Bid'at nima?
Ulomolar bid'atni ikki qismga bo'lganlar:
bid'ati hasana (yahshi bid'at amal) va bid'ati sayyia (yomon bid'at amal)(Nuhzatul muttaqiyn,1 juz, 160 bet).
Bid'ati hasana (yaxshi bid'at) deb shariatda asli bo'lgan amalni shu aslga tayanib, uni shakllantirish uchun joriy qilingan qushimcha amallarga aytiladi. Bunga Hazrat Umar ibn Hattob (roziyallohu anhu.)ning ishlarini misol qilish mumkin. U kishi Ramazon oyida o'qiladigan taroveh namozini imomga iqtido qilib, jamoat bilan o'qishni joriy qilganlar. Aslida sunnat amal bo'lgan taroveh namozini Rasulullox (sollallohu alayhi vasallam.) jamoat bilan uqimas edilar. Hazrati Umar (roziyallohu anhu.) esa, xalifalik davrlarida uni jamoat bilan o'qishni joriy qildilar va: "Kanday yaxshi bid'at bo'ldi" dedilar. Shunga binoan diniy ilmlar o'rgatish uchun alohida madrasalar qurish, kitoblar chop etish, masjidlarga gilam solish, mavlud o'qish va shunga o'xshash din asoslariga zid bo'lmagan amallar bid'ati hasana bo'ladi. Allohga taqarrub hosil qilish maqsadida biror aslga suyanib qilingan har qanday amal lug'aviy jixatdan bid'at deb nomlansada, unga amal qilish joiz bo'ladi va u zalolatga boshlamaydi.
Bid'ati sayyia (yomon bid'at) esa, shar'iy aslga ega bo'lmagan biror narsani joriy qilish yoki shar'iy aslga xilof ravishda ayricha talqin qilishdir. Bid'ati sayya ko'pincha e'tiqod masalalariga taalluqli bo'lib,shariaat ko'rsatgan e'tikoddan chetga chiqish, e'tiqodiy masalalarda g'uluvga ketishdir. Imom Molik (rahmatullohi alayhi.)dan bir kishi Qur'oni karimdagi:
"(U) Arsh uzra "mustaviy" bo'lmish Rahmondir" (Toho,5) oyatidagi "mustaviy" so'zining kayfiyati haqida suraganida, u kishi: "Mustaviy"ning ma'nosi ma'lum. lekin uning kayfiyati noma'lum, ammo bu xaqda savol berish bid'atdir, deganlar va u kishini majlisdan haydab yuborishga buyurganlar. Oyatdagi "mustaviy bo'ldi"
iborasi tik turdi, to'g'ri bo'ldi, chiqib joylashdi, egalladi kabi ma'nolarni bildiradi. Bulardan qaysi biri to'g'ri yoki noto'g'riligi ustida va Allohning qanday kayfiyatda mustaviy bo'lishi haqida fikir yuritib g'uluvga ketish ayni bid'ati sayyiadir. Bu kabi oyatlarga faqat imon keltirib, Allohdan ekanligini tasdiqlab qo'yishning o'zi kifoyadir.
Ulomolar bid'at ahli bilan o'tirish, ular bilan hamsuhbat bo'lishdan qaytarganliklari haqida asarlarda keltirilgan. Juladan, Hasan Basriy (rahmatullohi alayhi.) "Bidi'atchi fosiq bilan o'tirma, aks holda qalbing uning gapiga moil bo'ladi va natijada halok bo'lasan.
Unga qarshi chiqqan taqdiringda, qalbingga maraz kiradi", deganlar.
Yahyo ibn Kasiyr esa: Agar yo'lda bidi'atchiga yo'liqib qolsang, boshqa yo'lga burilib ket, deganlar.
Orifhon Imomov To'raqo'rg'on tuman "Ho'ja Kalon Abdulmoniy" masjidi imom xatibi
Registon maydonini Imom al-Moturidiy maqbarasi bilan bog‘laydigan ko‘cha rekonstruksiya qilinmoqda
Samarqandning tarixiy qismida turizm infratuzilmasini keng ko‘lamli yangilash ishlari davom etmoqda. Amalga oshirilayotgan loyihalarning asosiy maqsadi xorijiy sayyohlarning qolish muddatini uzaytirish, qulay shahar muhitini yaratish va bir vaqtning o‘zida mahalliy aholining hayot sifatini oshirishdan iborat.
“Samarkandskiy vestnik” nashriga ko‘ra, turizmni rivojlantirish dasturi doirasida eski shaharning 13 ta ko‘chasi bosqichma-bosqich zamonaviy piyodalar yo‘lagiga aylantirilmoqda. Bu yerda yangi xizmat ko‘rsatish obyektlari barpo etilmoqda, jamoat joylari obodonlashtirilmoqda, milliy me’morchilik an’analarini saqlab qolgan holda muhandislik kommunikatsiyalari va bino fasadlari yangilanmoqda.
Eng yirik loyihalardan biri Registon maydonini Imom al-Moturidiy maqbarasi bilan bog‘laydigan Buxoro ko‘chasini rekonstruksiya qilish bo‘ldi. Ko‘chaning 850 metr qismi to‘liq piyodalar hududiga aylantiriladi. Loyihani ishlab chiquvchilardan biri, Samarqand davlat texnika universiteti o‘qituvchisi Jasur Berdiqulovning ta’kidlashicha, ilgari bu yerda qatnov qismining torligi tufayli muntazam ravishda tirbandliklar yuzaga kelgan, qulay piyodalar yo‘laklarining yo‘qligi esa piyodalar uchun jiddiy noqulayliklar tug‘dirgan. Ishlar yakunlangach, ko‘cha xavfsiz jamoat maydoniga aylanadi. Aholi uchun alohida to‘xtash joyi ajratilgan bo‘lib, transport vositalarining kirishiga faqat zarurat tug‘ilganda maxsus xizmatlarga ruxsat beriladi. Shu bilan birga, suv, gaz, elektr va boshqa muhandislik tarmoqlari to‘liq modernizatsiya qilinmoqda.
Oltin asr mahallasida joylashgan Bag‘dod ko‘chasida ham ishlar davom etmoqda. Bu yerda 600 metrlik hudud obodonlashtirilmoqda. Loyiha doirasida zamonaviy turizm va xizmat ko‘rsatish infratuzilmasini yaratish, kichik biznes va xizmat ko‘rsatish sohasini rivojlantirish ko‘zda tutilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
