Bolaga ovqat paytida telefon berishning 5 zarari
Ovqatlanish paytida, ayniqsa, bolalarga multfilm qo‘yib berib ovqat yedirish ovqat hazm qilish tizimi buzilishiga, semirishga va bola rivojlanishining sekinlashishiga olib keladi.
Ushbu odatning asosiy zararlari:
1. To‘yish va och qolish signallarining buzilishi: Miya butunlay multfilmga qaratilgani sababli, oshqozondan kelayotgan “to‘ydim” signalini qabul qilmaydi. Bu kelajakda semirish yoki aksincha, surunkali vazn yetishmovchiligiga sabab bo‘ladi.
2. Ovqatning ta’mini his qilmaslik: Bola nima yeyayotganini, uning ta’mi shirin yoki sho‘rligini, issiq yoki sovuqligini anglamaydi. Buning oqibatida unda sog‘lom ovqatlanish madaniyati shakllanmaydi.
3. Chaynash va yutish refleksining sustlashishi: Ekranga tikilib qolgan bola ovqatni yaxshi chaynamay yutadi yoki og‘zida uzoq vaqt ushlab turadi. Bu esa tishlarning chirishiga va oshqozon-ichak kasalliklariga (dam bo‘lish, qabziyat) yo‘l ochadi.
4. Nevrologik va diqqat muammolari: Tez almashadigan kadrlar bola asab tizimini toliqtiradi. Natijada bola real hayotda diqqatini bir joyga jamlay olmaydigan, tez achchiqlanadigan bo‘lib qoladi.
5. Ishtahasizlik va injiqlikning ortishi: Ota-onalar “telefon qo‘ysam ko‘p yeydi” deb o‘ylashadi, lekin aslida bola faqat ekran uzatilayotgandagina ovqatlanadigan majburiy odatni (refleksni) orttirib oladi. Telefon olib qo‘yilsa, umuman ovqat yemay injiqlik qiladi.
Ota-onalarga tavsiya
1. Ovqatlanish vaqtida telefon, planshet va televizorni o‘chiring.
2. Oila a’zolari bilan bir dasturxon atrofida ovqatlanishga harakat qiling.
3. Bolangiz bilan suhbatlashing, taom haqida gapiring va uni mustaqil ovqatlanishga rag‘batlantiring.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam taomlanish paytida butunlay sukut saqlamaganlar, balki sahobalari bilan go‘zal va foydali suhbatlar qurib, birgalikda ovqatlanganlar. Shu bois, Islom madaniyatida ovqat ustida yaxshi gaplardan gapirish sunnat amallardan hisoblanadi.
Davron NURMUHAMMAD
Ma’lumotlar linki:
1. https://mylittlescholars.com.au/disadvantages-of-watching-tv-while-eating
2. https://www.jewelautismcentre.com/blog-detail/does-watching-mobile-while-eating-affect-a-childs-brain-development
3. https://yourkidstable.com/turn-off-tv
4. https://yebonutrition.com/2025/12/29/are-screens-at-mealtime-always-bad-for-kids
5. https://famedico.com/is-it-good-to-use-mobile-phones-or-tv-while-eating
6. https://www.parentcircle.com/should-children-be-allowed-screen-time-watching-tv-while-eating/article
7. www.mayoclinichealthsystem.org/hometown-health/speaking-of-health/children-and-screen-time
“Associated Press of Pakistan” AA: I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi ishtirokchilari O‘zbekiston Prezidentiga murojaat yo‘lladi
Pokistonning “Associated Press of Pakistan” axborot agentligida I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi yakunlariga bag‘ishlangan maqola e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Maqolada shu yilning 7–11 iyul kunlari O‘zbekistonda Islom sivilizatsiyasi bo‘yicha birinchi xalqaro forum bo‘lib o‘tgani, anjuman yakunida forum ishtirokchilari Prezident Shavkat Mirziyoyev nomiga murojaat yo‘llagani ta’kidlangan.
Qayd etilganidek, murojaatda Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi va bevosita qo‘llab-quvvatlovi bilan tashkil etilgan ushbu forum nafaqat nufuzli ilmiy anjuman, balki insoniyatning umumiy ma’naviy va intellektual merosini asrashga qaratilgan global hamkorlikning yangi bosqichini boshlab bergan tarixiy voqea sifatida baholangan.
Murojaatda forumning Toshkent, Samarqand va Termiz kabi buyuk sivilizatsiya markazlarida o‘tkazilgani chuqur ramziy ahamiyatga ega ekani qayd etilib, aynan shu zaminda jahon ilm-fani taraqqiyotiga ulkan hissa qo‘shgan allomalar yetishib chiqqanligi alohida ta’kidlangan.
“Forum ishtirokchilari BMT Bosh Assambleyasining 72-sessiyasida Prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan ilgari surilgan O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazini tashkil etish tashabbusini so‘nggi o‘n yillikdagi eng muhim xalqaro gumanitar tashabbuslardan biri sifatida e’tirof etdi. Ular mazkur markaz kelgusida jahonning yetakchi olimlarini birlashtiruvchi yirik xalqaro ilmiy-ma’rifiy maskanga aylanishiga ishonch bildirdi”, — deya fikr yuritilgan materialda.
Maqolada yozilganidek, O‘zbekistonda tarixiy merosni asrash, fundamental ilm-fanni rivojlantirish va sivilizatsiyalar muloqotini mustahkamlash borasida amalga oshirilayotgan keng qamrovli islohotlar yuksak baholangan.
Xususan, O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi, Imom Buxoriy yodgorlik majmuasi, Imom Buxoriy, Imom Moturidiy va Imom Termiziy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlari hamda Xalqaro islom akademiyasi faoliyati ushbu siyosatning yorqin namunasi sifatida qayd etilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
- «
- »