Oyatlar tilovati qanday shifo bo‘lishi mumkin?
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Ba’zilar Qur’oni karim oyatlari tilovati bilan muolaja qilish mumkinligi va bu Kitobda Alloh taolo va’da qilgan shifo xususiyatlari borligi haqida shubhalanib, quyidagi savollarni beradi.
Oyatlar tilovati qanday shifo bo‘lishi mumkin? Qur’oni karim tilovat qilingandagi ovoz boshqa ovozlardan qanday farq qiladi?
Albatta, bu savollar egalarini faqat ilmiy yo‘l bilan berilgan javobgina qoniqtiradi.
Qur’oni karim oyatlarining Alloh taoloning izni bilan shifo bo‘lishda va ta’sir etish quvvatida barcha narsalardan ajralib turuvchi bir necha sabablari bor. Quyida ayrimlarini sanab o‘tamiz:
1. Qur’oni karimda insonlar yozgan kitoblarda umuman topilmaydigan o‘ta nozik hamohanglik borligi.
Darhaqiqat, undagi har bir kalima va harflar aniq va mustahkam tarzda tartib topgandir. Alloh taolo aytadi:
﴿الر كِتَابٌ أُحْكِمَتْ آَيَاتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ خَبِيرٍ﴾
"Alif, Lom, Ro. (Bu) oyatlari mustahkam (qat’iy) qilingan, so‘ngra hikmat egasi va (hamma narsadan) xabardor bo‘lmish Zot tomonidan batafsil bayon etilgan Kitobdir" (Hud surasi, 1-oyat).
Tadqiqotlardan ma’lum bo‘lishicha, ushbu tartib yetti va uning takrorlanishi ustiga qurilgan. Alloh taolo shunday marhamat qiladi:
﴿وَلَقَدْ آَتَيْنَاكَ سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي وَالْقُرْآَنَ الْعَظِيمَ﴾
"Darhaqiqat, Biz Sizga yetti takrorlanuvchi (yetti oyatli «Fotiha» surasi)ni va ulug‘ Qur’onni ato etdik" (Hijr surasi, 87-oyat).
Jismimizdagi har bir zarrani o‘rganadigan bo‘lsak, u yetti (tabaqa) qatlamdan iborat (ilmiy isbotlangan). Bu ham Allohning izni bilan oyatlarning jismimizga shifo bo‘lib ta’sir ko‘rsatishini tasdiqlaydi. Shuning uchun ham, kishi o‘ziga yoki boshqa kishiga dam solmoqchi va duolarni o‘qimoqchi bo‘lsa yetti marta takrorlaydi.
Fotiha surasining ajablanarli jihati, اللَّه lafzidagi ا, ل va ه harflari ushbu surada 49 marta takrorlanadi. Bu son 7 ni 7 ga ko‘paytmasidan kelib chiqishi ma’lum. Yuqorida ushbu surani yetti takrorlanuvchi deb nomlanishini aytib o‘tdik. Go‘yoki, Alloh taolo 7 raqamiga ishora qilib, ushbu surani shifo quvvati yanada ziyoda bo‘lishi uchun yetti marta takrorlashga ko‘rsatma bergandek. Vallohu a’lam.
2. Qur’on oyatlari tilovati tovushlarining o‘zaro ravon va mutanosibligi.
Qur’on oyatlarini tinglaganda uning oyatlari inson so‘zi bo‘lgan har qanday she’r yoki nasrdan butkul farq qiluvchi ekanini his etiladi. Alloh taolo aytadi:
﴿وَرَتَّلْنَاهُ تَرْتِيلًا﴾
"va uni tartili[1] bilan (ravon) o‘qib berdik" (Furqon surasi, 32-oyat).
Ushbu ravon va mutanosiblik inson bosh miyasi faoliyatiga juda muvofiq keladi. Chunki Alloh taolo borliqdagi har bir narsalarni o‘ziga xos, tebranuvchi qilib yaratgan. Qur’oni karim tilovati inson bosh miyasi hujayralarining harakatini mo‘tadillashtiradi. Alloh taolo aytadi:
﴿فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ ﴾
"Insonlarni o‘sha asosda yaratgan Allohning yaratuvchiligini (anglangiz!) Allohning yaratishiga o‘zgartirish yo‘q. Eng to‘g‘ri din shudir, lekin ko‘p odamlar (buni) bilmaslar" (Rum surasi, 30-oyat).
