Bid'at nima?
Ulomolar bid'atni ikki qismga bo'lganlar:
bid'ati hasana (yahshi bid'at amal) va bid'ati sayyia (yomon bid'at amal)(Nuhzatul muttaqiyn,1 juz, 160 bet).
Bid'ati hasana (yaxshi bid'at) deb shariatda asli bo'lgan amalni shu aslga tayanib, uni shakllantirish uchun joriy qilingan qushimcha amallarga aytiladi. Bunga Hazrat Umar ibn Hattob (roziyallohu anhu.)ning ishlarini misol qilish mumkin. U kishi Ramazon oyida o'qiladigan taroveh namozini imomga iqtido qilib, jamoat bilan o'qishni joriy qilganlar. Aslida sunnat amal bo'lgan taroveh namozini Rasulullox (sollallohu alayhi vasallam.) jamoat bilan uqimas edilar. Hazrati Umar (roziyallohu anhu.) esa, xalifalik davrlarida uni jamoat bilan o'qishni joriy qildilar va: "Kanday yaxshi bid'at bo'ldi" dedilar. Shunga binoan diniy ilmlar o'rgatish uchun alohida madrasalar qurish, kitoblar chop etish, masjidlarga gilam solish, mavlud o'qish va shunga o'xshash din asoslariga zid bo'lmagan amallar bid'ati hasana bo'ladi. Allohga taqarrub hosil qilish maqsadida biror aslga suyanib qilingan har qanday amal lug'aviy jixatdan bid'at deb nomlansada, unga amal qilish joiz bo'ladi va u zalolatga boshlamaydi.
Bid'ati sayyia (yomon bid'at) esa, shar'iy aslga ega bo'lmagan biror narsani joriy qilish yoki shar'iy aslga xilof ravishda ayricha talqin qilishdir. Bid'ati sayya ko'pincha e'tiqod masalalariga taalluqli bo'lib,shariaat ko'rsatgan e'tikoddan chetga chiqish, e'tiqodiy masalalarda g'uluvga ketishdir. Imom Molik (rahmatullohi alayhi.)dan bir kishi Qur'oni karimdagi:
"(U) Arsh uzra "mustaviy" bo'lmish Rahmondir" (Toho,5) oyatidagi "mustaviy" so'zining kayfiyati haqida suraganida, u kishi: "Mustaviy"ning ma'nosi ma'lum. lekin uning kayfiyati noma'lum, ammo bu xaqda savol berish bid'atdir, deganlar va u kishini majlisdan haydab yuborishga buyurganlar. Oyatdagi "mustaviy bo'ldi"
iborasi tik turdi, to'g'ri bo'ldi, chiqib joylashdi, egalladi kabi ma'nolarni bildiradi. Bulardan qaysi biri to'g'ri yoki noto'g'riligi ustida va Allohning qanday kayfiyatda mustaviy bo'lishi haqida fikir yuritib g'uluvga ketish ayni bid'ati sayyiadir. Bu kabi oyatlarga faqat imon keltirib, Allohdan ekanligini tasdiqlab qo'yishning o'zi kifoyadir.
Ulomolar bid'at ahli bilan o'tirish, ular bilan hamsuhbat bo'lishdan qaytarganliklari haqida asarlarda keltirilgan. Juladan, Hasan Basriy (rahmatullohi alayhi.) "Bidi'atchi fosiq bilan o'tirma, aks holda qalbing uning gapiga moil bo'ladi va natijada halok bo'lasan.
Unga qarshi chiqqan taqdiringda, qalbingga maraz kiradi", deganlar.
Yahyo ibn Kasiyr esa: Agar yo'lda bidi'atchiga yo'liqib qolsang, boshqa yo'lga burilib ket, deganlar.
Orifhon Imomov To'raqo'rg'on tuman "Ho'ja Kalon Abdulmoniy" masjidi imom xatibi
Imomlar BAAda zamonaviy uslub va ilg‘or tajribalarni o‘rganmoqda
O‘zbekiston musulmonlari idorasi hamda Birlashgan Arab Amirliklari Islom ishlari va vaqflar bosh boshqarmasi hamkorligida o‘zbekistonlik imom-xatiblar uchun BAAda malaka oshirish o‘quvlari boshlandi. Bu haqda mazkur jarayonda ishtirok etayotgan Masjidlar bilan ishlash bo‘limi xabar berdi.
Mazkur o‘quv kurslarining asosiy maqsadi ikki qardosh mamlakat diniy soha vakillari o‘rtasida o‘zaro tajriba almashish, ilg‘or ma’rifiy yondashuvlar, zamonaviy ish usullari hamda dolzarb diniy-ijtimoiy masalalar yuzasidan fikr almashishdan iboratdir.
Safar doirasida bo‘lib o‘tgan navbatdagi ilmiy-amaliy mashg‘ulot davlatchilik asoslari, bag‘rikenglik madaniyati va zamonaviy diniy-ijtimoiy yondashuvlar mavzusiga bag‘ishlandi. Unda BAAning taraqqiyot yo‘li, qonun ustuvorligi va jamiyat barqarorligida «vasatiyya» (mo‘tadillik) tamoyilining o‘rni muhimligi ta’kidlandi. 200 dan ortiq millat va elat vakillari tinch-totuv istiqomat qilayotgan ushbu mamlakatda inson qadri va o‘zaro hurmat asosiy mezon ekaniga urg‘u berildi.
O‘z navbatida, BAA tomoni O‘zbekistonning boy sivilizatsiyasi va dunyo tamadduniga ulkan hissa qo‘shgan buyuk allomalarimiz merosini yuksak ehtirom bilan tilga oldi.
Malaka oshirish jarayonida ishtirokchilar masjidlar faoliyatini tashkil etish, jamiyatda ma’naviy muhitni mustahkamlash, xususan, ma’ruza va suhbatlarni zamonaviy axborot texnologiyalari — interaktiv taqdimotlar va proyektorlar orqali ko‘rgazmali yetkazish bo‘yicha ilg‘or amaliyotlar bilan yaqindan tanishmoqdalar.
Tadbir davomida BAA rahbariyatining global miqyosdagi insonparvarlik va xayriya tashabbuslari ham alohida e’tirof etilib, ikki tomonlama hamkorlikni rivojlantirish va diniy soha xodimlarining kasbiy salohiyatini oshirishga qaratilgan mazkur manfaatli safarni tashkil etgan mutasaddilarga samimiy minnatdorlik bildirildi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati
