Imom Moturidiy innovatsion muzeyi tashkil etiladi
Toshkent, Samarqand va Termiz shaharlari 7-11 iyul kunlari mezbonlik qilayotgan I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumi doirasida Samarqand shahrida o‘tkazilayotgan “Imom Moturidiy merosi: mo‘tadillik, bag‘rikenglik va ilm-ma’rifat poydevori” mavzusidagi xalqaro konferensiyada Imom Moturidiy innovatsion muzeyi loyihasi va uning ilmiy konsepsiyasiga bag‘ishlangan taqdimot o‘tkazildi, xabar bermoqda iccu.uz.
Taqdimotda Prezident Shavkat Mirziyoyevning Imom Moturidiy tavalludining 1155 yilligini keng nishonlash to‘g‘risidagi qarori ijrosi doirasida amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli bunyodkorlik ishlari haqida ma’lumot berildi. Qayd etilganidek, bugungi kunda Samarqand shahrida Imom Moturidiy majmuasi va unga tutash qadimiy Chokardiza qabristoni hududida yangi maqbara, zamonaviy masjid hamda ilmiy-ma’rifiy obyektlar barpo etilmoqda. Shuningdek, arxeologik tadqiqotlar natijasida islom huquqshunosligi tarixida o‘chmas iz qoldirgan buyuk alloma, «Hidoya» asari muallifi Burhoniddin Marg‘inoniy maqbarasi aniqlanib, u ham majmua tarkibida qayta tiklanmoqda.
Taqdimotda Imom Moturidiy majmuasining muhim tarkibiy qismi bo‘lgan Imom Moturidiy innovatsion muzeyi konsepsiyasi alohida tanishtirildi. Loyiha Turkiyaning Outdoor Factory kompaniyasi tomonidan Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi taqdim etgan ilmiy manbalar asosida ishlab chiqilgan bo‘lib, muzeyning ekspozitsiyalari zamonaviy dizayn, raqamli texnologiyalar va interaktiv yechimlar asosida shakllantirilmoqda.
Taqdimot davomida Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi yetakchi ilmiy xodimi Ixtiyor Abdurahmonov muzeyning ilmiy konsepsiyasi va ekspozitsiya zallarining mazmuni haqida batafsil ma’lumot berdi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, muzeyda aqida va kalom ilmining shakllanish tarixi, Imom Moturidiyning hayoti va ilmiy merosi, moturidiylik ta’limotining Movarounnahrdan butun islom olamiga tarqalish jarayoni, Chokardiza qabristoni tarixi hamda bugungi kunda alloma merosini o‘rganish va targ‘ib qilishga qaratilgan sa’y-harakatlar zamonaviy multimedia texnologiyalari orqali yoritiladi.
– Muzeyning asosiy maqsadi Imom Moturidiyning boy ilmiy merosini zamonaviy texnologiyalar vositasida keng jamoatchilikka yetkazishdir. Barcha ekspozitsiyalar ishonchli tarixiy manbalarga tayanib yaratilmoqda. Interaktiv yechimlar orqali tashrif buyuruvchilar nafaqat eksponatlarni tomosha qiladi, balki allomaning hayoti, ilmiy maktabi va moturidiylik ta’limotining mazmun-mohiyatini chuqur anglash imkoniyatiga ega bo‘ladi. Bu muzey kelgusida xalqaro ilmiy hamkorlikni rivojlantirishga xizmat qiladigan yirik ilmiy-ma’rifiy va raqamli ziyorat markaziga aylanadi», — dedi Ixtiyor Abdurahmonov.
Taqdimotda muzeyning asosiy ekspozitsiya zallari ham namoyish etildi. Xususan, aqida va kalom ilmining shakllanishi, Imom Moturidiy yashagan davr ilmiy muhiti, moturidiylik ta’limotining dunyoga tarqalishi, Chokardiza qabristoni tarixi hamda arxeologik topilmalar zamonaviy muzey yechimlari orqali aks ettirilishi ta’kidlandi.
Forum ishtirokchilari taqdim etilgan loyihani yuksak baholab, uning Imom Moturidiyning boy ilmiy merosini xalqaro miqyosda targ‘ib qilish, yosh avlodni ma’rifat va bag‘rikenglik ruhida tarbiyalash hamda ziyorat turizmini rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etishini ta’kidladilar.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
Qariyb 50 mamlakat jurnalistlari yangi Imom Buxoriy majmuasi va Samarqandning asosiy yodgorliklarini ziyorat qiladi
«Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» Xalqaro mediaforumi ishtirokchilari 27 avgust kuni Samarqandga yo‘l oladi. Ular yangidan bunyod etilgan Imom Buxoriy yodgorlik majmuasi, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi hamda Imom Buxoriy nomidagi Innovatsion muzey bilan tanishadi. Kunning ikkinchi yarmida esa ishtirokchilar uchun shaharning tarixiy-madaniy meros obyektlari, jumladan, YUNЕSKOning Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan yodgorliklar bo‘ylab maxsus dastur tashkil etiladi, xabar bermoqda iccu.uz.
Yodgorlik majmuasi Samarqand viloyati Payariq tumanida, buyuk muhaddis va ilohiyotshunos Muhammad al-Buxoriyning (810–870) dafn etilgan joyida joylashgan. U «Sahihi Buxoriy» to‘plami muallifi bo‘lib, mazkur asar sunniy islomdagi eng mo‘tabar hadis to‘plamlaridan biri hisoblanadi.
Keng ko‘lamli rekonstruksiyadan so‘ng majmua 2026 yil bahorida ziyoratchilar uchun qayta ochildi. Uning umumiy hududi 45 gektarni tashkil etadi. Bu yerda 10 ming kishilik masjid, ma’muriy va xizmat ko‘rsatish binolari, 154 ustunli ayvon, 14 ta moviy gumbaz va balandligi 75 metr bo‘lgan to‘rtta minora barpo etilgan. Rekonstruksiyadan so‘ng majmuaning kunlik qabul qilish quvvati 12 ming nafardan 65 ming nafargacha oshdi.
Majmuaning markaziy qismlaridan biri — to‘qqizta pavilondan iborat yangi Imom Buxoriy Innovatsion muzeyidir. Ekspozitsiya allomaning hayoti, hadisshunoslik tarixi va uning ilmiy merosiga bag‘ishlangan. Shuningdek, muzeyda Qur’onda zikr etilgan payg‘ambarlar, Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamning Makka va Madinadagi hayoti hamda yozma hadis to‘plamlarining shakllanish tarixi haqida ma’lumotlar berilgan.
Majmua yaqinida Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ham faoliyat yuritadi. Markaz islom ilmiy va qo‘lyozma merosini, jumladan, Markaziy Osiyoning o‘rta asr olimlari asarlarini o‘rganish, ilmiy tadqiqotlar va tarjimalar tayyorlash, shuningdek, xalqaro ilmiy almashinuvni rivojlantirish bilan shug‘ullanadi.
Majmuaga tashrifdan so‘ng forum ishtirokchilari tarixiy Samarqand bilan tanishadi. Shaharning asosiy me’moriy yodgorliklari qatoriga Registon, Bibixonim masjidi, Shohi Zinda majmuasi va Go‘ri Amir maqbarasi kiradi. YUNЕSKO ushbu to‘rt obyektni 2001 yilda «Samarqand — madaniyatlar chorrahasi» nomi bilan Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan tarixiy shaharning asosiy yodgorliklari sifatida e’tirof etadi.
Samarqand bosqichi 24–28 avgust kunlari Toshkent va Samarqand shaharlarida bo‘lib o‘tadigan «Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» Xalqaro mediaforumi dasturining bir qismi bo‘ladi.
Press-slujba Upravleniya musulman Uzbekistana