Fitrat so‘zi iymon ya’ni, Alloh taolo bandalarini iymon uzra yaratgan. Boshqa bir lug‘atda fitrat - “tug‘ma xususiyat” ma’nosida ham keladi. Agar inson ruhan tushkunlikka tushsa, yoki kasal bo‘lsa, mana shu “tug‘ma xususiyat” ya’ni uning tabiatida o‘zgarish sodir bo‘lgan hisoblanadi. Uni asl holatiga qaytarish va muvozanatini tiklashda bosh miya hujayralarini “sog‘lom” tovush to‘lqinlari bilan oziqlantirish lozim bo‘ladi. Bu borada Qur’oni karim eng afzal vasiladir. Qur’onni tilovat qilinganda tovush tebranishlari bosh miya hujayralari o‘rtasidagi muvozanatni tiklaydi. Chunki, Qur’oniy tovush to‘lqinlari tebranishida o‘ziga xos mutanosiblik bor. Alloh taolo aytadi:
﴿أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآَنَ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلَافًا كَثِيرًا﴾
"Qur’on (oyatlarining ma’nolari) haqida (chuqurroq) fikr yuritmaydilarmi?! Agar (u) Allohdan o‘zganing huzuridan (kelgan) bo‘lsa edi, unda ko‘pgina qarama-qarshi gaplarni topgan bo‘lur edilar" (Niso surasi, 82-oyat).
Mana, o‘n to‘rt asr o‘tayotgan bo‘lsada, ilohiy mo‘jiza – Qur’oni karim oyatlarida keltirilgan ma’lumotlarda birorta xato jumla topilgani yo‘q, topilmaydi ham. Falakiyot, koinot, hayvonot, nabotot, ilohiyot va tabiiyotga doir oyatlarning naqadar to‘g‘ri ifoda etilgani kun sayin o‘z tasdig‘ini topib kelmoqda.
Xususan, Qur’on oyatlarida, hattoki, harflarida ham bir-biriga zidlik, o‘zgaruvchanlik yo‘q. Undagi muvozanat kasalliklarga shifodir. Oddiy bir inson bemorga xushxabar aytsa, uni quvontirib, kasalligini unittiradimi? Demak, albatta, Qur’on tilovati zaif hujayralarni tetiklashtirib, bemorning immunitetini oshiradi.
3. Har bir oyatlar cheksiz ma’nolarga egaligi. Qur’on cheksiz ma’nolarga ega. Unda turli ma’nolar ichida barcha kasalliklarga muolaja bo‘luvchi ma’nolarni ham topamiz. Qur’on oyatlari insonning faqat ruhi va nafsi bilan bog‘liq kasalliklarni muolaja qilibgina qolmay, uning jismoniy kasalliklarini ham davolaydi.
Alloh taolo marhamat qiladi:
﴿لَوْ أَنْزَلْنَا هَذَا الْقُرْآَنَ عَلَى جَبَلٍ لَرَأَيْتَهُ خَاشِعًا مُتَصَدِّعًا مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ وَتِلْكَ الْأَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ﴾
"Agar Biz ushbu Qur’onni biror tog‘ uzra nozil qilganimizda edi, albatta, u (tog‘)ni Allohning qo‘rquvidan o‘zini xor tutgan va yorilib ketgan holida ko‘rgan bo‘lur edingiz. Biz bu misollarni odamlarga zora ular tafakkur qilsalar, deb keltirmoqdamiz" (Hashr surasi, 21-oyat).
Ya’ni Qur’oni karimning qanchalik og‘ir mas’uliyat va ibrat manbai ekani, undagi ilohiy ta’limot shunchalik ta’sir kuchiga egaki, oyatdagi “tamsil”, ya’ni tasviriy misolga ko‘ra, agar biror tog‘ga ong ato etilib, unga shu Kitob tushirilganida hatto, tog‘ ham toqat qila olmay, uning mas’uliyatidan qo‘rqib yorilib ketadigan bo‘lsa, biz aqlli insonlar nega bu muqaddas kitob va ilohiy xitobga beparvolik qilamiz, deb tafakkur qilsinlar, demoqchi vallohu a’lam.
Agar هَذَا الْقُرْآَنَ iborasidan maqsad undagi biz bilgan har bir oyat, kalima va harflar biror tog‘ga nozil qilinganda edi, u Allohning Kalomi og‘irligidan, qo‘rquvdan parchalanib mayda-mayda bo‘lib ketgan bo‘lardi. Shuning uchun, biz Qur’on nafaqat nafsiy illatlarni yo‘qotadi, balki jismoniy kasalliklarga ham shifo bo‘ladi deymiz.
