, u unga uylanadi, xunuk bo‘lsa, uni vafotigacha meros qilib oladi. Islom ayollardan zulm va tajovuz yukini olib tashlash, ularning qulligi va qulligining oldini olish va ularni erkaklar ega bo‘ladigan qadr-qimmat va insoniylik darajasiga ko‘tardi. Bu haqda Qur’oni karimda bunday deyiladi: “Va yaxshilik ila ularning burchlari muqobilida haqlari ham bordir” (Baqara surasi, 228-oyat).
Foydalanilgan manbalar:
1. “Az-Zavaj al-islamiy al-mubakkar”.
2. “Fath al-Boriy”. J. 8. – B. 245, 247.
Davron NURMUHAMMAD
Haqiqiy ko‘rlik qalb ko‘rligi
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Bir ko‘zi ojiz kishi o‘zining suyukli ayoli, solih o‘g‘li va vafodor do‘sti bilan baxtiyor yashar edi. Ammo bir narsa uning hayoti to‘kis bo‘lishidan to‘sardi. U ham bo‘lsa ko‘zining ojizligi bo‘lib, u qanday baxtiyor ekanini o‘z ko‘zi bilan ko‘rishni istardi.
Kunlarning birida uning shahriga juda kuchli tabib kelib qoldi. U tabibning oldiga shifo izlab bordi. Tabib unga bir dori berib uni muntazam ishlatishini va tez orada sog‘ayib qaysidir lahzada bu dunyoning nurini ko‘rishi mumkinligini aytdi.
Ko‘zi ojiz kishi dorini umidsizlik bilan ishlata boshladi. Kunlarning birida u uyining bog‘ida o‘tirganda to‘satdan ko‘zi ko‘ra boshladi. U xursandligidan jinni bo‘layozdi. Shu asnoda yaqinlariga buning xabarini berish uchun uyi tomon yugurdi. Ne ko‘z bilan ko‘rsinki, suyukli ayoli do‘sti bilan unga xiyonat qilar, boshqa xonaga o‘tsa o‘g‘li uydagi ba’zi narsalarni o‘g‘irlardi. U o‘zi o‘tirgan joyiga qaytarkan: “U tabib emas, haqiqiy la’nati sehrgar ekan”, deya baqirardi. U jahl bilan qo‘liga mixni olib ko‘zini yana ko‘r qildi. Shunday qilib yana o‘zi o‘rganib qolgan saodatli hayotga qaytdi...
Shu’la: Ichingizdagi vahima jismingizdagi kasalliklardan ko‘ra xavfliroqdir.