4. Amaliy tajribalar. Qur’on o‘n to‘rt asrdan ziyod vaqt mobaynida bugungi kunimizgacha millionlab insonlarga shifo bo‘layotgani Allohning Kalomi barcha kasalliklarga muolaja qilishda ta’sirga ega ekaniga eng katta dalil bo‘ladi.
Qancha-qancha tuzalmas kasallikka uchrab tibbiy muolaja kor qilmay, Qur’oni karim bilan shifo topganlar bor. Bunda albatta, mo‘min kishi uning shifo ekaniga ishonishi lozim. Chunki, shifo topishda ishonch katta ahamiyatga ega. “Tabibga ishonch - yarim shifodir” deyiladi. Barcha dardlarga shifo beruvchi Alloh bo‘lsa, Unga qanday ishonmaslik mumkin?
Alloh taolo insonni yaratib, uning yashashi va harakatlanishi uchun a’zolarini go‘zal tarzda tartiblagan. Agar ushbu tartibga nuqson yetsa, inson ruhan va jismonan charchab, bosh miya hujayralarida o‘zgarish sodir bo‘ladi. Yana tabiiy holatni qaytarish uchun esa, unga Qur’on tilovati bilan ta’sir qilish lozim.
Har bir go‘dak sog‘lom fitrat uzra dunyoga keladi. Uning tanasidagi barcha hujayralar mo‘tadil muvozanatda tebranib turadi. Vaqt o‘tishi bilan atrofdagi voqealar, tanasi kirlanishi va turli kasalliklarga chalinishi uning hujayralari tartibi o‘zgarishiga salbiy ta’sir qiladi. Qur’oni karim uning tartibini asl holatiga qaytaradi.
"Islomda salomatlik" kitobidan
Muhammad Zarif Muhammad Olim o‘g‘li
[1] Tartil – bu Qur’onni dona-donalab, aniq va ravon o‘qish. Bu yerda Jabroil alayhissalomning o‘qib berishi ko‘zda tutilgan.
Halol bo‘ling, rost so‘zlang, iymon va insoniylikni asrang!
Halollik va rostgo‘ylik insonning shaxsiy fazilatlari bo‘lish bilan birga, oila mustahkamligi, jamiyat taraqqiyoti va ijtimoiy munosabatlarning barqarorligini ta’minlaydigan muhim milliy, diniy, ma’naviy-axloqiy qadriyatlardir.
Islom dinida halollik va rostgo‘ylikka inson hayotining barcha sohalarini qamrab oluvchi muhim tamoyillar sifatida qaraladi. Halol va haromni farqlash, shubhali ishlardan saqlanish, o‘zgalarning haq-huquqini poymol qilmaslik, rostgo‘y va adolatli bo‘lish insonning nafaqat shaxsiy kamoloti, balki jamiyat oldidagi mas’uliyatini ham belgilaydi.
Qur’oni karim oyatlari va Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamning ko‘plab hadisi shariflarida insonlarni halollik va rostgo‘ylikka da’vat qilish, har doim halol bo‘lishga undash, aldov va yolg‘on guvohlik berishdan qaytarishga alohida e’tibor qaratilgan. Zero, halollik va rostgo‘ylik insonning ma’naviy kamolotini, imoni mustahkam va axloqi go‘zalligini namoyon etuvchi eng muhim fazilatlardir. Harom va yolg‘on esa nafaqat shaxsning obro‘si va unga ishonchini yemiradi, balki jamiyatda o‘zaro ishonchsizlik, adovat va nizolar kelib chiqishiga ham sabab bo‘ladi.
Alloh taolo "Nahl" surasining 105-oyatida bunday marhamat qilgan: “Yolg‘on so‘zlarni faqat Allohning oyatlariga imon keltirmaydiganlargina to‘qiydilar. Aynan o‘shalarning o‘zlari yolg‘onchilardir”.
Bu o‘rinda yolg‘onning qanchalik og‘ir ma’naviy illat ekani bayon qilinib, uning Allohning oyatlariga munosabat bilan bog‘liq jihati ko‘rsatib berilyapti. Oyatning nozil bo‘lish sababi Makka mushriklarining Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamga nisbatan turli asossiz da’volarni ilgari surgani, jumladan, u zotni yolg‘onchilikda ayblaganidir. Ular Qur’oni karimni go‘yo Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning o‘zlari to‘qib chiqargani to‘g‘risida asossiz da’volarni ilgari surgan. Qur’oni karim esa bunday iddaolarni ochiq-oydin rad etgan.
Aslida yolg‘onni faqat imonsiz kishilargina to‘qiydi. Chunki, mo‘min kishi yolg‘onni katta gunoh deb biladi. Yolg‘on sababli qiyomatda azobga qolishdan qo‘rqadi. Shuning uchun har qanday vaziyatda rostgo‘y bo‘lishga intiladi. Hatto o‘z manfaatiga zid bo‘lgan holatlarda ham haqiqatni aytishni afzal biladi. Zero, haqiqiy imon insonni faqat ibodatlarga emas, balki yuksak axloqiy fazilatlarga ham undaydi.
Islom ta’limotida halollik va to‘g‘riso‘zlik maqtalgan, yolg‘on gapirish va haqiqatni yashirish keskin qoralangan. Jumladan, Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam bunday deganlar: “Nabiysollallohu alayhi vasallam:“Rostgo‘ylikni o‘zingizga lozim tutingiz (rostgo‘y bo‘lingiz)! Chunki, rostgo‘ylik yaxshilikka yetaklaydi, yaxshilik esa jannatga yetaklaydi. Kishi doim rost gapirsa, Allohning huzurida “siddiq” (o‘ta rostgo‘y) deb yozib qo‘yiladi. Yolg‘ondan saqlaning! Chunki, yolg‘on fojirlikka (gunoh va buzuqlikka) yetaklaydi, fojirlik esa do‘zaxga yetaklaydi. Kishi yolg‘on gapiraversa, Allohning huzurida “kazzob” (o‘ta yolg‘onchi) deb yozib qo‘yiladi”, dedilar”. (Imom Buxoriy rivoyati).
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam rostgo‘ylik va yolg‘onchilikning inson axloqi, ma’naviy hayoti va oxiratiga qay darajada ta’sir qilishini ochiq tarzda bayon qilib beryaptilar. Hadis mazmunidan anglashiladiki, insonning jannatga yoki do‘zaxga tushishida uning tili, ya’ni rostgo‘yligi yo yolg‘onchiligi hal qiluvchi omillardan ekan.
Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallam halol va harom o‘rtasidagi shubhali narsalardan saqlangan kishi dini va obro‘yini pok saqlashi borasida bunday marhamat qilganlar: No‘’mon ibn Bashir roziyallohu anhudan rivoyat qilinishicha,“Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bunday deganlarini eshitdim: “Halol ham aniq, harom ham aniq. Ularning o‘rtasida shubhali narsalar bor. Ko‘p odamlar buni bilmaydi. Kim shubhalardan saqlansa, dini va obro‘yini pok saqlaydi...” (Imom Buxoriy rivoyati).
Bu o‘rinda Nabiy sollallohu alayhi vasallam insonlarni ehtiyotkorlik va poklikka da’vat etmoqdalar. Chunki, halollik tamoyillariga amal qilgan inson hayotning har bir jabhasida, jumladan, so‘zida, oilaviy munosabatlarida, ta’lim olishda, mehnat faoliyatida va jamiyatdagi o‘zaro munosabatlarida adolat, poklik va rostgo‘ylikka intiladi. O‘zgalarning haq-huquqlarini hurmat qiladi, birovning mol-mulki yoki mehnatining mahsuliga tajovuz qilmaydi, aldov, xiyonat va manfaatparastlikdan uzoq bo‘lishga harakat qiladi. Bunday fazilatlar insonning shaxsiy obro‘-e’tiborini yuksaltirish bilan birga jamiyat a’zolari o‘rtasida o‘zaro ishonch va hamkorlik muhitini mustahkamlaydi.
Muxtasar qilib aytganda, halollik va rostgo‘ylik ijtimoiy hayotning barqarorligini, insonlar o‘rtasidagi ishonch va jamiyat taraqqiyotini ta’minlovchi muhim ma’naviy-axloqiy asosdir. Islom ta’limotidagi halollik, rostgo‘ylik, adolat va omonatdorlikka oid ko‘rsatmalar bu qadriyatlarning inson va jamiyat hayotidagi o‘rni naqadar muhim ekanini ko‘rsatadi. Har bir inson o‘z hayoti va faoliyatida halollik, rostgo‘ylik, adolat va vijdonlilikni ustuvor tamoyilga aylantirsa, jamiyatda sog‘lom ma’naviy muhitni shakllantirish imkoniyati ortadi.
Yo‘ldoshxon Isayev, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ilmiy xodimi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
